Lipowa
gmina wiejska · pow. żywiecki · woj. śląskie · 11 047 mieszk. (▲ 2,7%/5 lat) · dane 2025
Wskaźniki roku
Przy obecnej nadwyżce bieżącej spłata zajęłaby 1,1 roku
Kwoty w cenach bieżących; w nawiasie to samo w cenach 2025, przeliczone wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych GUS ↗. Przeliczenie jest nasze, nie pochodzi ze sprawozdań.
Pieniądze
Ile wpływa, ile wypływa i co gminę obciąża
Kondycja finansowa (art. 243)
Spłaty długu z odsetkami pochłaniają 0,8% dochodów bieżących gminy – zapas do limitu: 8,7% p.p. (obciążenie ≤ limit)
Dane 2025. Szacunek wg metodyki art. 243 ustawy o finansach publicznych – liczony z wykonania budżetu, bez ustawowych wyłączeń (m.in. projektów UE). Wartość orientacyjna, nie oficjalny wskaźnik RIO; pełna lista uproszczeń.
Prognoza finansowa (WPF)
Liczby, pod którymi rada gminy podpisała się na przyszłość: ile zainwestuje, jaki dług zostawi. Ministerstwo Finansów publikuje co kwartał zrzut wszystkich prognoz; tu stoi migawka z 30.06.2026.
| Rok | Dochody | Inwestycje | Dług na koniec roku | Spłaty a limitart. 243 ufp | Mieszkańcy | Dochody na mieszkańca |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2025 wykonanie | 90 401 826 zł | 17 816 927 zł | 7 900 109 zł | 0,0% / 14,8% | 11 074 | 8163 zł |
| 2026 prognoza | 94 446 209 zł | 23 345 158 zł | 9 911 821 zł | 3,0% / 9,2% | 11 134 | 8483 zł |
| 2027 prognoza | 91 599 410 zł | 10 935 605 zł | 8 487 677 zł | 3,0% / 9,1% | 11 208 | 8173 zł |
| 2028 prognoza | 88 659 044 zł | 5 446 469 zł | 6 819 569 zł | 2,6% / 8,4% | 11 282 | 7858 zł |
| 2029 prognoza | 89 875 054 zł | 4 220 129 zł | 5 219 569 zł | 2,3% / 7,6% | 11 332 | 7931 zł |
„Spłaty a limit": lewa strona to obciążenie spłatami, prawa to dopuszczalny limit z art. 243; liczby z dokumentu MF, bez własnego rachunku serwisu.
„Mieszkańcy" i „Dochody na mieszkańca": prognoza GUS, scenariusz główny, rok bazowy 2022 – dwie liczby z dwóch różnych dokumentów zestawione obok siebie w tych samych latach, bez wniosku.
Plan ze stycznia a wykonanie roku
| Rok | Inwestycje: plan | Inwestycje: wykonanie | Część planu | Dług: plan → wykonanie |
|---|---|---|---|---|
| 2021plan 30.11.2021 · wykonanie 30.06.2026 | 10 365 144 zł | 5 673 343 zł | 54,7% | 11 707 116 zł → 11 707 116 zł |
| 2022plan 31.01.2022 · wykonanie 30.06.2026 | 7 306 356 zł | 7 362 862 zł | 100,8% | 11 448 894 zł → 9 024 253 zł |
| 2023plan 01.02.2023 · wykonanie 30.06.2026 | 8 727 094 zł | 9 259 784 zł | 106,1% | 9 024 253 zł → 9 924 253 zł |
| 2024plan 31.01.2024 · wykonanie 30.06.2026 | 20 975 375 zł | 19 801 628 zł | 94,4% | 9 924 253 zł → 9 924 253 zł |
| 2025plan 31.01.2025 · wykonanie 30.06.2026 | 14 337 430 zł | 17 816 927 zł | 124,3% | 7 900 109 zł → 7 900 109 zł |
Plan to wydatki majątkowe zapisane w WPF z pierwszej migawki MF danego roku; wykonanie z najnowszej. Poniżej i powyżej planu to symetryczne rozjazdy, nie ocena: przyczyny są w uchwałach zmieniających budżet.
Opinie regionalnej izby obrachunkowej
7 pozytywne · 2 z uwagami · 0 negatywne · 0 bez odczytu – 9 opinii składów orzekających RIO, Lipowa, lata 2024–2026.
2026
- Projekt wieloletniej prognozy finansowej · pozytywna
26 lis 2025 · nr 4200.I.185.2025 I · uchwała (PDF)
- Możliwość sfinansowania deficytu (projekt budżetu) · pozytywna z uwagami
26 lis 2025 · nr 4200.I.184.2025 I · uchwała (PDF)
- Możliwość sfinansowania deficytu (uchwała budżetowa) · pozytywna
14 sty 2026 · nr 4200.I.21.2026 I · uchwała (PDF)
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna
14 sty 2026 · nr 4200.I.22.2026 I · uchwała (PDF)
2025
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna
22 sty 2025 · nr 4200.II.33.2025 II · uchwała (PDF)
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna
16 kwi 2026 · nr 4200.I.81.2026 I · uchwała (PDF)
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
13 maj 2026 · nr 4200.I.98.2026 I · uchwała (PDF)
2024
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna z uwagami
7 kwi 2025 · nr 4200.II.56.2025 II · uchwała (PDF)
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
27 maj 2025 · nr 4200.I.109.2025 I · uchwała (PDF)
Źródło: BIP RIO w Katowicach. Jak czytamy te opinie.
Skąd wpływa
W 2025 do budżetu wpłynęło 90 401 826 zł.
- Udział w PIT39%35 301 535 zł
- Udział w CIT0,1%111 999 zł
- Subwencja ogólna14,2%12 831 547 zł
- Dotacje13,2%11 921 973 zł
- Dochody własne i pozostałe33,4%30 234 772 zł
Segmenty domykają dochody ogółem co do złotówki – „dochody własne i pozostałe" liczymy odejmowaniem, a nie z osobnego wskaźnika GUS, który definiuje je inaczej i nie zsumowałby się z resztą.
Kwoty naliczone przez MF
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025.
Potrzeby finansowe ogółem: 41 435 716 zł
- Potrzeby wyrównawcze543 685 zł
- Potrzeby ekologiczne155 690 zł
- Potrzeby rozwojowe1 710 774 zł
- Potrzeby oświatowe29 358 981 zł
- Potrzeby uzupełniające9 666 586 zł
Korekta z tytułu zamożności
0 zł
0 zł – gmina nie płaci korekty z tytułu zamożności w 2026 r.
Subwencja należna
16 389 294 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
PIT należny
40 281 889 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
CIT należny
140 749 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Indywidualny wskaźnik zamożności
4952 zł/os.
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Korekta z tytułu zamożności pomniejsza kwoty należne gminom o wysokich dochodach podatkowych na mieszkańca (art. 32 ustawy o dochodach JST).
Dochody podatników PIT (2025 r.): 549 710 712 zł (49 761 zł na mieszkańca)
To dochody mieszkańców gminy wykazane w zeznaniach PIT, podstawa naliczenia udziału – nie dochód budżetu gminy.
Janosikowe i korekta z tytułu zamożności
Od 2025 r. obowiązuje nowa ustawa o dochodach JST: wpłata do budżetu państwa („janosikowe") zniknęła, a jej miejsce zajęła korekta z tytułu zamożności. To dwie różne instytucje – szereg nie jest ciągły.
- 20250 złkorekta MF
- 20260 złkorekta MF
Na co idzie budżet
- Oświata i wychowanie41,9% · 36 026 129 zł
- Gospodarka komunalna i środowisko15,1% · 12 991 818 zł
- Pozostałe działy12,5% · 10 797 933 zł
- Transport i drogi10,7% · 9 249 378 zł
- Administracja publiczna10,0% · 8 626 443 zł
- Rodzina (świadczenia rodzinne, żłobki)6,3% · 5 448 797 zł
- Pomoc społeczna3,4% · 2 925 629 zł
Ile gmina dokłada do szkół
11 037 273 złponad subwencję, czyli 1007 zł na mieszkańca
- Koszt oświaty
- 30 838 399 zł
- Subwencja z budżetu państwa
- − 19 801 126 zł
- Zostaje gminie do pokrycia
- 11 037 273 zł
Subwencja pokrywa 64,2% kosztu oświaty w 2024 roku. Rocznik bywa starszy niż reszta tego rozdziału: od 2025 Ministerstwo Finansów nie rozdziela już części oświatowej subwencji ogólnej, więc dla nowszych lat tej różnicy nie da się policzyć i sekcja pokazuje wtedy brak danych, nie zero.
Ile pochłania samo funkcjonowanie
Z 8 626 443 zł przeznaczonych na administrację 7 784 826 zł da się przypisać do trzech konkretnych pozycji.
- Utrzymanie urzędu
- 640 złna mieszkańca · 7 066 781 zł rocznie · pensje, biuro, obsługa
- Promocja gminy
- 42 złna mieszkańca · 468 779 zł rocznie · gazetka, strona, wydarzenia
- Rada gminy
- 23 złna mieszkańca · 249 267 zł rocznie · diety radnych, obsługa sesji
Koszty stałe nie skalują się z liczbą mieszkańców: urząd gminy liczącej dwa tysiące ludzi potrzebuje sekretarza i skarbnika tak samo jak stutysięczne miasto, więc w przeliczeniu na osobę wychodzi tam drożej. To fakt o arytmetyce, nie o gospodarności. Trzy pozycje to część działu, nie całe jego rozbicie – dlatego nie ma tu paska udziałów.
Lipowa w rankingach krajowych
Pozycja na tle gmin w Polsce, dla których są dane, licząc od najniższej wartości.
- Dług na mieszkańca715 zł832. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy dług na mieszkańca
- Wydatki na mieszkańca7791 zł561. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na mieszkańca
- Dochody na mieszkańca8183 zł713. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe dochody na mieszkańca
- Samodzielność finansowa60,0%1435. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższa samodzielność finansowa
- Udział inwestycji w budżecie20,7%953. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy udział inwestycji
- Środki z UE na mieszkańca298 zł1322. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe środki z UE na mieszkańca
- Saldo migracji862265. z 2479 w 2025 r. – 1. = największy odpływ (ujemne saldo)
- Utrzymanie urzędu na mieszkańca640 zł785. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt urzędu na mieszkańca
- Wydatki na promocję gminy na mieszkańca42 zł2178. z 2420 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na promocję na mieszkańca
- Koszt rady gminy na mieszkańca23 zł610. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt rady na mieszkańca
Rankingi budżetowe tej gminy:
- Nadwyżka operacyjna na mieszkańca – ranking gmin
- Wynik budżetu na mieszkańca – ranking gmin
- Wydatki: administracja publiczna / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: oświata i wychowanie / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: transport i łączność / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: gospodarka komunalna i ochrona środowiska / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura i ochrona dziedzictwa narodowego / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura fizyczna / mieszk. – ranking gmin
Osadź pozycję w rankingu
Wklej kod na swojej stronie – ramka pokaże aktualne liczby, a odnośnik pod nią prowadzi do źródła (licencja CC BY 4.0).
Odstępstwa w tym rozdziale
Wartości z rejestrów publicznych, które odbiegają od jednostek podobnej wielkości i typu albo od terminu zapisanego w przepisie. Każde zestawienie podaje grupę porównawczą, liczność próby i rocznik.
Wydatki na promocję gminy · dane za 2025
Lipowa: na własną promocję więcej na mieszkańca niż w gminach podobnych
Ile gmina wydała na własną promocję w przeliczeniu na mieszkańca, na tle gmin tego samego typu i tej samej wielkości. Kwoty pochodzą ze sprawozdania budżetowego.
Wydatki na promocję gminy · dane za 2024
Lipowa: na własną promocję więcej na mieszkańca niż w gminach podobnych
Ile gmina wydała na własną promocję w przeliczeniu na mieszkańca, na tle gmin tego samego typu i tej samej wielkości. Kwoty pochodzą ze sprawozdania budżetowego.
Tryb dotacji dla organizacji · dane za 2023
Lipowa: więcej dotacji dla organizacji poza konkursem niż u podobnych
Jaka część pieniędzy przekazanych organizacjom pozarządowym trafiła do nich z pominięciem otwartego konkursu ofert, na tle gmin tego samego typu i tej samej wielkości.
Odstępstwo od typowej wartości nie jest nieprawidłowością i najczęściej ma zwyczajne wytłumaczenie: inwestycję rozliczoną w jednym roku, jednego dostawcę na lokalnym rynku, dotację przyznaną w trakcie roku. Zestawienia nie oceniają decyzji ani osób. Działa to też w drugą stronę: rozdział bez zestawienia nie znaczy, że nic nie odbiega – znaczy, że detektory, które mamy, na danych, które mamy, niczego nie wskazały. Jak to mierzymy.
Fakty bez opinii – interpretacja należy do Ciebie. Skąd pochodzą dane? → Ta karta maszynowo: JSON ↗ (otwarte dane)