Orzesze
gmina miejska · pow. mikołowski · woj. śląskie · 22 242 mieszk. (▲ 3,1%/5 lat) · dane 2025
Wskaźniki roku
Przy obecnej nadwyżce bieżącej spłata zajęłaby 1,5 roku
Kwoty w cenach bieżących; w nawiasie to samo w cenach 2025, przeliczone wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych GUS ↗. Przeliczenie jest nasze, nie pochodzi ze sprawozdań.
Pieniądze
Ile wpływa, ile wypływa i co gminę obciąża
Kondycja finansowa (art. 243)
Spłaty długu z odsetkami pochłaniają 0,5% dochodów bieżących gminy – zapas do limitu: 5,2% p.p. (obciążenie ≤ limit)
Dane 2025. Szacunek wg metodyki art. 243 ustawy o finansach publicznych – liczony z wykonania budżetu, bez ustawowych wyłączeń (m.in. projektów UE). Wartość orientacyjna, nie oficjalny wskaźnik RIO; pełna lista uproszczeń.
Prognoza finansowa (WPF)
Liczby, pod którymi rada gminy podpisała się na przyszłość: ile zainwestuje, jaki dług zostawi. Ministerstwo Finansów publikuje co kwartał zrzut wszystkich prognoz; tu stoi migawka z 30.06.2026.
| Rok | Dochody | Inwestycje | Dług na koniec roku | Spłaty a limitart. 243 ufp | Mieszkańcy | Dochody na mieszkańca |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2025 wykonanie | 161 219 890 zł | 23 802 678 zł | 9 045 000 zł | 0,0% / 7,5% | 21 989 | 7332 zł |
| 2026 prognoza | 177 268 996 zł | 35 501 304 zł | 6 290 000 zł | 2,1% / 4,0% | 22 047 | 8041 zł |
| 2027 prognoza | 174 268 967 zł | 27 224 832 zł | 8 935 000 zł | 2,0% / 5,8% | 22 149 | 7868 zł |
| 2028 prognoza | 162 818 767 zł | 3 722 651 zł | 5 980 000 zł | 2,0% / 4,6% | 22 216 | 7329 zł |
| 2029 prognoza | 166 222 733 zł | 4 185 423 zł | 5 020 000 zł | 0,6% / 3,5% | 22 265 | 7466 zł |
„Spłaty a limit": lewa strona to obciążenie spłatami, prawa to dopuszczalny limit z art. 243; liczby z dokumentu MF, bez własnego rachunku serwisu.
„Mieszkańcy" i „Dochody na mieszkańca": prognoza GUS, scenariusz główny, rok bazowy 2022 – dwie liczby z dwóch różnych dokumentów zestawione obok siebie w tych samych latach, bez wniosku.
Plan ze stycznia a wykonanie roku
| Rok | Inwestycje: plan | Inwestycje: wykonanie | Część planu | Dług: plan → wykonanie |
|---|---|---|---|---|
| 2021plan 30.11.2021 · wykonanie 30.06.2026 | 18 342 622 zł | 13 389 017 zł | 73,0% | 8 883 017 zł → 8 845 865 zł |
| 2022plan 31.01.2022 · wykonanie 30.06.2026 | 28 487 212 zł | 9 279 010 zł | 32,6% | 16 883 017 zł → 8 883 017 zł |
| 2023plan 01.02.2023 · wykonanie 30.06.2026 | 19 566 498 zł | 12 632 438 zł | 64,6% | 13 980 000 zł → 13 980 000 zł |
| 2024plan 31.01.2024 · wykonanie 30.06.2026 | 36 340 678 zł | 26 995 542 zł | 74,3% | 11 540 000 zł → 11 540 000 zł |
| 2025plan 31.01.2025 · wykonanie 30.06.2026 | 29 491 031 zł | 23 802 678 zł | 80,7% | 9 000 000 zł → 9 045 000 zł |
Plan to wydatki majątkowe zapisane w WPF z pierwszej migawki MF danego roku; wykonanie z najnowszej. Poniżej i powyżej planu to symetryczne rozjazdy, nie ocena: przyczyny są w uchwałach zmieniających budżet.
Opinie regionalnej izby obrachunkowej
10 pozytywne · 0 z uwagami · 0 negatywne · 0 bez odczytu – 10 opinii składów orzekających RIO, Orzesze, lata 2024–2026.
2026
- Projekt wieloletniej prognozy finansowej · pozytywna
25 lis 2025 · nr 4200.III.124.2025 III · uchwała (PDF)
- Możliwość sfinansowania deficytu (projekt budżetu) · pozytywna
25 lis 2025 · nr 4200.III.123.2025 III · uchwała (PDF)
- Możliwość sfinansowania deficytu (uchwała budżetowa) · pozytywna
5 sty 2026 · nr 4200.III.3.2026 III · uchwała (PDF)
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna
5 sty 2026 · nr 4200.III.4.2026 III · uchwała (PDF)
2025
- Możliwość sfinansowania deficytu (uchwała budżetowa) · pozytywna
7 sty 2025 · nr 4200.V.3.2025 V · uchwała (PDF)
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna
7 sty 2025 · nr 4200.V.4.2025 V · uchwała (PDF)
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna
17 kwi 2026 · nr 4200.III.68.2026 III · uchwała (PDF)
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
26 maj 2026 · nr 4200.III.98.2026 III · uchwała (PDF)
2024
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna
23 kwi 2025 · nr 4200.V.67.2025 V · uchwała (PDF)
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
16 maj 2025 · nr 4200.V.90.2025 V · uchwała (PDF)
Źródło: BIP RIO w Katowicach. Jak czytamy te opinie.
Skąd wpływa
W 2024 do budżetu wpłynęło 146 770 631 zł.
- Udział w PIT26,3%38 640 776 zł
- Udział w CIT0,8%1 145 895 zł
- Subwencja ogólna25,7%37 724 077 zł
- Dotacje10,4%15 308 351 zł
- Dochody własne i pozostałe36,8%53 951 532 zł
Segmenty domykają dochody ogółem co do złotówki – „dochody własne i pozostałe" liczymy odejmowaniem, a nie z osobnego wskaźnika GUS, który definiuje je inaczej i nie zsumowałby się z resztą.
Kwoty naliczone przez MF
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025.
Potrzeby finansowe ogółem: 53 918 909 zł
- Potrzeby wyrównawcze0 zł
- Potrzeby ekologiczne0 zł
- Potrzeby rozwojowe3 162 873 zł
- Potrzeby oświatowe50 756 036 zł
- Potrzeby uzupełniające0 zł
Korekta z tytułu zamożności
0 zł
0 zł – gmina nie płaci korekty z tytułu zamożności w 2026 r.
Subwencja należna
3 167 211 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
PIT należny
100 125 682 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
CIT należny
841 521 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Indywidualny wskaźnik zamożności
5666 zł/os.
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Korekta z tytułu zamożności pomniejsza kwoty należne gminom o wysokich dochodach podatkowych na mieszkańca (art. 32 ustawy o dochodach JST).
Dochody podatników PIT (2025 r.): 1 341 957 912 zł (60 334 zł na mieszkańca)
To dochody mieszkańców gminy wykazane w zeznaniach PIT, podstawa naliczenia udziału – nie dochód budżetu gminy.
Janosikowe i korekta z tytułu zamożności
Od 2025 r. obowiązuje nowa ustawa o dochodach JST: wpłata do budżetu państwa („janosikowe") zniknęła, a jej miejsce zajęła korekta z tytułu zamożności. To dwie różne instytucje – szereg nie jest ciągły.
- 20250 złkorekta MF
- 20260 złkorekta MF
Na co idzie budżet
- Oświata i wychowanie56,0% · 89 053 480 zł
- Gospodarka komunalna i środowisko11,9% · 18 866 211 zł
- Administracja publiczna8,9% · 14 207 809 zł
- Rodzina (świadczenia rodzinne, żłobki)7,0% · 11 191 754 zł
- Pozostałe działy6,5% · 10 383 210 zł
- Transport i drogi5,9% · 9 383 107 zł
- Pomoc społeczna3,7% · 5 841 644 zł
Ile gmina dokłada do szkół
42 675 814 złponad subwencję, czyli 1926 zł na mieszkańca
- Koszt oświaty
- 76 515 228 zł
- Subwencja z budżetu państwa
- − 33 839 414 zł
- Zostaje gminie do pokrycia
- 42 675 814 zł
Subwencja pokrywa 44,2% kosztu oświaty w 2024 roku. Rocznik bywa starszy niż reszta tego rozdziału: od 2025 Ministerstwo Finansów nie rozdziela już części oświatowej subwencji ogólnej, więc dla nowszych lat tej różnicy nie da się policzyć i sekcja pokazuje wtedy brak danych, nie zero.
Ile pochłania samo funkcjonowanie
Z 14 207 809 zł przeznaczonych na administrację 13 477 980 zł da się przypisać do trzech konkretnych pozycji.
- Utrzymanie urzędu
- 570 złna mieszkańca · 12 671 262 zł rocznie · pensje, biuro, obsługa
- Promocja gminy
- 11 złna mieszkańca · 241 514 zł rocznie · gazetka, strona, wydarzenia
- Rada gminy
- 25 złna mieszkańca · 565 204 zł rocznie · diety radnych, obsługa sesji
Koszty stałe nie skalują się z liczbą mieszkańców: urząd gminy liczącej dwa tysiące ludzi potrzebuje sekretarza i skarbnika tak samo jak stutysięczne miasto, więc w przeliczeniu na osobę wychodzi tam drożej. To fakt o arytmetyce, nie o gospodarności. Trzy pozycje to część działu, nie całe jego rozbicie – dlatego nie ma tu paska udziałów.
Orzesze w rankingach krajowych
Pozycja na tle gmin w Polsce, dla których są dane, licząc od najniższej wartości.
- Dług na mieszkańca407 zł564. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy dług na mieszkańca
- Wydatki na mieszkańca7145 zł202. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na mieszkańca
- Dochody na mieszkańca7248 zł158. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe dochody na mieszkańca
- Samodzielność finansowa82,2%2320. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższa samodzielność finansowa
- Udział inwestycji w budżecie15,0%443. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy udział inwestycji
- Środki z UE na mieszkańca55 zł331. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe środki z UE na mieszkańca
- Saldo migracji1522350. z 2479 w 2025 r. – 1. = największy odpływ (ujemne saldo)
- Utrzymanie urzędu na mieszkańca570 zł483. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt urzędu na mieszkańca
- Wydatki na promocję gminy na mieszkańca11 zł982. z 2420 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na promocję na mieszkańca
- Koszt rady gminy na mieszkańca25 zł802. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt rady na mieszkańca
Rankingi budżetowe tej gminy:
- Nadwyżka operacyjna na mieszkańca – ranking gmin
- Wynik budżetu na mieszkańca – ranking gmin
- Wydatki: administracja publiczna / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: oświata i wychowanie / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: transport i łączność / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: gospodarka komunalna i ochrona środowiska / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura i ochrona dziedzictwa narodowego / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura fizyczna / mieszk. – ranking gmin
Osadź pozycję w rankingu
Wklej kod na swojej stronie – ramka pokaże aktualne liczby, a odnośnik pod nią prowadzi do źródła (licencja CC BY 4.0).
Odstępstwa w tym rozdziale
Wartości z rejestrów publicznych, które odbiegają od jednostek podobnej wielkości i typu albo od terminu zapisanego w przepisie. Każde zestawienie podaje grupę porównawczą, liczność próby i rocznik.
Odstępstwo od typowej wartości nie jest nieprawidłowością i najczęściej ma zwyczajne wytłumaczenie: inwestycję rozliczoną w jednym roku, jednego dostawcę na lokalnym rynku, dotację przyznaną w trakcie roku. Zestawienia nie oceniają decyzji ani osób. Działa to też w drugą stronę: rozdział bez zestawienia nie znaczy, że nic nie odbiega – znaczy, że detektory, które mamy, na danych, które mamy, niczego nie wskazały. Jak to mierzymy.
Fakty bez opinii – interpretacja należy do Ciebie. Skąd pochodzą dane? → Ta karta maszynowo: JSON ↗ (otwarte dane)