Niemcza
gmina miejsko-wiejska · pow. dzierżoniowski · woj. dolnośląskie · 4905 mieszk. (▼ 6,6%/5 lat) · dane 2025
Wskaźniki roku
Przy obecnej nadwyżce bieżącej spłata zajęłaby 3,5 roku
Kwoty w cenach bieżących; w nawiasie to samo w cenach 2025, przeliczone wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych GUS ↗. Przeliczenie jest nasze, nie pochodzi ze sprawozdań.
Pieniądze
Ile wpływa, ile wypływa i co gminę obciąża
Kondycja finansowa (art. 243)
Spłaty długu z odsetkami pochłaniają 1,9% dochodów bieżących gminy – zapas do limitu: 6,7% p.p. (obciążenie ≤ limit)
Dane 2025. Szacunek wg metodyki art. 243 ustawy o finansach publicznych – liczony z wykonania budżetu, bez ustawowych wyłączeń (m.in. projektów UE). Wartość orientacyjna, nie oficjalny wskaźnik RIO; pełna lista uproszczeń.
Prognoza finansowa (WPF)
Liczby, pod którymi rada gminy podpisała się na przyszłość: ile zainwestuje, jaki dług zostawi. Ministerstwo Finansów publikuje co kwartał zrzut wszystkich prognoz; tu stoi migawka z 30.06.2026.
| Rok | Dochody | Inwestycje | Dług na koniec roku | Spłaty a limitart. 243 ufp | Mieszkańcy | Dochody na mieszkańca |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2025 wykonanie | 48 110 100 zł | 17 358 256 zł | 9 123 560 zł | 0,0% / 15,0% | 4839 | 9942 zł |
| 2026 prognoza | 53 285 395 zł | 23 059 461 zł | 8 327 590 zł | 3,7% / 10,6% | 4739 | 11 244 zł |
| 2027 prognoza | 55 201 962 zł | 24 996 036 zł | 7 511 620 zł | 3,7% / 13,8% | 4682 | 11 790 zł |
| 2028 prognoza | 33 257 870 zł | 2 020 732 zł | 6 695 650 zł | 3,9% / 10,5% | 4644 | 7161 zł |
| 2029 prognoza | 33 437 138 zł | 1 900 000 zł | 5 879 680 zł | 4,1% / 10,4% | 4578 | 7304 zł |
„Spłaty a limit": lewa strona to obciążenie spłatami, prawa to dopuszczalny limit z art. 243; liczby z dokumentu MF, bez własnego rachunku serwisu.
„Mieszkańcy" i „Dochody na mieszkańca": prognoza GUS, scenariusz główny, rok bazowy 2022 – dwie liczby z dwóch różnych dokumentów zestawione obok siebie w tych samych latach, bez wniosku.
Plan ze stycznia a wykonanie roku
| Rok | Inwestycje: plan | Inwestycje: wykonanie | Część planu | Dług: plan → wykonanie |
|---|---|---|---|---|
| 2021plan 30.11.2021 · wykonanie 30.06.2026 | 5 641 446 zł | 5 096 099 zł | 90,3% | 8 640 687 zł → 8 634 187 zł |
| 2022plan 31.01.2022 · wykonanie 30.06.2026 | 25 150 112 zł | 8 770 097 zł | 34,9% | 10 521 364 zł → 6 869 215 zł |
| 2023plan 01.02.2023 · wykonanie 30.06.2026 | 22 218 967 zł | 15 220 415 zł | 68,5% | 8 925 088 zł → 9 925 088 zł |
| 2024plan 31.01.2024 · wykonanie 30.06.2026 | 20 214 486 zł | 17 105 849 zł | 84,6% | 9 919 530 zł → 9 919 530 zł |
| 2025plan 31.01.2025 · wykonanie 30.06.2026 | 21 265 923 zł | 17 358 256 zł | 81,6% | 9 123 560 zł → 9 123 560 zł |
Plan to wydatki majątkowe zapisane w WPF z pierwszej migawki MF danego roku; wykonanie z najnowszej. Poniżej i powyżej planu to symetryczne rozjazdy, nie ocena: przyczyny są w uchwałach zmieniających budżet.
Opinie regionalnej izby obrachunkowej
10 pozytywne · 0 z uwagami · 0 negatywne · 0 bez odczytu – 10 opinii składów orzekających RIO, Niemcza, lata 2024–2026.
2026
- Projekt budżetu · pozytywna
5 gru 2025 · nr XV/8/2025 · rejestr izby
- Projekt wieloletniej prognozy finansowej · pozytywna
5 gru 2025 · nr XV/9/2025 · rejestr izby
- Możliwość sfinansowania deficytu (projekt budżetu) · pozytywna
13 lut 2026 · nr XV/27/2026 · rejestr izby
- Możliwość sfinansowania deficytu (projekt budżetu) · pozytywna
8 wrz 2025 · nr I/81/2025 · rejestr izby
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna
15 sty 2026 · nr XV/6/2026 · rejestr izby
2025
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna
9 sty 2025 · nr I/6/2025 · rejestr izby
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna
21 kwi 2026 · nr XV/33/2026 · rejestr izby
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
22 maj 2026 · nr XV/49/2026 · rejestr izby
2024
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna
4 kwi 2025 · nr I/42/2025 · rejestr izby
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
19 maj 2025 · nr I/67/2025 · rejestr izby
Źródło: BIP RIO we Wrocławiu. Jak czytamy te opinie.
Skąd wpływa
W 2025 do budżetu wpłynęło 48 110 100 zł.
- Udział w PIT28,4%13 640 207 zł
- Udział w CIT0,7%317 302 zł
- Subwencja ogólna9,9%4 764 867 zł
- Dotacje12,8%6 152 438 zł
- Dochody własne i pozostałe48,3%23 235 285 zł
Segmenty domykają dochody ogółem co do złotówki – „dochody własne i pozostałe" liczymy odejmowaniem, a nie z osobnego wskaźnika GUS, który definiuje je inaczej i nie zsumowałby się z resztą.
Kwoty naliczone przez MF
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025.
Potrzeby finansowe ogółem: 13 826 451 zł
- Potrzeby wyrównawcze1 568 361 zł
- Potrzeby ekologiczne157 177 zł
- Potrzeby rozwojowe1 022 246 zł
- Potrzeby oświatowe8 463 457 zł
- Potrzeby uzupełniające2 615 210 zł
Korekta z tytułu zamożności
0 zł
0 zł – gmina nie płaci korekty z tytułu zamożności w 2026 r.
Subwencja należna
5 778 647 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
PIT należny
14 572 792 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
CIT należny
909 999 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Indywidualny wskaźnik zamożności
4600 zł/os.
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Korekta z tytułu zamożności pomniejsza kwoty należne gminom o wysokich dochodach podatkowych na mieszkańca (art. 32 ustawy o dochodach JST).
Dochody podatników PIT (2025 r.): 197 462 253 zł (40 257 zł na mieszkańca)
To dochody mieszkańców gminy wykazane w zeznaniach PIT, podstawa naliczenia udziału – nie dochód budżetu gminy.
Janosikowe i korekta z tytułu zamożności
Od 2025 r. obowiązuje nowa ustawa o dochodach JST: wpłata do budżetu państwa („janosikowe") zniknęła, a jej miejsce zajęła korekta z tytułu zamożności. To dwie różne instytucje – szereg nie jest ciągły.
- 20250 złkorekta MF
- 20260 złkorekta MF
Na co idzie budżet
- Oświata i wychowanie37,5% · 17 302 913 zł
- Pozostałe działy17,0% · 7 850 809 zł
- Gospodarka komunalna i środowisko15,3% · 7 066 349 zł
- Administracja publiczna13,4% · 6 189 261 zł
- Pomoc społeczna6,0% · 2 784 333 zł
- Transport i drogi5,7% · 2 652 448 zł
- Rodzina (świadczenia rodzinne, żłobki)5,0% · 2 326 285 zł
Ile gmina dokłada do szkół
9 885 844 złponad subwencję, czyli 1988 zł na mieszkańca
- Koszt oświaty
- 15 907 167 zł
- Subwencja z budżetu państwa
- − 6 021 323 zł
- Zostaje gminie do pokrycia
- 9 885 844 zł
Subwencja pokrywa 37,9% kosztu oświaty w 2024 roku. Rocznik bywa starszy niż reszta tego rozdziału: od 2025 Ministerstwo Finansów nie rozdziela już części oświatowej subwencji ogólnej, więc dla nowszych lat tej różnicy nie da się policzyć i sekcja pokazuje wtedy brak danych, nie zero.
Ile pochłania samo funkcjonowanie
Z 6 189 261 zł przeznaczonych na administrację 5 002 686 zł da się przypisać do trzech konkretnych pozycji.
- Utrzymanie urzędu
- 963 złna mieszkańca · 4 723 711 zł rocznie · pensje, biuro, obsługa
- Promocja gminy
- 13 złna mieszkańca · 62 021 zł rocznie · gazetka, strona, wydarzenia
- Rada gminy
- 44 złna mieszkańca · 216 954 zł rocznie · diety radnych, obsługa sesji
Koszty stałe nie skalują się z liczbą mieszkańców: urząd gminy liczącej dwa tysiące ludzi potrzebuje sekretarza i skarbnika tak samo jak stutysięczne miasto, więc w przeliczeniu na osobę wychodzi tam drożej. To fakt o arytmetyce, nie o gospodarności. Trzy pozycje to część działu, nie całe jego rozbicie – dlatego nie ma tu paska udziałów.
Niemcza w rankingach krajowych
Pozycja na tle gmin w Polsce, dla których są dane, licząc od najniższej wartości.
- Dług na mieszkańca1860 zł1598. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy dług na mieszkańca
- Wydatki na mieszkańca9413 zł1529. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na mieszkańca
- Dochody na mieszkańca9808 zł1662. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe dochody na mieszkańca
- Samodzielność finansowa47,9%815. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższa samodzielność finansowa
- Udział inwestycji w budżecie37,6%2185. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy udział inwestycji
- Środki z UE na mieszkańca154 zł843. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe środki z UE na mieszkańca
- Saldo migracji-131178. z 2479 w 2025 r. – 1. = największy odpływ (ujemne saldo)
- Utrzymanie urzędu na mieszkańca963 zł1782. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt urzędu na mieszkańca
- Wydatki na promocję gminy na mieszkańca13 zł1161. z 2420 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na promocję na mieszkańca
- Koszt rady gminy na mieszkańca44 zł1890. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt rady na mieszkańca
Rankingi budżetowe tej gminy:
- Nadwyżka operacyjna na mieszkańca – ranking gmin
- Wynik budżetu na mieszkańca – ranking gmin
- Wydatki: administracja publiczna / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: oświata i wychowanie / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: transport i łączność / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: gospodarka komunalna i ochrona środowiska / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura i ochrona dziedzictwa narodowego / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura fizyczna / mieszk. – ranking gmin
Osadź pozycję w rankingu
Wklej kod na swojej stronie – ramka pokaże aktualne liczby, a odnośnik pod nią prowadzi do źródła (licencja CC BY 4.0).
Odstępstwa w tym rozdziale
Wartości z rejestrów publicznych, które odbiegają od jednostek podobnej wielkości i typu albo od terminu zapisanego w przepisie. Każde zestawienie podaje grupę porównawczą, liczność próby i rocznik.
Odstępstwo od typowej wartości nie jest nieprawidłowością i najczęściej ma zwyczajne wytłumaczenie: inwestycję rozliczoną w jednym roku, jednego dostawcę na lokalnym rynku, dotację przyznaną w trakcie roku. Zestawienia nie oceniają decyzji ani osób. Działa to też w drugą stronę: rozdział bez zestawienia nie znaczy, że nic nie odbiega – znaczy, że detektory, które mamy, na danych, które mamy, niczego nie wskazały. Jak to mierzymy.
Fakty bez opinii – interpretacja należy do Ciebie. Skąd pochodzą dane? → Ta karta maszynowo: JSON ↗ (otwarte dane)