Czyże
gmina wiejska · pow. hajnowski · woj. podlaskie · 1696 mieszk. (▼ 10,5%/5 lat) · dane 2025
Wskaźniki roku
Przy obecnej nadwyżce bieżącej spłata zajęłaby 1,3 roku
Kwoty w cenach bieżących; w nawiasie to samo w cenach 2025, przeliczone wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych GUS ↗. Przeliczenie jest nasze, nie pochodzi ze sprawozdań.
Pieniądze
Ile wpływa, ile wypływa i co gminę obciąża
Kondycja finansowa (art. 243)
Spłaty długu z odsetkami pochłaniają 0,4% dochodów bieżących gminy – zapas do limitu: 11,3% p.p. (obciążenie ≤ limit)
Dane 2025. Szacunek wg metodyki art. 243 ustawy o finansach publicznych – liczony z wykonania budżetu, bez ustawowych wyłączeń (m.in. projektów UE). Wartość orientacyjna, nie oficjalny wskaźnik RIO; pełna lista uproszczeń.
Prognoza finansowa (WPF)
Liczby, pod którymi rada gminy podpisała się na przyszłość: ile zainwestuje, jaki dług zostawi. Ministerstwo Finansów publikuje co kwartał zrzut wszystkich prognoz; tu stoi migawka z 30.06.2026.
| Rok | Dochody | Inwestycje | Dług na koniec roku | Spłaty a limitart. 243 ufp | Mieszkańcy | Dochody na mieszkańca |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2025 wykonanie | 14 748 073 zł | 1 534 891 zł | 1 035 000 zł | 0,0% / 7,7% | 1646 | 8960 zł |
| 2026 prognoza | 15 160 433 zł | 3 679 989 zł | 1 765 000 zł | 2,3% / -3,7% | 1591 | 9529 zł |
| 2027 prognoza | 12 886 665 zł | 88 391 zł | 1 635 000 zł | 1,7% / 2,5% | 1546 | 8335 zł |
| 2028 prognoza | 13 260 378 zł | 111 893 zł | 1 435 000 zł | 2,2% / 3,2% | 1506 | 8805 zł |
| 2029 prognoza | 13 631 669 zł | 109 844 zł | 1 195 000 zł | 2,4% / 3,3% | 1468 | 9286 zł |
„Spłaty a limit": lewa strona to obciążenie spłatami, prawa to dopuszczalny limit z art. 243; liczby z dokumentu MF, bez własnego rachunku serwisu.
„Mieszkańcy" i „Dochody na mieszkańca": prognoza GUS, scenariusz główny, rok bazowy 2022 – dwie liczby z dwóch różnych dokumentów zestawione obok siebie w tych samych latach, bez wniosku.
Plan ze stycznia a wykonanie roku
| Rok | Inwestycje: plan | Inwestycje: wykonanie | Część planu | Dług: plan → wykonanie |
|---|---|---|---|---|
| 2021plan 30.11.2021 · wykonanie 30.06.2026 | 711 558 zł | 746 062 zł | 104,8% | 925 000 zł → 825 000 zł |
| 2022plan 31.01.2022 · wykonanie 30.06.2026 | 2 928 076 zł | 4 415 551 zł | 150,8% | 1 120 000 zł → 620 000 zł |
| 2023plan 01.02.2023 · wykonanie 30.06.2026 | 16 349 309 zł | 11 587 667 zł | 70,9% | 1 035 000 zł → 435 000 zł |
| 2024plan 31.01.2024 · wykonanie 30.06.2026 | 30 177 885 zł | 30 819 642 zł | 102,1% | 1 640 000 zł → 1 190 000 zł |
| 2025plan 31.01.2025 · wykonanie 30.06.2026 | 1 390 394 zł | 1 534 891 zł | 110,4% | 1 035 000 zł → 1 035 000 zł |
Plan to wydatki majątkowe zapisane w WPF z pierwszej migawki MF danego roku; wykonanie z najnowszej. Poniżej i powyżej planu to symetryczne rozjazdy, nie ocena: przyczyny są w uchwałach zmieniających budżet.
Opinie regionalnej izby obrachunkowej
7 pozytywne · 3 z uwagami · 0 negatywne · 0 bez odczytu – 10 opinii składów orzekających RIO, Czyże, lata 2024–2026.
2026
- Projekt wieloletniej prognozy finansowej · pozytywna z uwagami
26 lis 2025 · nr RIO.II-00311-98/2025 · uchwała (PDF)
- Możliwość sfinansowania deficytu (projekt budżetu) · pozytywna z uwagami
26 lis 2025 · nr RIO.II-00310-98/2025 · uchwała (PDF)
- Możliwość sfinansowania deficytu (projekt budżetu) · pozytywna z uwagami
26 lis 2025 · nr RIO.II-00310-98/2025 · uchwała (PDF)
- Możliwość sfinansowania deficytu (uchwała budżetowa) · pozytywna
9 sty 2026 · nr RIO.II-00312-84/2026 · uchwała (PDF)
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna
9 sty 2026 · nr RIO.II-00312-84/2026 · uchwała (PDF)
2025
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna
19 gru 2024 · nr RIO.II-00312-5/2025 · uchwała (PDF)
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna
25 mar 2026 · nr RIO.II-00321-37/2026 · uchwała (PDF)
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
30 kwi 2026 · nr RIO.II-00322-16/2026 · uchwała (PDF)
2024
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna
21 mar 2025 · nr RIO.II-00321-31/2025 · uchwała (PDF)
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
8 maj 2025 · nr RIO.II-00322-23/2025 · uchwała (PDF)
Źródło: BIP RIO w Białymstoku. Jak czytamy te opinie.
Skąd wpływa
W 2025 do budżetu wpłynęło 14 748 073 zł.
- Udział w PIT28,6%4 211 924 zł
- Subwencja ogólna19,7%2 908 940 zł
- Dotacje21,6%3 192 680 zł
- Dochody własne i pozostałe30,1%4 434 529 zł
Segmenty domykają dochody ogółem co do złotówki – „dochody własne i pozostałe" liczymy odejmowaniem, a nie z osobnego wskaźnika GUS, który definiuje je inaczej i nie zsumowałby się z resztą.
Kwoty naliczone przez MF
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025.
Potrzeby finansowe ogółem: 6 266 719 zł
- Potrzeby wyrównawcze280 210 zł
- Potrzeby ekologiczne24 265 zł
- Potrzeby rozwojowe771 553 zł
- Potrzeby oświatowe2 904 762 zł
- Potrzeby uzupełniające2 285 929 zł
Korekta z tytułu zamożności
0 zł
0 zł – gmina nie płaci korekty z tytułu zamożności w 2026 r.
Subwencja należna
3 027 936 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
PIT należny
4 750 467 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
CIT należny
65 771 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Indywidualny wskaźnik zamożności
4804 zł/os.
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Korekta z tytułu zamożności pomniejsza kwoty należne gminom o wysokich dochodach podatkowych na mieszkańca (art. 32 ustawy o dochodach JST).
Dochody podatników PIT (2025 r.): 64 904 439 zł (38 269 zł na mieszkańca)
To dochody mieszkańców gminy wykazane w zeznaniach PIT, podstawa naliczenia udziału – nie dochód budżetu gminy.
Janosikowe i korekta z tytułu zamożności
Od 2025 r. obowiązuje nowa ustawa o dochodach JST: wpłata do budżetu państwa („janosikowe") zniknęła, a jej miejsce zajęła korekta z tytułu zamożności. To dwie różne instytucje – szereg nie jest ciągły.
- 20250 złkorekta MF
- 20260 złkorekta MF
Na co idzie budżet
- Oświata i wychowanie32,3% · 4 706 419 zł
- Pozostałe działy23,5% · 3 427 684 zł
- Administracja publiczna20,7% · 3 016 763 zł
- Pomoc społeczna6,3% · 914 763 zł
- Gospodarka komunalna i środowisko6,2% · 909 001 zł
- Rodzina (świadczenia rodzinne, żłobki)5,9% · 853 534 zł
- Transport i drogi5,0% · 735 446 zł
Ile gmina dokłada do szkół
2 179 851 złponad subwencję, czyli 1267 zł na mieszkańca
- Koszt oświaty
- 4 302 740 zł
- Subwencja z budżetu państwa
- − 2 122 889 zł
- Zostaje gminie do pokrycia
- 2 179 851 zł
Subwencja pokrywa 49,3% kosztu oświaty w 2024 roku. Rocznik bywa starszy niż reszta tego rozdziału: od 2025 Ministerstwo Finansów nie rozdziela już części oświatowej subwencji ogólnej, więc dla nowszych lat tej różnicy nie da się policzyć i sekcja pokazuje wtedy brak danych, nie zero.
Ile pochłania samo funkcjonowanie
Z 3 016 763 zł przeznaczonych na administrację 2 740 979 zł da się przypisać do trzech konkretnych pozycji.
- Utrzymanie urzędu
- 1487 złna mieszkańca · 2 521 279 zł rocznie · pensje, biuro, obsługa
- Promocja gminy
- 16 złna mieszkańca · 26 547 zł rocznie · gazetka, strona, wydarzenia
- Rada gminy
- 114 złna mieszkańca · 193 154 zł rocznie · diety radnych, obsługa sesji
Koszty stałe nie skalują się z liczbą mieszkańców: urząd gminy liczącej dwa tysiące ludzi potrzebuje sekretarza i skarbnika tak samo jak stutysięczne miasto, więc w przeliczeniu na osobę wychodzi tam drożej. To fakt o arytmetyce, nie o gospodarności. Trzy pozycje to część działu, nie całe jego rozbicie – dlatego nie ma tu paska udziałów.
Czyże w rankingach krajowych
Pozycja na tle gmin w Polsce, dla których są dane, licząc od najniższej wartości.
- Dług na mieszkańca610 zł739. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy dług na mieszkańca
- Wydatki na mieszkańca8587 zł1065. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na mieszkańca
- Dochody na mieszkańca8696 zł1053. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe dochody na mieszkańca
- Samodzielność finansowa53,6%1129. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższa samodzielność finansowa
- Udział inwestycji w budżecie10,5%154. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy udział inwestycji
- Środki z UE na mieszkańca86 zł535. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe środki z UE na mieszkańca
- Saldo migracji91828. z 2479 w 2025 r. – 1. = największy odpływ (ujemne saldo)
- Utrzymanie urzędu na mieszkańca1487 zł2385. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt urzędu na mieszkańca
- Wydatki na promocję gminy na mieszkańca16 zł1380. z 2420 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na promocję na mieszkańca
- Koszt rady gminy na mieszkańca114 zł2470. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt rady na mieszkańca
Rankingi budżetowe tej gminy:
- Nadwyżka operacyjna na mieszkańca – ranking gmin
- Wynik budżetu na mieszkańca – ranking gmin
- Wydatki: administracja publiczna / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: oświata i wychowanie / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: transport i łączność / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: gospodarka komunalna i ochrona środowiska / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura i ochrona dziedzictwa narodowego / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura fizyczna / mieszk. – ranking gmin
Osadź pozycję w rankingu
Wklej kod na swojej stronie – ramka pokaże aktualne liczby, a odnośnik pod nią prowadzi do źródła (licencja CC BY 4.0).
Odstępstwa w tym rozdziale
Wartości z rejestrów publicznych, które odbiegają od jednostek podobnej wielkości i typu albo od terminu zapisanego w przepisie. Każde zestawienie podaje grupę porównawczą, liczność próby i rocznik.
Odstępstwo od typowej wartości nie jest nieprawidłowością i najczęściej ma zwyczajne wytłumaczenie: inwestycję rozliczoną w jednym roku, jednego dostawcę na lokalnym rynku, dotację przyznaną w trakcie roku. Zestawienia nie oceniają decyzji ani osób. Działa to też w drugą stronę: rozdział bez zestawienia nie znaczy, że nic nie odbiega – znaczy, że detektory, które mamy, na danych, które mamy, niczego nie wskazały. Jak to mierzymy.
Fakty bez opinii – interpretacja należy do Ciebie. Skąd pochodzą dane? → Ta karta maszynowo: JSON ↗ (otwarte dane)