Andrychów
gmina miejsko-wiejska · pow. wadowicki · woj. małopolskie · 41 472 mieszk. (▼ 2,9%/5 lat) · dane 2025
Wskaźniki roku
Przy obecnej nadwyżce bieżącej spłata zajęłaby 43 lata
Kwoty w cenach bieżących; w nawiasie to samo w cenach 2025, przeliczone wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych GUS ↗. Przeliczenie jest nasze, nie pochodzi ze sprawozdań.
Pieniądze
Ile wpływa, ile wypływa i co gminę obciąża
Kondycja finansowa (art. 243)
Spłaty długu z odsetkami pochłaniają 8,9% dochodów bieżących gminy – ponad limit: 5,3% p.p. (obciążenie > limit)
Dane 2025. Szacunek wg metodyki art. 243 ustawy o finansach publicznych – liczony z wykonania budżetu, bez ustawowych wyłączeń (m.in. projektów UE). Wartość orientacyjna, nie oficjalny wskaźnik RIO; pełna lista uproszczeń.
Prognoza finansowa (WPF)
Liczby, pod którymi rada gminy podpisała się na przyszłość: ile zainwestuje, jaki dług zostawi. Ministerstwo Finansów publikuje co kwartał zrzut wszystkich prognoz; tu stoi migawka z 30.06.2026.
| Rok | Dochody | Inwestycje | Dług na koniec roku | Spłaty a limitart. 243 ufp | Mieszkańcy | Dochody na mieszkańca |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2025 wykonanie | 288 780 016 zł | 40 423 182 zł | 107 400 000 zł | 0,0% / 4,4% | 41 720 | 6922 zł |
| 2026 prognoza | 299 804 676 zł | 39 363 625 zł | 120 850 000 zł | 5,6% / 2,5% | 41 574 | 7211 zł |
| 2027 prognoza | 294 810 026 zł | 12 187 826 zł | 118 225 000 zł | 5,5% / 7,3% | 41 511 | 7102 zł |
| 2028 prognoza | 309 627 711 zł | 15 000 000 zł | 108 100 000 zł | 5,7% / 10,9% | 41 499 | 7461 zł |
| 2029 prognoza | 318 291 687 zł | 18 000 000 zł | 97 600 000 zł | 5,5% / 11,7% | 41 411 | 7686 zł |
„Spłaty a limit": lewa strona to obciążenie spłatami, prawa to dopuszczalny limit z art. 243; liczby z dokumentu MF, bez własnego rachunku serwisu.
„Mieszkańcy" i „Dochody na mieszkańca": prognoza GUS, scenariusz główny, rok bazowy 2022 – dwie liczby z dwóch różnych dokumentów zestawione obok siebie w tych samych latach, bez wniosku.
Plan ze stycznia a wykonanie roku
| Rok | Inwestycje: plan | Inwestycje: wykonanie | Część planu | Dług: plan → wykonanie |
|---|---|---|---|---|
| 2021plan 30.11.2021 · wykonanie 30.06.2026 | 34 812 498 zł | 24 966 243 zł | 71,7% | 81 499 174 zł → 81 499 174 zł |
| 2022plan 31.01.2022 · wykonanie 30.06.2026 | 49 092 576 zł | 31 742 999 zł | 64,7% | 82 128 798 zł → 81 128 798 zł |
| 2023plan 01.02.2023 · wykonanie 30.06.2026 | 38 319 236 zł | 41 746 002 zł | 108,9% | 82 758 422 zł → 97 758 422 zł |
| 2024plan 31.01.2024 · wykonanie 30.06.2026 | 23 503 979 zł | 30 112 784 zł | 128,1% | 98 100 000 zł → 94 100 000 zł |
| 2025plan 31.01.2025 · wykonanie 30.06.2026 | 39 468 099 zł | 40 423 182 zł | 102,4% | 107 400 000 zł → 107 400 000 zł |
Plan to wydatki majątkowe zapisane w WPF z pierwszej migawki MF danego roku; wykonanie z najnowszej. Poniżej i powyżej planu to symetryczne rozjazdy, nie ocena: przyczyny są w uchwałach zmieniających budżet.
Opinie regionalnej izby obrachunkowej
7 pozytywne · 1 z uwagami · 0 negatywne · 0 bez odczytu – 8 opinii składów orzekających RIO, Andrychów, lata 2025–2026.
2026
- Projekt budżetu · pozytywna
1 gru 2025 · nr S.O.XIII.421.16.2025 · uchwała (PDF)
- Projekt wieloletniej prognozy finansowej · pozytywna
1 gru 2025 · nr S.O.XIII.4290.15.2025 · uchwała (PDF)
- Możliwość sfinansowania deficytu (projekt budżetu) · pozytywna
1 gru 2025 · nr S.O.XIII.4260.13.2025 · uchwała (PDF)
- Możliwość sfinansowania deficytu (uchwała budżetowa) · pozytywna
11 mar 2026 · nr S.O.XIII.4262.4.2026 · uchwała (PDF)
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna
11 mar 2026 · nr S.O.XIII.4261.1.2026 · uchwała (PDF)
2025
- Możliwość sfinansowania deficytu (uchwała budżetowa) · pozytywna
25 lut 2025 · nr S.O.XIII.4262.10.2025 · uchwała (PDF)
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna z uwagami
25 lut 2025 · nr S.O.XIII.4261.10.2025 · uchwała (PDF)
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna
21 kwi 2026 · nr S.O.XIII.423.7.2026 · uchwała (PDF)
Źródło: BIP RIO w Krakowie. Jak czytamy te opinie.
Skąd wpływa
W 2025 do budżetu wpłynęło 288 780 016 zł.
- Udział w PIT47,9%138 414 791 zł
- Udział w CIT1,8%5 203 871 zł
- Subwencja ogólna8,1%23 513 331 zł
- Dotacje12,1%35 056 242 zł
- Dochody własne i pozostałe30%86 591 781 zł
Segmenty domykają dochody ogółem co do złotówki – „dochody własne i pozostałe" liczymy odejmowaniem, a nie z osobnego wskaźnika GUS, który definiuje je inaczej i nie zsumowałby się z resztą.
Kwoty naliczone przez MF
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025.
Potrzeby finansowe ogółem: 114 995 519 zł
- Potrzeby wyrównawcze3 553 971 zł
- Potrzeby ekologiczne421 271 zł
- Potrzeby rozwojowe6 041 122 zł
- Potrzeby oświatowe91 664 022 zł
- Potrzeby uzupełniające13 315 133 zł
Korekta z tytułu zamożności
0 zł
0 zł – gmina nie płaci korekty z tytułu zamożności w 2026 r.
Subwencja należna
29 267 370 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
PIT należny
148 933 068 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
CIT należny
3 834 703 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Indywidualny wskaźnik zamożności
4908 zł/os.
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Korekta z tytułu zamożności pomniejsza kwoty należne gminom o wysokich dochodach podatkowych na mieszkańca (art. 32 ustawy o dochodach JST).
Dochody podatników PIT (2025 r.): 1 968 683 991 zł (47 470 zł na mieszkańca)
To dochody mieszkańców gminy wykazane w zeznaniach PIT, podstawa naliczenia udziału – nie dochód budżetu gminy.
Janosikowe i korekta z tytułu zamożności
Od 2025 r. obowiązuje nowa ustawa o dochodach JST: wpłata do budżetu państwa („janosikowe") zniknęła, a jej miejsce zajęła korekta z tytułu zamożności. To dwie różne instytucje – szereg nie jest ciągły.
- 20250 złkorekta MF
- 20260 złkorekta MF
Na co idzie budżet
- Oświata i wychowanie42,4% · 130 245 800 zł
- Pozostałe działy21,3% · 65 367 319 zł
- Rodzina (świadczenia rodzinne, żłobki)8,1% · 24 975 995 zł
- Transport i drogi7,7% · 23 785 794 zł
- Administracja publiczna7,0% · 21 378 351 zł
- Gospodarka komunalna i środowisko6,9% · 21 319 016 zł
- Pomoc społeczna6,5% · 19 990 432 zł
Ile gmina dokłada do szkół
55 952 111 złponad subwencję, czyli 1341 zł na mieszkańca
- Koszt oświaty
- 120 073 879 zł
- Subwencja z budżetu państwa
- − 64 121 768 zł
- Zostaje gminie do pokrycia
- 55 952 111 zł
Subwencja pokrywa 53,4% kosztu oświaty w 2024 roku. Rocznik bywa starszy niż reszta tego rozdziału: od 2025 Ministerstwo Finansów nie rozdziela już części oświatowej subwencji ogólnej, więc dla nowszych lat tej różnicy nie da się policzyć i sekcja pokazuje wtedy brak danych, nie zero.
Ile pochłania samo funkcjonowanie
Z 21 378 351 zł przeznaczonych na administrację 16 153 478 zł da się przypisać do trzech konkretnych pozycji.
- Utrzymanie urzędu
- 373 złna mieszkańca · 15 481 127 zł rocznie · pensje, biuro, obsługa
- Promocja gminy
- 6 złna mieszkańca · 238 118 zł rocznie · gazetka, strona, wydarzenia
- Rada gminy
- 10 złna mieszkańca · 434 233 zł rocznie · diety radnych, obsługa sesji
Koszty stałe nie skalują się z liczbą mieszkańców: urząd gminy liczącej dwa tysiące ludzi potrzebuje sekretarza i skarbnika tak samo jak stutysięczne miasto, więc w przeliczeniu na osobę wychodzi tam drożej. To fakt o arytmetyce, nie o gospodarności. Trzy pozycje to część działu, nie całe jego rozbicie – dlatego nie ma tu paska udziałów.
Andrychów w rankingach krajowych
Pozycja na tle gmin w Polsce, dla których są dane, licząc od najniższej wartości.
- Dług na mieszkańca2590 zł1957. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy dług na mieszkańca
- Wydatki na mieszkańca7404 zł334. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na mieszkańca
- Dochody na mieszkańca6963 zł76. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe dochody na mieszkańca
- Samodzielność finansowa76,8%2136. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższa samodzielność finansowa
- Udział inwestycji w budżecie13,0%306. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy udział inwestycji
- Środki z UE na mieszkańca206 zł1033. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe środki z UE na mieszkańca
- Saldo migracji-70203. z 2479 w 2025 r. – 1. = największy odpływ (ujemne saldo)
- Utrzymanie urzędu na mieszkańca373 zł27. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt urzędu na mieszkańca
- Wydatki na promocję gminy na mieszkańca6 zł413. z 2420 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na promocję na mieszkańca
- Koszt rady gminy na mieszkańca10 zł51. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt rady na mieszkańca
Rankingi budżetowe tej gminy:
- Nadwyżka operacyjna na mieszkańca – ranking gmin
- Wynik budżetu na mieszkańca – ranking gmin
- Wydatki: administracja publiczna / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: oświata i wychowanie / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: transport i łączność / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: gospodarka komunalna i ochrona środowiska / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura i ochrona dziedzictwa narodowego / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura fizyczna / mieszk. – ranking gmin
Osadź pozycję w rankingu
Wklej kod na swojej stronie – ramka pokaże aktualne liczby, a odnośnik pod nią prowadzi do źródła (licencja CC BY 4.0).
Fakty bez opinii – interpretacja należy do Ciebie. Skąd pochodzą dane? → Ta karta maszynowo: JSON ↗ (otwarte dane)