Nędza
gmina wiejska · pow. raciborski · woj. śląskie · 6620 mieszk. (▼ 1,8%/5 lat) · dane 2025
Wskaźniki roku
Przy obecnej nadwyżce bieżącej spłata zajęłaby 0,5 roku
Kwoty w cenach bieżących; w nawiasie to samo w cenach 2025, przeliczone wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych GUS ↗. Przeliczenie jest nasze, nie pochodzi ze sprawozdań.
Pieniądze
Ile wpływa, ile wypływa i co gminę obciąża
Kondycja finansowa (art. 243)
Spłaty długu z odsetkami pochłaniają 0,2% dochodów bieżących gminy – zapas do limitu: 8,2% p.p. (obciążenie ≤ limit)
Dane 2025. Szacunek wg metodyki art. 243 ustawy o finansach publicznych – liczony z wykonania budżetu, bez ustawowych wyłączeń (m.in. projektów UE). Wartość orientacyjna, nie oficjalny wskaźnik RIO; pełna lista uproszczeń.
Prognoza finansowa (WPF)
Liczby, pod którymi rada gminy podpisała się na przyszłość: ile zainwestuje, jaki dług zostawi. Ministerstwo Finansów publikuje co kwartał zrzut wszystkich prognoz; tu stoi migawka z 30.06.2026.
| Rok | Dochody | Inwestycje | Dług na koniec roku | Spłaty a limitart. 243 ufp | Mieszkańcy | Dochody na mieszkańca |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2025 wykonanie | 57 879 440 zł | 16 399 777 zł | 1 638 586 zł | 0,0% / 9,4% | 6608 | 8759 zł |
| 2026 prognoza | 55 750 421 zł | 15 369 202 zł | 1 323 082 zł | 1,0% / 0,4% | 6588 | 8462 zł |
| 2027 prognoza | 46 353 246 zł | 278 026 zł | 1 011 770 zł | 0,9% / 0,0% | 6586 | 7038 zł |
| 2028 prognoza | 47 554 398 zł | 182 420 zł | 700 458 zł | 0,8% / 0,9% | 6579 | 7228 zł |
| 2029 prognoza | 48 789 760 zł | 182 854 zł | 389 146 zł | 0,8% / 1,1% | 6565 | 7432 zł |
„Spłaty a limit": lewa strona to obciążenie spłatami, prawa to dopuszczalny limit z art. 243; liczby z dokumentu MF, bez własnego rachunku serwisu.
„Mieszkańcy" i „Dochody na mieszkańca": prognoza GUS, scenariusz główny, rok bazowy 2022 – dwie liczby z dwóch różnych dokumentów zestawione obok siebie w tych samych latach, bez wniosku.
Plan ze stycznia a wykonanie roku
| Rok | Inwestycje: plan | Inwestycje: wykonanie | Część planu | Dług: plan → wykonanie |
|---|---|---|---|---|
| 2021plan 30.11.2021 · wykonanie 30.06.2026 | 3 718 236 zł | 3 536 771 zł | 95,1% | 2 801 814 zł → 2 791 692 zł |
| 2022plan 31.01.2022 · wykonanie 30.06.2026 | 7 325 631 zł | 7 943 556 zł | 108,4% | 2 568 330 zł → 2 568 330 zł |
| 2023plan 01.02.2023 · wykonanie 30.06.2026 | 2 251 006 zł | 6 610 064 zł | 293,6% | 2 257 018 zł → 2 257 068 zł |
| 2024plan 31.01.2024 · wykonanie 30.06.2026 | 20 525 520 zł | 19 939 360 zł | 97,1% | 1 945 706 zł → 1 945 828 zł |
| 2025plan 31.01.2025 · wykonanie 30.06.2026 | 16 213 612 zł | 16 399 777 zł | 101,1% | 1 634 394 zł → 1 638 586 zł |
Plan to wydatki majątkowe zapisane w WPF z pierwszej migawki MF danego roku; wykonanie z najnowszej. Poniżej i powyżej planu to symetryczne rozjazdy, nie ocena: przyczyny są w uchwałach zmieniających budżet.
Opinie regionalnej izby obrachunkowej
11 pozytywne · 0 z uwagami · 0 negatywne · 0 bez odczytu – 11 opinii składów orzekających RIO, Nędza, lata 2024–2026.
2026
- Projekt wieloletniej prognozy finansowej · pozytywna
28 lis 2025 · nr 4200.III.130.2025 III · uchwała (PDF)
- Możliwość sfinansowania deficytu (projekt budżetu) · pozytywna
28 lis 2025 · nr 4200.III.129.2025 III · uchwała (PDF)
- Możliwość sfinansowania deficytu (uchwała budżetowa) · pozytywna
5 sty 2026 · nr 4200.III.1.2026 III · uchwała (PDF)
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna
5 sty 2026 · nr 4200.III.2.2026 III · uchwała (PDF)
- Możliwość spłaty kredytu lub pożyczki · pozytywna · 1 325 000 zł
17 wrz 2026 · nr 4200.III.110.2026 III · uchwała (PDF)
2025
- Możliwość sfinansowania deficytu (uchwała budżetowa) · pozytywna
10 sty 2025 · nr 4200.V.10.2025 V · uchwała (PDF)
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna
10 sty 2025 · nr 4200.V.11.2025 V · uchwała (PDF)
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna
27 mar 2026 · nr 4200.III.53.2026 III · uchwała (PDF)
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
21 maj 2026 · nr 4200.III.92.2026 III · uchwała (PDF)
2024
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna
2 kwi 2025 · nr 4200.V.45.2025 V · uchwała (PDF)
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
16 maj 2025 · nr 4200.V.89.2025 V · uchwała (PDF)
Źródło: BIP RIO w Katowicach. Jak czytamy te opinie.
Skąd wpływa
W 2025 do budżetu wpłynęło 57 879 440 zł.
- Udział w PIT38,1%22 030 757 zł
- Udział w CIT0,3%199 625 zł
- Subwencja ogólna7,9%4 560 070 zł
- Dotacje11%6 361 963 zł
- Dochody własne i pozostałe42,7%24 727 024 zł
Segmenty domykają dochody ogółem co do złotówki – „dochody własne i pozostałe" liczymy odejmowaniem, a nie z osobnego wskaźnika GUS, który definiuje je inaczej i nie zsumowałby się z resztą.
Kwoty naliczone przez MF
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025.
Potrzeby finansowe ogółem: 20 795 227 zł
- Potrzeby wyrównawcze1 220 877 zł
- Potrzeby ekologiczne133 295 zł
- Potrzeby rozwojowe1 153 828 zł
- Potrzeby oświatowe14 369 766 zł
- Potrzeby uzupełniające3 917 461 zł
Korekta z tytułu zamożności
0 zł
0 zł – gmina nie płaci korekty z tytułu zamożności w 2026 r.
Subwencja należna
6 542 771 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
PIT należny
23 471 653 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
CIT należny
285 363 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Indywidualny wskaźnik zamożności
4776 zł/os.
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Korekta z tytułu zamożności pomniejsza kwoty należne gminom o wysokich dochodach podatkowych na mieszkańca (art. 32 ustawy o dochodach JST).
Dochody podatników PIT (2025 r.): 318 217 624 zł (48 069 zł na mieszkańca)
To dochody mieszkańców gminy wykazane w zeznaniach PIT, podstawa naliczenia udziału – nie dochód budżetu gminy.
Janosikowe i korekta z tytułu zamożności
Od 2025 r. obowiązuje nowa ustawa o dochodach JST: wpłata do budżetu państwa („janosikowe") zniknęła, a jej miejsce zajęła korekta z tytułu zamożności. To dwie różne instytucje – szereg nie jest ciągły.
- 20250 złkorekta MF
- 20260 złkorekta MF
Na co idzie budżet
- Oświata i wychowanie34,8% · 20 162 551 zł
- Pozostałe działy31,9% · 18 454 693 zł
- Administracja publiczna12,6% · 7 315 010 zł
- Rodzina (świadczenia rodzinne, żłobki)8,5% · 4 914 897 zł
- Gospodarka komunalna i środowisko6,7% · 3 899 895 zł
- Pomoc społeczna3,9% · 2 271 848 zł
- Transport i drogi1,5% · 856 153 zł
Ile gmina dokłada do szkół
8 407 335 złponad subwencję, czyli 1264 zł na mieszkańca
- Koszt oświaty
- 18 369 181 zł
- Subwencja z budżetu państwa
- − 9 961 846 zł
- Zostaje gminie do pokrycia
- 8 407 335 zł
Subwencja pokrywa 54,2% kosztu oświaty w 2024 roku. Rocznik bywa starszy niż reszta tego rozdziału: od 2025 Ministerstwo Finansów nie rozdziela już części oświatowej subwencji ogólnej, więc dla nowszych lat tej różnicy nie da się policzyć i sekcja pokazuje wtedy brak danych, nie zero.
Ile pochłania samo funkcjonowanie
Z 7 315 010 zł przeznaczonych na administrację 6 873 874 zł da się przypisać do trzech konkretnych pozycji.
- Utrzymanie urzędu
- 960 złna mieszkańca · 6 356 191 zł rocznie · pensje, biuro, obsługa
- Promocja gminy
- 51 złna mieszkańca · 338 874 zł rocznie · gazetka, strona, wydarzenia
- Rada gminy
- 27 złna mieszkańca · 178 809 zł rocznie · diety radnych, obsługa sesji
Koszty stałe nie skalują się z liczbą mieszkańców: urząd gminy liczącej dwa tysiące ludzi potrzebuje sekretarza i skarbnika tak samo jak stutysięczne miasto, więc w przeliczeniu na osobę wychodzi tam drożej. To fakt o arytmetyce, nie o gospodarności. Trzy pozycje to część działu, nie całe jego rozbicie – dlatego nie ma tu paska udziałów.
Nędza w rankingach krajowych
Pozycja na tle gmin w Polsce, dla których są dane, licząc od najniższej wartości.
- Dług na mieszkańca248 zł407. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy dług na mieszkańca
- Wydatki na mieszkańca8742 zł1146. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na mieszkańca
- Dochody na mieszkańca8743 zł1089. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe dochody na mieszkańca
- Samodzielność finansowa59,9%1427. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższa samodzielność finansowa
- Udział inwestycji w budżecie28,3%1616. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy udział inwestycji
- Środki z UE na mieszkańca150 zł825. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe środki z UE na mieszkańca
- Saldo migracji41736. z 2479 w 2025 r. – 1. = największy odpływ (ujemne saldo)
- Utrzymanie urzędu na mieszkańca960 zł1776. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt urzędu na mieszkańca
- Wydatki na promocję gminy na mieszkańca51 zł2259. z 2420 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na promocję na mieszkańca
- Koszt rady gminy na mieszkańca27 zł928. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt rady na mieszkańca
Rankingi budżetowe tej gminy:
- Nadwyżka operacyjna na mieszkańca – ranking gmin
- Wynik budżetu na mieszkańca – ranking gmin
- Wydatki: administracja publiczna / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: oświata i wychowanie / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: transport i łączność / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: gospodarka komunalna i ochrona środowiska / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura i ochrona dziedzictwa narodowego / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura fizyczna / mieszk. – ranking gmin
Osadź pozycję w rankingu
Wklej kod na swojej stronie – ramka pokaże aktualne liczby, a odnośnik pod nią prowadzi do źródła (licencja CC BY 4.0).
Fakty bez opinii – interpretacja należy do Ciebie. Skąd pochodzą dane? → Ta karta maszynowo: JSON ↗ (otwarte dane)