Co samorządy sprzedają i ile z tego idzie poza przetargiem
Wśród transakcji, przy których rejestr podaje tryb, ponad jedna trzecia to sprzedaż bezprzetargowa. Ale idą nią rzeczy tańsze niż przeciętne – i to jest ciekawsze niż sam udział.
Dane za 2025
Gmina, która sprzedaje działkę albo lokal, robi to zwykle w przetargu. Ustawa przewiduje jednak tryb bezprzetargowy – między innymi przy sprzedaży najemcy lokalu albo użytkownikowi wieczystemu. To narzędzie zwykłe i legalne; pytanie brzmi, jak często bywa używane.
W rejestrze za ten rocznik stoi 12 254 sprzedaży samorządowych o łącznej cenie 1 991 347 321 zł, przy 1152 gminy.
Zanim policzymy udziały: dla połowy transakcji trybu nie znamy
↑ początek46,1%
Każda transakcja trafia do dokładnie jednej kategorii. Podstawą jest ich suma.
- przetarg362930% całości
- tryb bezprzetargowy202116% całości
- sprzedaż egzekucyjna50% całości
- tryb nieokreślony w rejestrze659954% całości
Podstawa: 12 254.
Rejestr podaje tryb tylko przy części wierszy – konkretnie przy 46,1%N=12254 transakcji. Pozostałe, czyli 6599N=12254, mają w źródle wartość spoza ustawowej trójki i nie wchodzą do żadnego udziału.
Ta podstawa rozstrzyga o wyniku: gdyby liczyć udziały do wszystkich transakcji, sprzedaż bezprzetargowa wyszłaby ponad dwukrotnie niższa i wyglądałaby na margines.
Tryb bezprzetargowy
↑ początek35,7%
Długość paska w odniesieniu do 100% planu.
- udział w liczbie transakcji35,7%
- udział w wartości sprzedaży27,7%
- mediana udziału w gminie20%
Wśród transakcji o znanym trybie bez przetargu poszło 35,7%N=5655. Licząc pieniędzmi – 27,7%N=5655, czyli 301 761 666 zł.
Różnica między tymi dwiema liczbami jest wnioskiem sama w sobie: skoro udział w wartości jest niższy niż w sztukach, tym trybem idą nieruchomości tańsze od przeciętnej. To zgadza się z tym, co ustawa dopuszcza – sprzedaż lokalu jego najemcy nie jest transakcją rynkową.
W pojedynczej gminie mediana udziału wynosi 20%N=337, a wyłącznie bezprzetargowo sprzedawało 18 gminN=337.
Czy wyprzedaż przyspiesza
↑ początekCeny z transakcji zapisanych w rejestrze; rocznik bez danych jest pominięty, nie wyzerowany.
- 1 342 065 02620211 342 065 026 zł
- 1 404 395 91620221 404 395 916 zł
- 2 028 421 95920232 028 421 959 zł
- 2 012 215 87320242 012 215 873 zł
- 1 991 347 32120251 991 347 321 zł
Wartości w: zł. Skala pionowa zaczyna się od zera i sięga wartości 2 028 421 959 zł.
Wartość mienia zbywanego przez samorządy urosła między pierwszym a trzecim rocznikiem szeregu i od tego czasu stoi w miejscu. Te kwoty nie są urealnione o inflację, więc stabilna linia znaczy w rzeczywistości powolny spadek realnej wartości sprzedaży.
Czego te liczby nie obejmują
↑ początek815 gmin
Źródłem jest rejestr cen, a nie sprawozdanie gminy – widzimy transakcje zarejestrowane, a pokrycie różni się między powiatami. Gmina, której tu nie ma, to gmina bez wpisu, a nie gmina, która nic nie sprzedała.
Czytaj dalej
Udziału nie liczymy tam, gdzie transakcji o znanym trybie było zbyt mało: poza porównaniem stoi 815 gminN=1152.
Nie zestawiamy też cen za metr między gminami. Działka rolna i lokal przy rynku trafiają do tej samej kolumny, więc różnica opisywałaby to, co akurat sprzedano.
Jak to policzyliśmy
- Rocznik danych
- 2025
- Grupa porównawcza
- transakcje ze sprzedającym samorządowym, przy których rejestr podał tryb z ustawowej trójki
- Metoda
- Udział trybu bezprzetargowego liczony wyłącznie wobec transakcji o znanym trybie, osobno w sztukach i w wartości. Podstawa „wszystkie transakcje" zaniżałaby go ponaddwukrotnie, bo dla ponad połowy wierszy rejestr trybu nie podaje.
- Źródła
- Rejestr Cen Nieruchomości (GUGiK) – transakcje, w których sprzedającym jest samorząd
- Wykluczone z obliczeń
- transakcje Skarbu Państwa; transakcje o nieokreślonym trybie – poza mianownikiem każdego udziału; gminy z małą liczbą transakcji o znanym trybie; ceny za metr, których nie zestawiamy między gminami
Szczegóły źródeł i sposobu liczenia: Metodologia.
Jak cytować
z-dykty.pl, „Co samorządy sprzedają i ile z tego idzie poza przetargiem", dane za 2025, https://dev.z-dykty.pl/analizy/sprzedaz-mienia-samorzadowego (dostęp: 2026-09-30). Licencja CC BY 4.0.
z-dykty.pl, „<a href="https://dev.z-dykty.pl/analizy/sprzedaz-mienia-samorzadowego">Co samorządy sprzedają i ile z tego idzie poza przetargiem</a>", dane za 2025 (dostęp: 2026-09-30), licencja <a href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.pl">CC BY 4.0</a>.Licencja CC BY 4.0. Zasady dla mediów: jak cytować i czego nie ręczymy.
Sprawdź, jak wypada Twoja gmina – zobacz rankingi.