Rajcza
gmina wiejska · pow. żywiecki · woj. śląskie · 8139 mieszk. (▼ 5%/5 lat) · dane 2025
Wskaźniki roku
Przy obecnej nadwyżce bieżącej spłata zajęłaby 2,9 roku
Kwoty w cenach bieżących; w nawiasie to samo w cenach 2025, przeliczone wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych GUS ↗. Przeliczenie jest nasze, nie pochodzi ze sprawozdań.
Pieniądze
Ile wpływa, ile wypływa i co gminę obciąża
Kondycja finansowa (art. 243)
Spłaty długu z odsetkami pochłaniają 8,4% dochodów bieżących gminy – ponad limit: 3,6% p.p. (obciążenie > limit)
Dane 2025. Szacunek wg metodyki art. 243 ustawy o finansach publicznych – liczony z wykonania budżetu, bez ustawowych wyłączeń (m.in. projektów UE). Wartość orientacyjna, nie oficjalny wskaźnik RIO; pełna lista uproszczeń.
Prognoza finansowa (WPF)
Liczby, pod którymi rada gminy podpisała się na przyszłość: ile zainwestuje, jaki dług zostawi. Ministerstwo Finansów publikuje co kwartał zrzut wszystkich prognoz; tu stoi migawka z 30.06.2026.
| Rok | Dochody | Inwestycje | Dług na koniec roku | Spłaty a limitart. 243 ufp | Mieszkańcy | Dochody na mieszkańca |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2025 wykonanie | 85 860 859 zł | 25 972 519 zł | 12 420 487 zł | 0,0% / 11,7% | 8192 | 10 481 zł |
| 2026 prognoza | 91 058 377 zł | 20 568 907 zł | 12 935 793 zł | 3,1% / 4,5% | 8126 | 11 206 zł |
| 2027 prognoza | 83 965 213 zł | 8 534 328 zł | 11 593 622 zł | 3,2% / 5,0% | 8077 | 10 396 zł |
| 2028 prognoza | 79 403 131 zł | 2 008 450 zł | 10 193 622 zł | 2,7% / 4,7% | 8031 | 9887 zł |
| 2029 prognoza | 81 833 746 zł | 2 562 792 zł | 8 793 622 zł | 2,6% / 4,8% | 7968 | 10 270 zł |
„Spłaty a limit": lewa strona to obciążenie spłatami, prawa to dopuszczalny limit z art. 243; liczby z dokumentu MF, bez własnego rachunku serwisu.
„Mieszkańcy" i „Dochody na mieszkańca": prognoza GUS, scenariusz główny, rok bazowy 2022 – dwie liczby z dwóch różnych dokumentów zestawione obok siebie w tych samych latach, bez wniosku.
Plan ze stycznia a wykonanie roku
| Rok | Inwestycje: plan | Inwestycje: wykonanie | Część planu | Dług: plan → wykonanie |
|---|---|---|---|---|
| 2021plan 30.11.2021 · wykonanie 30.06.2026 | 6 451 933 zł | 4 888 985 zł | 75,8% | 7 947 845 zł → 7 549 748 zł |
| 2022plan 31.01.2022 · wykonanie 30.06.2026 | 20 801 406 zł | 4 773 405 zł | 22,9% | 10 489 201 zł → 6 364 106 zł |
| 2023plan 01.02.2023 · wykonanie 30.06.2026 | 18 536 054 zł | 11 255 661 zł | 60,7% | 12 481 025 zł → 6 617 506 zł |
| 2024plan 31.01.2024 · wykonanie 30.06.2026 | 16 899 267 zł | 9 057 492 zł | 53,6% | 14 324 086 zł → 10 562 143 zł |
| 2025plan 31.01.2025 · wykonanie 30.06.2026 | 24 018 330 zł | 25 972 519 zł | 108,1% | 20 150 410 zł → 12 420 487 zł |
Plan to wydatki majątkowe zapisane w WPF z pierwszej migawki MF danego roku; wykonanie z najnowszej. Poniżej i powyżej planu to symetryczne rozjazdy, nie ocena: przyczyny są w uchwałach zmieniających budżet.
Opinie regionalnej izby obrachunkowej
4 pozytywne · 8 z uwagami · 0 negatywne · 0 bez odczytu – 12 opinii składów orzekających RIO, Rajcza, lata 2024–2026.
2026
- Projekt wieloletniej prognozy finansowej · pozytywna
9 gru 2025 · nr 4200.I.221.2025 I · uchwała (PDF)
- Możliwość sfinansowania deficytu (projekt budżetu) · pozytywna
9 gru 2025 · nr 4200.I.220.2025 I · uchwała (PDF)
- Możliwość sfinansowania deficytu (uchwała budżetowa) · pozytywna z uwagami
22 sty 2026 · nr 4200.I.54.2026 I · uchwała (PDF)
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna z uwagami
22 sty 2026 · nr 4200.I.55.2026 I · uchwała (PDF)
- Możliwość spłaty kredytu lub pożyczki · pozytywna z uwagami · 360 197 zł
7 kwi 2026 · nr 4200.I.62.2026 I · uchwała (PDF)
2025
- Możliwość sfinansowania deficytu (uchwała budżetowa) · pozytywna z uwagami
31 sty 2025 · nr 4200.II.44.2025 II · uchwała (PDF)
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna z uwagami
31 sty 2025 · nr 4200.II.43.2025 II · uchwała (PDF)
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna z uwagami
22 kwi 2026 · nr 4200.I.86.2026 I · uchwała (PDF)
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
19 maj 2026 · nr 4200.I.103.2026 I · uchwała (PDF)
2024
- Możliwość spłaty kredytu lub pożyczki · pozytywna z uwagami · 3 000 000 zł
14 lis 2025 · nr 4200.I.146.2025 I · uchwała (PDF)
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna z uwagami
29 kwi 2025 · nr 4200.II.77.2025 II · uchwała (PDF)
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
16 maj 2025 · nr 4200.II.83.2025 II · uchwała (PDF)
Źródło: BIP RIO w Katowicach. Jak czytamy te opinie.
Skąd wpływa
W 2025 do budżetu wpłynęło 85 860 859 zł.
- Udział w PIT29,2%25 085 531 zł
- Udział w CIT0,3%269 081 zł
- Subwencja ogólna22,3%19 115 015 zł
- Dotacje14,5%12 430 571 zł
- Dochody własne i pozostałe33,7%28 960 661 zł
Segmenty domykają dochody ogółem co do złotówki – „dochody własne i pozostałe" liczymy odejmowaniem, a nie z osobnego wskaźnika GUS, który definiuje je inaczej i nie zsumowałby się z resztą.
Kwoty naliczone przez MF
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025.
Potrzeby finansowe ogółem: 41 709 094 zł
- Potrzeby wyrównawcze8 236 081 zł
- Potrzeby ekologiczne457 471 zł
- Potrzeby rozwojowe1 284 891 zł
- Potrzeby oświatowe30 240 510 zł
- Potrzeby uzupełniające1 490 141 zł
Korekta z tytułu zamożności
0 zł
0 zł – gmina nie płaci korekty z tytułu zamożności w 2026 r.
Subwencja należna
25 589 689 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
PIT należny
26 136 206 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
CIT należny
72 117 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Indywidualny wskaźnik zamożności
3878 zł/os.
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Korekta z tytułu zamożności pomniejsza kwoty należne gminom o wysokich dochodach podatkowych na mieszkańca (art. 32 ustawy o dochodach JST).
Dochody podatników PIT (2025 r.): 346 689 732 zł (42 596 zł na mieszkańca)
To dochody mieszkańców gminy wykazane w zeznaniach PIT, podstawa naliczenia udziału – nie dochód budżetu gminy.
Janosikowe i korekta z tytułu zamożności
Od 2025 r. obowiązuje nowa ustawa o dochodach JST: wpłata do budżetu państwa („janosikowe") zniknęła, a jej miejsce zajęła korekta z tytułu zamożności. To dwie różne instytucje – szereg nie jest ciągły.
- 20250 złkorekta MF
- 20260 złkorekta MF
Na co idzie budżet
- Oświata i wychowanie38,3% · 34 967 683 zł
- Pozostałe działy17,9% · 16 288 987 zł
- Transport i drogi13,9% · 12 686 016 zł
- Administracja publiczna9,6% · 8 801 867 zł
- Gospodarka komunalna i środowisko9,0% · 8 206 345 zł
- Rodzina (świadczenia rodzinne, żłobki)7,9% · 7 212 177 zł
- Pomoc społeczna3,3% · 3 054 769 zł
Ile gmina dokłada do szkół
13 605 332 złponad subwencję, czyli 1653 zł na mieszkańca
- Koszt oświaty
- 34 637 572 zł
- Subwencja z budżetu państwa
- − 21 032 240 zł
- Zostaje gminie do pokrycia
- 13 605 332 zł
Subwencja pokrywa 60,7% kosztu oświaty w 2024 roku. Rocznik bywa starszy niż reszta tego rozdziału: od 2025 Ministerstwo Finansów nie rozdziela już części oświatowej subwencji ogólnej, więc dla nowszych lat tej różnicy nie da się policzyć i sekcja pokazuje wtedy brak danych, nie zero.
Ile pochłania samo funkcjonowanie
Z 8 801 867 zł przeznaczonych na administrację 8 318 953 zł da się przypisać do trzech konkretnych pozycji.
- Utrzymanie urzędu
- 988 złna mieszkańca · 8 039 342 zł rocznie · pensje, biuro, obsługa
- Promocja gminy
- 11 złna mieszkańca · 87 375 zł rocznie · gazetka, strona, wydarzenia
- Rada gminy
- 24 złna mieszkańca · 192 236 zł rocznie · diety radnych, obsługa sesji
Koszty stałe nie skalują się z liczbą mieszkańców: urząd gminy liczącej dwa tysiące ludzi potrzebuje sekretarza i skarbnika tak samo jak stutysięczne miasto, więc w przeliczeniu na osobę wychodzi tam drożej. To fakt o arytmetyce, nie o gospodarności. Trzy pozycje to część działu, nie całe jego rozbicie – dlatego nie ma tu paska udziałów.
Rajcza w rankingach krajowych
Pozycja na tle gmin w Polsce, dla których są dane, licząc od najniższej wartości.
- Dług na mieszkańca1526 zł1407. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy dług na mieszkańca
- Wydatki na mieszkańca11 208 zł2097. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na mieszkańca
- Dochody na mieszkańca10 549 zł1944. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe dochody na mieszkańca
- Samodzielność finansowa47,4%776. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższa samodzielność finansowa
- Udział inwestycji w budżecie28,5%1637. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy udział inwestycji
- Środki z UE na mieszkańca272 zł1246. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe środki z UE na mieszkańca
- Saldo migracji-27742. z 2479 w 2025 r. – 1. = największy odpływ (ujemne saldo)
- Utrzymanie urzędu na mieszkańca988 zł1846. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt urzędu na mieszkańca
- Wydatki na promocję gminy na mieszkańca11 zł970. z 2420 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na promocję na mieszkańca
- Koszt rady gminy na mieszkańca24 zł680. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt rady na mieszkańca
Rankingi budżetowe tej gminy:
- Nadwyżka operacyjna na mieszkańca – ranking gmin
- Wynik budżetu na mieszkańca – ranking gmin
- Wydatki: administracja publiczna / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: oświata i wychowanie / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: transport i łączność / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: gospodarka komunalna i ochrona środowiska / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura i ochrona dziedzictwa narodowego / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura fizyczna / mieszk. – ranking gmin
Osadź pozycję w rankingu
Wklej kod na swojej stronie – ramka pokaże aktualne liczby, a odnośnik pod nią prowadzi do źródła (licencja CC BY 4.0).
Odstępstwa w tym rozdziale
Wartości z rejestrów publicznych, które odbiegają od jednostek podobnej wielkości i typu albo od terminu zapisanego w przepisie. Każde zestawienie podaje grupę porównawczą, liczność próby i rocznik.
Odstępstwo od typowej wartości nie jest nieprawidłowością i najczęściej ma zwyczajne wytłumaczenie: inwestycję rozliczoną w jednym roku, jednego dostawcę na lokalnym rynku, dotację przyznaną w trakcie roku. Zestawienia nie oceniają decyzji ani osób. Działa to też w drugą stronę: rozdział bez zestawienia nie znaczy, że nic nie odbiega – znaczy, że detektory, które mamy, na danych, które mamy, niczego nie wskazały. Jak to mierzymy.
Fakty bez opinii – interpretacja należy do Ciebie. Skąd pochodzą dane? → Ta karta maszynowo: JSON ↗ (otwarte dane)