Markuszów
gmina wiejska · pow. puławski · woj. lubelskie · przepływ kapitału · dane 2025
Bilans roku
Ile wpłynęło, ile wypłynęło i czym domknięto różnicę
dochody: bieżące 20,4 mln zł · majątkowe (m.in. sprzedaż, dotacje inwestycyjne) 7 mln zł
wydatki: bieżące (pensje, utrzymanie) 18,4 mln zł · majątkowe (inwestycje) 8,1 mln zł
Nadwyżka operacyjna (dochody bieżące − wydatki bieżące): +2 mln zł (+722 zł/mieszk.) Nadwyżka operacyjna (Rb-NDS)+2 mln zł(2025)Ministerstwo Finansów (dane.gov.pl)Otwórz stronę źródła ↗
Korekta z tytułu zamożności: 0 zł (naliczone przez MF). Od 2025 r. „janosikowe" zastąpiła korekta z tytułu zamożności – inna instytucja, nie kontynuacja.
Dane 2025. Wynik to różnica dochodów i wydatków w danym roku – nie mówi o łącznym zadłużeniu. Fakty bez oceny.
Wynik budżetu – krok po kroku
Wynik budżetu i finansowanie (Rb-NDS)+923 tys. zł(2025)Ministerstwo Finansów (dane.gov.pl)Otwórz stronę źródła ↗Dane 2025 (Rb-NDS), kwoty w zł. „Wynik" = dochody − wydatki; kredyty i wolne środki oraz spłaty rat domykają saldo roku. Fakty bez oceny.
Jak sfinansowano wynik
Przychody i rozchody (Rb-NDS)1 965 960 zł(2025)Ministerstwo Finansów (dane.gov.pl)Otwórz stronę źródła ↗Rok 2025 zamknięty wynikiem +923 tys. zł. Przychody i spłaty roku poniżej.
Skąd pieniądze (przychody)
- Kredyty, pożyczki i obligacje1,3 mln zł
- Wolne środki i nadwyżka z lat ubiegłych630 tys. zł
Spłaty w tym roku
Rozchody – spłaty rat i wykup papierów (Rb-NDS)0 zł(2025)Ministerstwo Finansów (dane.gov.pl)Otwórz stronę źródła ↗- Spłaty rat i wykup papierów wartościowych0 zł
Dane 2025 (Rb-NDS). „Przychody" to nie dochód – to kredyty, obligacje i wolne środki, które trzeba spłacić; „rozchody" to spłaty rat i wykup papierów. Fakty bez oceny.
Wynik operacyjny
+2 mln zł
nadwyżka operacyjna za 2025 r.
Dochody bieżące 20,4 mln zł wobec wydatków bieżących 18,4 mln zł. Różnica to 9,9% dochodów bieżących.
Plan na 2025 r.: dochody bieżące 20,5 mln zł, wydatki bieżące 19,8 mln zł – plan nie zakładał deficytu bieżącego. Art. 242 ust. 1 ustawy o finansach publicznych zakazuje uchwalania budżetu, w którym wydatki bieżące przewyższają dochody bieżące.
Nadwyżka operacyjna to pozycja C1 sprawozdania Rb-NDS (2025) – liczy ją Ministerstwo Finansów. Ujemny wynik nie musi oznaczać naruszenia art. 242: ust. 2 pozwala pokryć wykonane wydatki bieżące nadwyżką z lat ubiegłych i wolnymi środkami, których ta sekcja nie uwzględnia.
Kondycja finansowa (art. 243)
Spłaty długu z odsetkami pochłaniają 0,3% dochodów bieżących gminy – zapas do limitu: 9,3% p.p. (obciążenie ≤ limit)
Dane 2025. Szacunek wg metodyki art. 243 ustawy o finansach publicznych – liczony z wykonania budżetu, bez ustawowych wyłączeń (m.in. projektów UE). Wartość orientacyjna, nie oficjalny wskaźnik RIO; pełna lista uproszczeń.
Na co idą pieniądze
Struktura wydatków, wykonanie planu i przepływ do ostatniej złotówki
Na co idzie budżet – do ostatniej złotówki
Budżet 2025 w pełnej klasyfikacji (Rb-27S/Rb-28S)26,5 mln zł(2025)Ministerstwo Finansów (dane.gov.pl)Otwórz stronę źródła ↗Pełna klasyfikacja budżetowa ze sprawozdań MF za 2025 – kliknij dział, żeby zobaczyć rozdziały i paragrafy.
Kafel = udział w wydatkach 2025. Kliknij, żeby zejść głębiej; cienki pasek u dołu kafla = wykonanie planu. Małe pozycje znajdziesz w kaflu „Pozostałe" albo na pełnej liście powyżej.
Wykonanie planu
Rada gminy uchwala plan, a rok później sprawozdanie pokazuje, ile z niego wyszło z konta. Poniżej jedno i drugie za 2025 r.
26,5 mln zł z 28,2 mln zł planu
18,4 mln zł z 19,8 mln zł planu
8,1 mln zł z 8,4 mln zł planu
27,4 mln zł z 27,6 mln zł planu
Plan po zmianach uchwalonych w trakcie roku (Rb-NDS, 2025). Wykonanie poniżej 100% może wynikać z oszczędności albo z zadania, które nie doszło do skutku – sprawozdanie nie rozstrzyga, które.
Wydatki przez lata
Struktura budżetu rok po roku – wysokość słupka to wydatki ogółem (BDL).
Skąd i dokąd
Przepływy budżetu – sprawozdania MF27 422 961 zł(2025)Ministerstwo Finansów (dane.gov.pl)Otwórz stronę źródła ↗Źródła wpływów
- Udziały w PIT i CIT7 162 905 zł
- Pozostałe dochody własne4 514 501 zł
- Subwencja ogólna4 531 776 zł
- Dotacje (rządowe i celowe)4 304 054 zł
- Pozostałe dochody (m.in. UE)6 909 726 zł
Finansowanie (to nie dochód)
- Kredyty i obligacje1 335 960 zł
- Wolne środki z lat ubiegłych630 000 zł
Wydatki wg działów
Zobacz pełny podział →- Oświata i wychowanie8 340 968 zł
- Gospodarka komunalna i ochrona środowiska6 033 093 zł
- Administracja publiczna3 166 300 zł
- Rodzina2 620 132 zł
- Rolnictwo i łowiectwo2 187 178 zł
- Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego1 392 508 zł
- Pomoc społeczna1 030 474 zł
- Obrona narodowa579 963 zł
- Pozostałe działy (12)1 149 173 zł
Kiedy w kadencji gmina inwestowała
Rozkład wydatków majątkowych na fazy cyklu wyborczego, obok dochodów majątkowych
| Faza kadencji | Wydatki majątkowekreska = równy podział (20,0%) | Dochody majątkowe | Udział wydatków |
|---|---|---|---|
| trzy lata przed wyborami | wydatki2 mln zł | 2,7 mln zł | dochody 2,7 mln zł · udział 6,5% |
| dwa lata przed wyborami | wydatki4,6 mln zł | 2,3 mln zł | dochody 2,3 mln zł · udział 15,3% |
| rok przed wyborami | wydatki7,6 mln zł | 5,8 mln zł | dochody 5,8 mln zł · udział 25,1% |
| rok wyborów | wydatki7,9 mln zł | 7,2 mln zł | dochody 7,2 mln zł · udział 26,2% |
| rok po wyborach | wydatki8,1 mln zł | 7 mln zł | dochody 7 mln zł · udział 26,9% |
| Razem | wydatki30,2 mln zł | 25 mln zł | dochody 25 mln zł · 100% |
jak to liczymy ⓘ
Dług i należności
Co gmina jest winna i co inni są winni gminie
Dług i należności
Zobowiązania gminy (Rb-Z) obok tego, co inni są winni gminie (Rb-N).
Pozycja netto (należności − zobowiązania): +292 tys. zł (+104 zł/mieszk.). Fakt księgowy – nie mówi o ściągalności należności.
Skład długu
Z 550 tys. zł zobowiązań gminy na koniec 2025 r. przypada:
zaciągnięte w bankach i funduszach · 100,0% długu
obligacje komunalne · 0,0% długu
środki powierzone gminie · 0,0% długu
po terminie płatności · 0,0% długu
Koszt obsługi długu w 2025 r.: 66 tys. zł odsetek. Na każde 100 zł dochodów gmina zapłaciła 0,2 zł odsetek.
Tytuły dłużne ze sprawozdania Rb-Z, odsetki z działu 757 Rb-28S (2025). Odsetki to sam koszt utrzymania długu – spłata rat kapitału jest rozchodem i widać ją wyżej, w sekcji finansowania.
Odbiorcy widziani przez kilka rejestrów
Ci sami odbiorcy biorą pieniądze więcej niż jednym kanałem – to inna lista niż najwięksi odbiorcy
Żaden odbiorca tej gminy nie występuje w więcej niż jednym z pięciu rejestrów, które porównujemy.
Do kogo płyną pieniądze
Kontrahenci, spółki i powiązania instytucjonalne
Najwięksi odbiorcy
wg liczby zleceń · umowy CRU + wyniki przetargów- 1Ochotnicza Straż Pożarna w Krasocinie0 umów · 2 przetargów · KRS 0000101080nieujawniona
- 2PPTHU Rolbud i Kopalnia Piasku Roman Mdejek0 umów · 1 przetargów · NIP 7170007737nieujawniona
- 3URB Dariusz Siudaj0 umów · 1 przetargów · NIP 7161609394nieujawniona
- 4Usługi Sprzetem Zmechanizowanym Krzysztof Filipiuk0 umów · 1 przetargównieujawniona
Kolejność wg liczby zleceń, nie kwot – w tej gminie żadna kwota nie została ujawniona. Dane niepełne – kwoty ujawnione dla 0% pozycji. Agregacja po nazwie odbiorcy (NIP jest tylko przy części pozycji), Centralny Rejestr Umów był dobrowolny, a kwoty przetargów bywają szacunkowe. Szczegóły każdej pozycji w sekcjach „Umowy gminy" i „Przetargi". Fakty o instytucjach, nie osobach.
Sieć powiązań – 59 faktów
- Kasa i budżet
- Wybory
- Przetargi i umowy
- akt prawa miejscowego · wydajeUchwała nr XLIII/252/2024 Rady Gminy Markuszów z dnia 27 lutego 2024 r. w sprawie uchwalenia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na 2024 rokod 27.02.2024dowód ↗
- akt prawa miejscowego · wydajeUchwała nr XLIII/253/2024 Rady Gminy Markuszów z dnia 27 lutego 2024 r. w sprawie określenia innego sposobu udokumentowania wykonania obowiązku w zakresie pozbywania się zebranych na terenie nieruchomości nieczystości ciekłychod 27.02.2024dowód ↗
- akt prawa miejscowego · wydajeUchwała nr XLIII/254/2024 Rady Gminy Markuszów z dnia 27 lutego 2024 r. w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego strażaka ratownika OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu oraz kandydata na strażaka ratownika, który uczestniczył w szkoleniuod 27.02.2024dowód ↗
- akt prawa miejscowego · wydajeUchwała nr II/7/2024 Rady Gminy Markuszów z dnia 23 maja 2024 r. w sprawie ustalenia wysokości i zasad wypłacania diet przysługujących radnym Gminy Markuszów oraz wysokości diet sołtysówod 23.05.2024dowód ↗
- akt prawa miejscowego · wydajeUchwała nr III/15/2024 Rady Gminy Markuszów z dnia 24 czerwca 2024 r. zmieniająca uchwałę w sprawie określenia wysokości opłat za korzystanie z wychowania przedszkolnegood 24.06.2024dowód ↗
- akt prawa miejscowego · wydajeUchwała nr III/18/2024 Rady Gminy Markuszów z dnia 24 czerwca 2024 r. w sprawie zmiany uchwały w sprawie ustalenia wysokości i zasad wypłacania diet przysługujących radnym Gminy Markuszów oraz wysokości diet sołtysówod 24.06.2024dowód ↗
- akt prawa miejscowego · wydajeUchwała nr IV/26/2024 Rady Gminy Markuszów z dnia 9 sierpnia 2024 r. w sprawie ustalenia szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach treningowych lub wspomaganychod 09.08.2024dowód ↗
- akt prawa miejscowego · wydajeUchwała nr VIII/38/2024 Rady Gminy Markuszów z dnia 26 listopada 2024 r. w sprawie obniżenia średniej ceny skupu żyta przyjmowanej do obliczenia podatku rolnego na 2025 rokod 26.11.2024dowód ↗
- akt prawa miejscowego · wydajeUchwała nr VIII/39/2024 Rady Gminy Markuszów z dnia 26 listopada 2024 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości obowiązujących na terenie gminy Markuszów na rok 2025od 26.11.2024dowód ↗
- akt prawa miejscowego · wydajeUchwała nr VIII/40/2024 Rady Gminy Markuszów z dnia 26 listopada 2024 r. w sprawie określenia wysokości rocznych stawek podatku od środków transportowych obowiązujących na terenie gminy Markuszów na 2025 rokod 26.11.2024dowód ↗
- akt prawa miejscowego · wydajeUchwała nr IX/52/2024 Rady Gminy Markuszów z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości opłatyod 18.12.2024dowód ↗
- akt prawa miejscowego · wydajeUchwała nr IX/53/2024 Rady Gminy Markuszów z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie zwolnień z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli kompostujących bioodpady stanowiące odpady komunalne w kompostowniku przydomowymod 18.12.2024dowód ↗
- akt prawa miejscowego · wydajeUchwała nr XLII/248/2023 Rady Gminy Markuszów z dnia 20 grudnia 2023 r. w sprawie uchwały budżetowej na rok 2024od 20.12.2023dowód ↗
- akt prawa miejscowego · wydajeUchwała nr XIII/64/2025 Rady Gminy Markuszów z dnia 25 marca 2025 r. w sprawie zarządzenia poboru podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego od osób fizycznych w drodze inkasa, określenia inkasentów i wysokości wynagrodzenia za inkasood 25.03.2025dowód ↗
- akt prawa miejscowego · wydajeUchwała nr XVI/73/2025 Rady Gminy Markuszów z dnia 24 czerwca 2025 r. w sprawie ustalenia wysokości dopłaty dla wybranych grup taryfowych odbiorców usług w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy Markuszówod 24.06.2025dowód ↗
- akt prawa miejscowego · wydajeUchwała nr XVIII/82/2025 Rady Gminy Markuszów z dnia 25 września 2025 r. w sprawie uchwalenia Statutu Gminy Markuszówod 25.09.2025dowód ↗
- akt prawa miejscowego · wydajeUchwała nr XXI/92/2025 Rady Gminy Markuszów z dnia 25 listopada 2025 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości opłatyod 25.11.2025dowód ↗
- akt prawa miejscowego · wydajeUchwała nr IX/55/2024 Rady Gminy Markuszów z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie uchwały budżetowej na rok 2025od 18.12.2024dowód ↗
- akt prawa miejscowego · wydajeUchwała nr XI/58/2025 Rady Gminy Markuszów z dnia 29 stycznia 2025 r. w sprawie uchwalenia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na 2025 rokod 29.01.2025dowód ↗
- akt prawa miejscowego · wydajeUchwała nr XXII/96/2025 Rady Gminy Markuszów z dnia 29 grudnia 2025 r. w sprawie określenia wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właściciela nieruchomościod 29.12.2025dowód ↗
- akt prawa miejscowego · wydajeUchwała nr XXV/109/2026 Rady Gminy Markuszów z dnia 28 kwietnia 2026 r. w sprawie planu ogólnego Gminy Markuszówod 28.04.2026dowód ↗
- akt prawa miejscowego · wydajeUchwała nr XXVI/113/2026 Rady Gminy Markuszów z dnia 27 maja 2026 r. w sprawie ustalenia wysokości dopłaty dla wybranej grupy taryfowej odbiorców usług w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy Markuszówod 27.05.2026dowód ↗
- akt prawa miejscowego · wydajeUchwała nr XXVI/114/2026 Rady Gminy Markuszów z dnia 27 maja 2026 r. zmieniająca uchwałę w sprawie ustalenia regulaminu targowiska Gminy Markuszówod 27.05.2026dowód ↗
- akt prawa miejscowego · wydajeUchwała nr XXVI/115/2026 Rady Gminy Markuszów z dnia 27 maja 2026 r. w sprawie powierzenia Wójtowi Gminy Markuszów uprawnienia do ustalania wysokości cen i opłat za korzystanie z targowiska gminnegood 27.05.2026dowód ↗
- akt prawa miejscowego · wydajeUchwała nr XXII/95/2025 Rady Gminy Markuszów z dnia 29 grudnia 2025 r. w sprawie uchwały budżetowej na rok 2026od 29.12.2025dowód ↗
- akt prawa miejscowego · wydajeUchwała nr XXIII/98/2026 Rady Gminy Markuszów z dnia 27 stycznia 2026 r. w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego strażaka ratownika OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu oraz kandydata na strażaka ratownika, który uczestniczył w szkoleniuod 27.01.2026dowód ↗
- akt prawa miejscowego · wydajeUchwała nr XXIII/99/2026 Rady Gminy Markuszów z dnia 27 stycznia 2026 r. w sprawie uchwalenia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na 2026 rokod 27.01.2026dowód ↗
- przetarg · zamawiaOgłoszenie nr 2026/BZP 00027465 (GMINA MARKUSZÓW)od 20.04.2026dowód ↗
- przetarg · zamawiaZakup używanego samochodu ratowniczo - gaśniczego dla OSP Kaleńod 11.02.2026dowód ↗
- przetarg · zamawiaZakup używanego samochodu ratowniczo - gaśniczego dla OSP Kaleńod 17.02.2026dowód ↗
- przetarg · zamawiaPrzebudowa budynku przedszkola - dostosowanie do wymogów przepisów przeciwpożarowychod 17.04.2026dowód ↗
- przetarg · zamawiaPrzebudowa (modernizacja) drogi dojazdowej wewnętrznej (dz. ew. 686) do gruntów rolnych w miejscowości Zabłocie na odcinku na dł. 487 mbod 20.04.2026dowód ↗
- przetarg · zamawiaPrzebudowa budynku przedszkola - dostosowanie do wymogów przepisów przeciwpożarowychod 15.05.2026dowód ↗
- przetarg · zamawiaPrzebudowa budynku przedszkola - dostosowanie do wymogów przeciwpożarowych.od 18.05.2026dowód ↗
- przetarg · zamawiaPrzebudowa (modernizacja) drogi dojazdowej wewnętrznej (dz. ew. 686) do gruntów rolnych w miejscowości Zabłocie na odcinku na dł. 487 mbod 20.05.2026dowód ↗
- przetarg · zamawiaPrzebudowa budynku przedszkola - dostosowanie do wymogów przeciwpożarowych.od 06.07.2026dowód ↗
- przetarg · zamawiaŚwiadczenie usług przewozowych tj. dowóz i odwóz uczniów i dzieci w roku szkolnym 2026/2027od 13.08.2026dowód ↗
- przetarg · zamawiaPrzebudowa sieci wodociągowej na ul. Kościelnej w Markuszowieod 31.05.2024dowód ↗
- przetarg · zamawiaŚwiadczenie usług przewozowych tj. dowóz i odwóz uczniów dzieci w roku szkolnym 2026/2027od 27.07.2026dowód ↗
- przetarg · zamawiaŚwiadczenie usług przewozowych tj. dowóz i odwóz uczniów z niepełnosprawnościami do placówek oświatowych w Puławach w roku szkolnym 2026/2027.od 08.09.2026dowód ↗
- przetarg · zamawiaŚwiadczenie usług przewozowych tj. dowóz i odwóz uczniów i dzieci w roku szkolnym 2025/2026od 09.07.2026dowód ↗
- przetarg · zamawiaŚwiadczenie usług przewozowych tj. dowóz i odwóz uczniów i dzieci w roku szkolnym 2025/2026od 09.07.2026dowód ↗
- radny · mandat sprawujeZARZEKA Tomaszod 01.01.2024PKW – dane wyborcze (brak linku do dokumentu)
- radny · mandat sprawujePIETRUSZEWSKA Bożena Leokadiaod 01.01.2024PKW – dane wyborcze (brak linku do dokumentu)
- radny · mandat sprawujeOSIAK Adam Pawełod 01.01.2024PKW – dane wyborcze (brak linku do dokumentu)
- radny · mandat sprawujeKOZA Sebastian Marcinod 01.01.2024PKW – dane wyborcze (brak linku do dokumentu)
- radny · mandat sprawujeKOZAK Sebastianod 01.01.2024PKW – dane wyborcze (brak linku do dokumentu)
- radny · mandat sprawujeGAWRON Katarzynaod 01.01.2024PKW – dane wyborcze (brak linku do dokumentu)
- radny · mandat sprawujeBARTNIK Adrianod 01.01.2024PKW – dane wyborcze (brak linku do dokumentu)
- radny · mandat sprawujeNOWACZYK Radosław Pawełod 01.01.2024PKW – dane wyborcze (brak linku do dokumentu)
- radny · mandat sprawujeSUSKI Jacekod 01.01.2024PKW – dane wyborcze (brak linku do dokumentu)
- radny · mandat sprawujeDEC-NADER Sylwiaod 01.01.2024PKW – dane wyborcze (brak linku do dokumentu)
- radny · mandat sprawujeWICZOŁEK Annaod 01.01.2024PKW – dane wyborcze (brak linku do dokumentu)
- radny · mandat sprawujeOSUCH Sławomir Andrzejod 01.01.2024PKW – dane wyborcze (brak linku do dokumentu)
- radny · mandat sprawujeGAWRON Krzysztofod 01.01.2024PKW – dane wyborcze (brak linku do dokumentu)
- radny · mandat sprawujeFILIPIAK Annaod 01.01.2024PKW – dane wyborcze (brak linku do dokumentu)
- radny · mandat sprawujePAWŁOT Anna Mariaod 01.01.2024PKW – dane wyborcze (brak linku do dokumentu)
- władza gminy · funkcję pełniŁUCZYWEK Leszek – wojt01.01.2018 – 01.01.2024PKW – wybory 2018 (brak linku do dokumentu)
- władza gminy · funkcję pełniŁUCZYWEK Leszek – wojtod 01.01.2024PKW – dane wyborcze (brak linku do dokumentu)
Wpisz co najmniej 3 znaki.
Ostatnie umowy i przetargi
Zobacz pełną historię →- Przebudowa budynku przedszkola - dostosowanie do wymogów przeciwpożarowych.przetarg6 lip 2026· URB Dariusz Siudaj· źródło ↗
- Przebudowa (modernizacja) drogi dojazdowej wewnętrznej (dz. ew. 686) do gruntów rolnych w miejscowości Zabłocie na odcinku na dł. 487 mbprzetarg20 maj 2026· PPTHU Rolbud i Kopalnia Piasku Roman Mdejek· źródło ↗
Fakty o instytucjach, bez wskazywania osób. Dochody i wydatki: GUS BDL oraz Ministerstwo Finansów (sprawozdania budżetowe JST). Odbiorcy: Centralny Rejestr Umów i wyniki przetargów (BZP) – dane niepełne, interpretacja należy do Ciebie.
Dyskusja
↑ Wszystkie dyskusje w serwisieMasz zdanie? Zacznij dyskusję
Bądź pierwszy: skomentuj kulturalnie i na temat lub podeślij dane dalej.
Brak komentarzy. Bądź pierwszy – kulturalnie i na temat.