Kruszyna
gmina wiejska · pow. częstochowski · woj. śląskie · 4635 mieszk. (▼ 2,1%/5 lat) · dane 2025
Wskaźniki roku
Przy obecnej nadwyżce bieżącej spłata zajęłaby 1,7 roku
Kwoty w cenach bieżących; w nawiasie to samo w cenach 2025, przeliczone wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych GUS ↗. Przeliczenie jest nasze, nie pochodzi ze sprawozdań.
Pieniądze
Ile wpływa, ile wypływa i co gminę obciąża
Kondycja finansowa (art. 243)
Spłaty długu z odsetkami pochłaniają 1,3% dochodów bieżących gminy – zapas do limitu: 11,7% p.p. (obciążenie ≤ limit)
Dane 2025. Szacunek wg metodyki art. 243 ustawy o finansach publicznych – liczony z wykonania budżetu, bez ustawowych wyłączeń (m.in. projektów UE). Wartość orientacyjna, nie oficjalny wskaźnik RIO; pełna lista uproszczeń.
Prognoza finansowa (WPF)
Liczby, pod którymi rada gminy podpisała się na przyszłość: ile zainwestuje, jaki dług zostawi. Ministerstwo Finansów publikuje co kwartał zrzut wszystkich prognoz; tu stoi migawka z 30.06.2026.
| Rok | Dochody | Inwestycje | Dług na koniec roku | Spłaty a limitart. 243 ufp | Mieszkańcy | Dochody na mieszkańca |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2025 wykonanie | 46 210 157 zł | 12 495 186 zł | 7 432 809 zł | 0,0% / 21,3% | 4575 | 10 101 zł |
| 2026 prognoza | 53 054 692 zł | 22 080 215 zł | 6 605 580 zł | 2,9% / 12,5% | 4527 | 11 720 zł |
| 2027 prognoza | 46 979 009 zł | 9 571 472 zł | 5 779 680 zł | 2,7% / 10,8% | 4486 | 10 472 zł |
| 2028 prognoza | 41 368 866 zł | 2 283 671 zł | 4 918 000 zł | 2,7% / 9,1% | 4453 | 9290 zł |
| 2029 prognoza | 42 361 718 zł | 1 570 122 zł | 3 952 000 zł | 2,8% / 7,2% | 4418 | 9588 zł |
„Spłaty a limit": lewa strona to obciążenie spłatami, prawa to dopuszczalny limit z art. 243; liczby z dokumentu MF, bez własnego rachunku serwisu.
„Mieszkańcy" i „Dochody na mieszkańca": prognoza GUS, scenariusz główny, rok bazowy 2022 – dwie liczby z dwóch różnych dokumentów zestawione obok siebie w tych samych latach, bez wniosku.
Plan ze stycznia a wykonanie roku
| Rok | Inwestycje: plan | Inwestycje: wykonanie | Część planu | Dług: plan → wykonanie |
|---|---|---|---|---|
| 2021plan 30.11.2021 · wykonanie 30.06.2026 | 8 762 770 zł | 8 095 337 zł | 92,4% | 10 629 252 zł → 10 629 252 zł |
| 2022plan 31.01.2022 · wykonanie 30.06.2026 | 15 209 400 zł | 13 966 768 zł | 91,8% | 9 836 942 zł → 9 603 867 zł |
| 2023plan 01.02.2023 · wykonanie 30.06.2026 | 18 665 747 zł | 20 867 301 zł | 111,8% | 8 947 009 zł → 8 947 009 zł |
| 2024plan 31.01.2024 · wykonanie 30.06.2026 | 6 366 426 zł | 1 878 640 zł | 29,5% | 8 190 909 zł → 8 190 909 zł |
| 2025plan 31.01.2025 · wykonanie 30.06.2026 | 14 523 919 zł | 12 495 186 zł | 86,0% | 7 432 809 zł → 7 432 809 zł |
Plan to wydatki majątkowe zapisane w WPF z pierwszej migawki MF danego roku; wykonanie z najnowszej. Poniżej i powyżej planu to symetryczne rozjazdy, nie ocena: przyczyny są w uchwałach zmieniających budżet.
Opinie regionalnej izby obrachunkowej
9 pozytywne · 0 z uwagami · 0 negatywne · 0 bez odczytu – 9 opinii składów orzekających RIO, Kruszyna, lata 2024–2026.
2026
- Projekt wieloletniej prognozy finansowej · pozytywna
15 gru 2025 · nr 4200.VI.185.2025 VI · uchwała (PDF)
- Możliwość sfinansowania deficytu (projekt budżetu) · pozytywna
15 gru 2025 · nr 4200.VI.189.2025 VI · uchwała (PDF)
- Możliwość sfinansowania deficytu (uchwała budżetowa) · pozytywna
19 sty 2026 · nr 4200.VI.21.2026 VI · uchwała (PDF)
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna
19 sty 2026 · nr 4200.VI.23.2026 VI · uchwała (PDF)
2025
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna
14 sty 2025 · nr 4200.VII.18.2025 VII · uchwała (PDF)
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna
14 kwi 2026 · nr 4200.VI.64.2026 VI · uchwała (PDF)
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
6 maj 2026 · nr 4200.VI.88.2026 VI · uchwała (PDF)
2024
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna
25 kwi 2025 · nr 4200.VII.76.2025 VII · uchwała (PDF)
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
13 maj 2025 · nr 4200.VII.90.2025 VII · uchwała (PDF)
Źródło: BIP RIO w Katowicach. Jak czytamy te opinie.
Skąd wpływa
W 2025 do budżetu wpłynęło 46 210 157 zł.
- Udział w PIT28,8%13 291 379 zł
- Udział w CIT0,3%152 399 zł
- Subwencja ogólna20,2%9 320 572 zł
- Dotacje12,2%5 633 466 zł
- Dochody własne i pozostałe38,5%17 812 341 zł
Segmenty domykają dochody ogółem co do złotówki – „dochody własne i pozostałe" liczymy odejmowaniem, a nie z osobnego wskaźnika GUS, który definiuje je inaczej i nie zsumowałby się z resztą.
Kwoty naliczone przez MF
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025.
Potrzeby finansowe ogółem: 21 609 570 zł
- Potrzeby wyrównawcze3 294 975 zł
- Potrzeby ekologiczne0 zł
- Potrzeby rozwojowe910 925 zł
- Potrzeby oświatowe12 950 913 zł
- Potrzeby uzupełniające4 452 757 zł
Korekta z tytułu zamożności
0 zł
0 zł – gmina nie płaci korekty z tytułu zamożności w 2026 r.
Subwencja należna
11 577 450 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
PIT należny
14 854 312 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
CIT należny
41 459 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Indywidualny wskaźnik zamożności
4132 zł/os.
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Korekta z tytułu zamożności pomniejsza kwoty należne gminom o wysokich dochodach podatkowych na mieszkańca (art. 32 ustawy o dochodach JST).
Dochody podatników PIT (2025 r.): 196 759 725 zł (42 451 zł na mieszkańca)
To dochody mieszkańców gminy wykazane w zeznaniach PIT, podstawa naliczenia udziału – nie dochód budżetu gminy.
Janosikowe i korekta z tytułu zamożności
Od 2025 r. obowiązuje nowa ustawa o dochodach JST: wpłata do budżetu państwa („janosikowe") zniknęła, a jej miejsce zajęła korekta z tytułu zamożności. To dwie różne instytucje – szereg nie jest ciągły.
- 20250 złkorekta MF
- 20260 złkorekta MF
Na co idzie budżet
- Oświata i wychowanie34,3% · 14 766 151 zł
- Pozostałe działy25,8% · 11 100 211 zł
- Administracja publiczna11,9% · 5 139 478 zł
- Gospodarka komunalna i środowisko11,5% · 4 973 059 zł
- Rodzina (świadczenia rodzinne, żłobki)8,7% · 3 759 546 zł
- Pomoc społeczna4,0% · 1 725 116 zł
- Transport i drogi3,8% · 1 623 201 zł
Ile gmina dokłada do szkół
4 826 667 złponad subwencję, czyli 1038 zł na mieszkańca
- Koszt oświaty
- 13 562 805 zł
- Subwencja z budżetu państwa
- − 8 736 138 zł
- Zostaje gminie do pokrycia
- 4 826 667 zł
Subwencja pokrywa 64,4% kosztu oświaty w 2024 roku. Rocznik bywa starszy niż reszta tego rozdziału: od 2025 Ministerstwo Finansów nie rozdziela już części oświatowej subwencji ogólnej, więc dla nowszych lat tej różnicy nie da się policzyć i sekcja pokazuje wtedy brak danych, nie zero.
Ile pochłania samo funkcjonowanie
Z 5 139 478 zł przeznaczonych na administrację 4 695 026 zł da się przypisać do trzech konkretnych pozycji.
- Utrzymanie urzędu
- 953 złna mieszkańca · 4 419 130 zł rocznie · pensje, biuro, obsługa
- Promocja gminy
- 13 złna mieszkańca · 60 682 zł rocznie · gazetka, strona, wydarzenia
- Rada gminy
- 46 złna mieszkańca · 215 213 zł rocznie · diety radnych, obsługa sesji
Koszty stałe nie skalują się z liczbą mieszkańców: urząd gminy liczącej dwa tysiące ludzi potrzebuje sekretarza i skarbnika tak samo jak stutysięczne miasto, więc w przeliczeniu na osobę wychodzi tam drożej. To fakt o arytmetyce, nie o gospodarności. Trzy pozycje to część działu, nie całe jego rozbicie – dlatego nie ma tu paska udziałów.
Kruszyna w rankingach krajowych
Pozycja na tle gmin w Polsce, dla których są dane, licząc od najniższej wartości.
- Dług na mieszkańca1604 zł1460. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy dług na mieszkańca
- Wydatki na mieszkańca9296 zł1474. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na mieszkańca
- Dochody na mieszkańca9970 zł1734. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe dochody na mieszkańca
- Samodzielność finansowa48,8%855. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższa samodzielność finansowa
- Udział inwestycji w budżecie29,0%1693. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy udział inwestycji
- Środki z UE na mieszkańca44 zł267. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe środki z UE na mieszkańca
- Saldo migracji181945. z 2479 w 2025 r. – 1. = największy odpływ (ujemne saldo)
- Utrzymanie urzędu na mieszkańca953 zł1757. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt urzędu na mieszkańca
- Wydatki na promocję gminy na mieszkańca13 zł1210. z 2420 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na promocję na mieszkańca
- Koszt rady gminy na mieszkańca46 zł1966. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt rady na mieszkańca
Rankingi budżetowe tej gminy:
- Nadwyżka operacyjna na mieszkańca – ranking gmin
- Wynik budżetu na mieszkańca – ranking gmin
- Wydatki: administracja publiczna / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: oświata i wychowanie / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: transport i łączność / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: gospodarka komunalna i ochrona środowiska / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura i ochrona dziedzictwa narodowego / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura fizyczna / mieszk. – ranking gmin
Osadź pozycję w rankingu
Wklej kod na swojej stronie – ramka pokaże aktualne liczby, a odnośnik pod nią prowadzi do źródła (licencja CC BY 4.0).
Odstępstwa w tym rozdziale
Wartości z rejestrów publicznych, które odbiegają od jednostek podobnej wielkości i typu albo od terminu zapisanego w przepisie. Każde zestawienie podaje grupę porównawczą, liczność próby i rocznik.
Rozliczenie opłaty za odpady · dane za 2025
Kruszyna: opłata za odpady wyższa od kosztu systemu drugi rok z rzędu
Zestawienie tego, ile gmina pobrała od mieszkańców opłaty za gospodarowanie odpadami, z tym, ile wydała na sam system. Obie kwoty pochodzą ze sprawozdania budżetowego gminy.
Zmiana rok do roku · dane za 2025
Kruszyna: skok wydatków na rolnictwo i łowiectwo
Zmiana wydatków w dziale „Rolnictwo i łowiectwo" między 2024 a 2025 rokiem, w zestawieniu z gminami podobnej wielkości i tego samego typu.
Dochody majątkowe w cyklu · dane za 2025
Kruszyna: dochody ze sprzedaży i dotacji skupione przed wyborami
Jaka część dochodów majątkowych z całej kadencji przypadła na ostatni pełny rok przed wyborami samorządowymi, na tle gmin tego samego typu i tej samej wielkości. Przy równym rozłożeniu na pięć lat wypadłoby dwadzieścia procent.
Opłata za odpady wobec bliźniaków · dane za 2024
Kruszyna: opłata za odpady wyższa niż w gminach najbardziej podobnych
Ile wynosi pobrana opłata za odpady na mieszkańca w tej gminie na tle dwóch odniesień naraz: gmin tego samego typu i tej samej wielkości oraz ośmiu gmin najbardziej do niej podobnych pod względem cech liczbowych.
Odstępstwo od typowej wartości nie jest nieprawidłowością i najczęściej ma zwyczajne wytłumaczenie: inwestycję rozliczoną w jednym roku, jednego dostawcę na lokalnym rynku, dotację przyznaną w trakcie roku. Zestawienia nie oceniają decyzji ani osób. Działa to też w drugą stronę: rozdział bez zestawienia nie znaczy, że nic nie odbiega – znaczy, że detektory, które mamy, na danych, które mamy, niczego nie wskazały. Jak to mierzymy.
Fakty bez opinii – interpretacja należy do Ciebie. Skąd pochodzą dane? → Ta karta maszynowo: JSON ↗ (otwarte dane)