Dotacje w budżetach gmin: ile ich jest i ile z zaplanowanych nie wpływa
Pieniądz celowy – przyznany na konkretne zadanie – odpowiada dziś za znaczną część dochodów przeciętnej gminy. Sprawozdania pokazują też, ile z zaplanowanych środków nie trafiło do kasy, i dlaczego ta różnica nie znaczy tego, co się wydaje.
Dane za 2025
Ile w budżecie gminy waży pieniądz celowy
↑ początek30,3%
Dotacje i środki celowe odpowiadają w przeciętnej gminie za 30,3%N=2479 dochodów wykonanych. Osobno liczone: środki bieżące to 14%N=2479, a środki na inwestycje 15,4%N=2479.
Czytaj dalej
Te trzy wielkości nie dodają się do siebie i nie powinny. Mediana wyznacza gminę środkową osobno w każdym zestawieniu, a rzadko jest to ta sama gmina.
455 gminN=2479 czerpie z dotacji ponad dwie piąte swoich dochodów.
Zmiana, która wygląda jak spadek
↑ początek27,7%
Rocznik 2025 opisuje inny system dochodów gminy niż rocznik 2024. Mediana udziału subwencji ogólnej wynosiła rok wcześniej 27,7%(za 2024)N=2477, a w tym roczniku 13,4%N=2479. W części gmin ta pozycja znika ze sprawozdania zupełnie.
Czytaj dalej
Sprawozdanie nie mówi, dokąd te pieniądze przeszły – pokazuje wyłącznie, że pozycja o tej nazwie zmalała. Dlatego wszystkie pozostałe liczby w tym opracowaniu opisują jeden rocznik i nie są zestawiane z poprzednim.
Plan a wykonanie
↑ początek96,7%
Gminy planują dotacje w uchwale budżetowej i korygują plan w ciągu roku. Z planu po zmianach pobierają zwykle 96,7%N=2479.
Długość paska w odniesieniu do 100% planu.
- dotacje bieżące98,3%2479 gmin w grupie
- dotacje na inwestycje95,8%2479 gmin w grupie
263 gminyN=2479 nie sięgnęły nawet czterech piątych tego, co same zaplanowały. W skali kraju nadwyżka planu nad wykonaniem to 7 254 966 250 zł.
Czy wielkość gminy coś zmienia
↑ początekDługość paska w odniesieniu do 100% planu.
- do 5 tys. mieszkańców97,1%738 gmin w grupie
- od 5 do 20 tys.96,7%1401 gmin w grupie
- od 20 do 50 tys.96,1%250 gmin w grupie
- ponad 50 tys.95,6%90 gmin w grupie
Między najmniejszymi a największymi gminami mediany realizacji różnią się o mniej niż dwa punkty procentowe. W tych danych wielkość gminy nie rozdziela wysokiej realizacji planu od niskiej.
Czego te liczby nie mówią
↑ początek- Niepobrana dotacja to nie jest utracona dotacja. Środki rozlicza się po zakończeniu zadania, więc projekt przesunięty na kolejny rok wygląda w sprawozdaniu dokładnie tak samo jak dofinansowanie, po które nikt nie sięgnął. Rozróżnić tego w sprawozdaniu o wykonaniu dochodów nie sposób i żadna liczba powyżej tego nie rozstrzyga.
- Subwencja nie jest tu liczona jako dotacja. Należy się gminie z ustawy, a dotacja celowa jest środkiem, o który gmina wystąpiła i z którego się rozlicza. Wspólna grupa w klasyfikacji budżetowej nie czyni z nich jednej rzeczy.
- Nadwyżka planu nad wykonaniem nie jest kompensowana. Gminy, które pobrały więcej, niż zakładały, wnoszą do tej sumy zero, a nie wartość ujemną – inaczej odpowiadałaby ona na pytanie o bilans planowania, a nie o to, ile zaplanowanego nie wpłynęło.
Jak to policzyliśmy
- Rocznik danych
- 2025
- Grupa porównawcza
- wszystkie gminy w kraju, z podziałem na cztery przedziały liczby mieszkańców
- Metoda
- Dotacje to paragrafy klasyfikacji budżetowej z grup 2 i 6 po stronie dochodowej, z wyłączeniem subwencji ogólnej (§ 2920). Udział liczony względem dochodów wykonanych ogółem tej samej gminy i tego samego sprawozdania. Realizacja planu to wykonanie podzielone przez plan po zmianach. Suma nadwyżek planu nad wykonaniem obejmuje wyłącznie wartości dodatnie.
- Źródła
- sprawozdania budżetowe MF, Rb-27S (dochody jednostek samorządu terytorialnego); liczba mieszkańców: wskaźniki GUS (BDL)
- Wykluczone z obliczeń
- gminy bez wykazanych dochodów wykonanych za dany rok; przy realizacji planu: gminy, które nie zaplanowały żadnych dotacji; przy podziale na wielkość: gminy bez danych o liczbie mieszkańców
Szczegóły źródeł i sposobu liczenia: Metodologia.
Jak cytować
z-dykty.pl, „Dotacje w budżetach gmin: ile ich jest i ile z zaplanowanych nie wpływa", dane za 2025, https://dev.z-dykty.pl/analizy/dofinansowania-gmin (dostęp: 2026-09-30). Licencja CC BY 4.0.
z-dykty.pl, „<a href="https://dev.z-dykty.pl/analizy/dofinansowania-gmin">Dotacje w budżetach gmin: ile ich jest i ile z zaplanowanych nie wpływa</a>", dane za 2025 (dostęp: 2026-09-30), licencja <a href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.pl">CC BY 4.0</a>.Licencja CC BY 4.0. Zasady dla mediów: jak cytować i czego nie ręczymy.
Sprawdź, jak wypada Twoja gmina – zobacz rankingi.