Nadwyżka opłaty za odpady i roczna analiza, w której ma być pokazana

Opłata za gospodarowanie odpadami jest z mocy ustawy samobilansująca. Art. 6r ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach pozwala wydać ją wyłącznie na system odpadowy, a art. 6k ust. 2 każe ustalać stawkę tak, by pokrywała koszty tego systemu. Nadwyżka nie jest więc dochodem gminy w zwykłym sensie – jest nadpłatą mieszkańców, którą trzeba rozliczyć w kolejnych latach.

Art. 9tb ust. 1 pkt 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakazuje podać w corocznej analizie stanu gospodarki odpadami trzy wielkości naraz: wpływy, wydatki i nadwyżki z opłaty. Analiza ma być gotowa do końca kwietnia za rok poprzedni i udostępniona publicznie. To jedyne miejsce, w którym mieszkaniec może zobaczyć, co się dzieje z jego nadpłatą.

• Badanie objęło nieco ponad połowę zjawiska. Przejrzano 124 gminyN=238 spośród wszystkich z trwałą nadwyżką. Reszta nie została sprawdzona i nie kryje się w żadnej liczbie wyżej – ani po stronie publikujących, ani niepublikujących.
• Nieczytelny BIP to nie jest brak publikacji. 41 gminN=124 stoi poza podziałem: ich strony nie dały się przeczytać automatem (serwis renderowany skryptem, zapora, wygasły certyfikat) albo serwer nie odpowiadał. Dopisanie ich do którejkolwiek grupy zamieniałoby brak pomiaru w wynik.
• Ustalenie starzeje się razem ze stronami gmin. Przegląd wykonano we wrześniu 2026. Gmina mogła opublikować analizę nazajutrz po tym, jak ją sprawdziliśmy.
• Nadwyżka liczona z wykonania budżetu, nie z dokumentu gminy. Bierzemy dochody z paragrafu 0490 wobec wydatków całego rozdziału 90002. Gmina bywa, że liczy węziej – stąd rozbieżności między naszą kwotą a kwotą z jej analizy tam, gdzie obie są znane.
• Gminy w związkach międzygminnych są poza zbiorem. Ich opłata idzie przez budżet związku, nie gminy, więc w sprawozdaniu widać przy nich blisko zera. To nie znaczy, że ich mieszkańcy nie płacą.