Przejdź do treści
z-dykty.pl

Co samorządy sprzedają i ile z tego idzie poza przetargiem

Wśród transakcji, przy których rejestr podaje tryb, ponad jedna trzecia to sprzedaż bezprzetargowa. Ale idą nią rzeczy tańsze niż przeciętne – i to jest ciekawsze niż sam udział.

Dane za 2025

Gmina, która sprzedaje działkę albo lokal, robi to zwykle w przetargu. Ustawa przewiduje jednak tryb bezprzetargowy – między innymi przy sprzedaży najemcy lokalu albo użytkownikowi wieczystemu. To narzędzie zwykłe i legalne; pytanie brzmi, jak często bywa używane.

W rejestrze za ten rocznik stoi 12 254 sprzedaży samorządowych o łącznej cenie 1 991 347 321 zł, przy 1152 gminy.

Zanim policzymy udziały: dla połowy transakcji trybu nie znamy

↑ początek

46,1%

W jakim trybie sprzedawano

Każda transakcja trafia do dokładnie jednej kategorii. Podstawą jest ich suma.

  • przetarg362930% całości
  • tryb bezprzetargowy202116% całości
  • sprzedaż egzekucyjna50% całości
  • tryb nieokreślony w rejestrze659954% całości

Podstawa: 12 254.

Rejestr podaje tryb tylko przy części wierszy – konkretnie przy 46,1%N=12254 transakcji. Pozostałe, czyli 6599N=12254, mają w źródle wartość spoza ustawowej trójki i nie wchodzą do żadnego udziału.

Ta podstawa rozstrzyga o wyniku: gdyby liczyć udziały do wszystkich transakcji, sprzedaż bezprzetargowa wyszłaby ponad dwukrotnie niższa i wyglądałaby na margines.

Tryb bezprzetargowy

↑ początek

35,7%

Tryb bezprzetargowy w trzech ujęciach

Długość paska w odniesieniu do 100% planu.

  • udział w liczbie transakcji35,7%
  • udział w wartości sprzedaży27,7%
  • mediana udziału w gminie20%

Wśród transakcji o znanym trybie bez przetargu poszło 35,7%N=5655. Licząc pieniędzmi – 27,7%N=5655, czyli 301 761 666 zł.

Różnica między tymi dwiema liczbami jest wnioskiem sama w sobie: skoro udział w wartości jest niższy niż w sztukach, tym trybem idą nieruchomości tańsze od przeciętnej. To zgadza się z tym, co ustawa dopuszcza – sprzedaż lokalu jego najemcy nie jest transakcją rynkową.

W pojedynczej gminie mediana udziału wynosi 20%N=337, a wyłącznie bezprzetargowo sprzedawało 18 gminN=337.

Czy wyprzedaż przyspiesza

↑ początek
Wartość mienia sprzedanego przez samorządy, rocznik po roczniku

Ceny z transakcji zapisanych w rejestrze; rocznik bez danych jest pominięty, nie wyzerowany.

  1. 1 342 065 02620211 342 065 026 zł
  2. 1 404 395 91620221 404 395 916 zł
  3. 2 028 421 95920232 028 421 959 zł
  4. 2 012 215 87320242 012 215 873 zł
  5. 1 991 347 32120251 991 347 321 zł

Wartości w: zł. Skala pionowa zaczyna się od zera i sięga wartości 2 028 421 959 zł.

Wartość mienia zbywanego przez samorządy urosła między pierwszym a trzecim rocznikiem szeregu i od tego czasu stoi w miejscu. Te kwoty nie są urealnione o inflację, więc stabilna linia znaczy w rzeczywistości powolny spadek realnej wartości sprzedaży.

Czego te liczby nie obejmują

↑ początek

815 gmin

Źródłem jest rejestr cen, a nie sprawozdanie gminy – widzimy transakcje zarejestrowane, a pokrycie różni się między powiatami. Gmina, której tu nie ma, to gmina bez wpisu, a nie gmina, która nic nie sprzedała.

Czytaj dalej

Udziału nie liczymy tam, gdzie transakcji o znanym trybie było zbyt mało: poza porównaniem stoi 815 gminN=1152.

Nie zestawiamy też cen za metr między gminami. Działka rolna i lokal przy rynku trafiają do tej samej kolumny, więc różnica opisywałaby to, co akurat sprzedano.

Jak to policzyliśmy

Rocznik danych
2025
Grupa porównawcza
transakcje ze sprzedającym samorządowym, przy których rejestr podał tryb z ustawowej trójki
Metoda
Udział trybu bezprzetargowego liczony wyłącznie wobec transakcji o znanym trybie, osobno w sztukach i w wartości. Podstawa „wszystkie transakcje" zaniżałaby go ponaddwukrotnie, bo dla ponad połowy wierszy rejestr trybu nie podaje.
Źródła
Rejestr Cen Nieruchomości (GUGiK) – transakcje, w których sprzedającym jest samorząd
Wykluczone z obliczeń
transakcje Skarbu Państwa; transakcje o nieokreślonym trybie – poza mianownikiem każdego udziału; gminy z małą liczbą transakcji o znanym trybie; ceny za metr, których nie zestawiamy między gminami

Szczegóły źródeł i sposobu liczenia: Metodologia.

Jak cytować

z-dykty.pl, „Co samorządy sprzedają i ile z tego idzie poza przetargiem", dane za 2025, https://dev.z-dykty.pl/analizy/sprzedaz-mienia-samorzadowego (dostęp: 2026-09-30). Licencja CC BY 4.0.

z-dykty.pl, „<a href="https://dev.z-dykty.pl/analizy/sprzedaz-mienia-samorzadowego">Co samorządy sprzedają i ile z tego idzie poza przetargiem</a>", dane za 2025 (dostęp: 2026-09-30), licencja <a href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.pl">CC BY 4.0</a>.

Licencja CC BY 4.0. Zasady dla mediów: jak cytować i czego nie ręczymy.

Sprawdź, jak wypada Twoja gmina – zobacz rankingi.