Przejdź do treści
z-dykty.pl

Sanok

gmina miejska · pow. sanocki · woj. podkarpackie · przepływ kapitału · dane 2025

Bilans roku

Ile wpłynęło, ile wypłynęło i czym domknięto różnicę

Wpływa (dochody ogółem)330,2 mln zł
Wypływa (wydatki ogółem)349 mln zł
Deficyt roczny−18,8 mln złWynik budżetu (Rb-NDS)−18,8 mln zł(2025)Ministerstwo Finansów (dane.gov.pl)Otwórz stronę źródła ↗

dochody: bieżące 245,7 mln zł · majątkowe (m.in. sprzedaż, dotacje inwestycyjne) 84,5 mln zł

wydatki: bieżące (pensje, utrzymanie) 255,6 mln zł · majątkowe (inwestycje) 93,3 mln zł

Nadwyżka operacyjna (dochody bieżące − wydatki bieżące): −10 mln zł (−298 zł/mieszk.) Nadwyżka operacyjna (Rb-NDS)−10 mln zł(2025)Ministerstwo Finansów (dane.gov.pl)Otwórz stronę źródła ↗

Korekta z tytułu zamożności: 0 zł (naliczone przez MF). Od 2025 r. „janosikowe" zastąpiła korekta z tytułu zamożności – inna instytucja, nie kontynuacja.

Dane 2025. Wynik to różnica dochodów i wydatków w danym roku – nie mówi o łącznym zadłużeniu. Fakty bez oceny.

Wynik budżetu – krok po kroku

Wynik budżetu i finansowanie (Rb-NDS)−18,8 mln zł(2025)Ministerstwo Finansów (dane.gov.pl)Otwórz stronę źródła ↗
Wynik budżetu gminy krok po kroku (2025)Dochody: +330,2 mln zł+330 mlnDochodyWydatki: −349 mln zł−349 mlnWydatkiWynik: −18,8 mln zł−18,8 mlnWynikKredyty i wolne środki: +241,7 mln zł+242 mlnKredyty iwolne środkiSpłaty długu: −18,8 mln zł−18,8 mlnSpłaty długuSaldo: +204,1 mln zł+204 mlnSaldo

Dane 2025 (Rb-NDS), kwoty w zł. „Wynik" = dochody − wydatki; kredyty i wolne środki oraz spłaty rat domykają saldo roku. Fakty bez oceny.

Jak sfinansowano wynik

Przychody i rozchody (Rb-NDS)241 670 521 zł(2025)Ministerstwo Finansów (dane.gov.pl)Otwórz stronę źródła ↗

Wydatki przewyższyły dochody o 18,8 mln zł. Różnicę i spłaty roku 2025 domknęły poniższe przepływy.

Skąd pieniądze (przychody)

241 670 521 zł

  • Kredyty, pożyczki i obligacje132,6 mln zł
  • Wolne środki i nadwyżka z lat ubiegłych109 mln zł

Spłaty w tym roku

Rozchody – spłaty rat i wykup papierów (Rb-NDS)18 771 788 zł(2025)Ministerstwo Finansów (dane.gov.pl)Otwórz stronę źródła ↗

18 771 788 zł

  • Spłaty rat i wykup papierów wartościowych18,8 mln zł

Dane 2025 (Rb-NDS). „Przychody" to nie dochód – to kredyty, obligacje i wolne środki, które trzeba spłacić; „rozchody" to spłaty rat i wykup papierów. Fakty bez oceny.

Wynik operacyjny

Nadwyżka operacyjna (Rb-NDS, poz. C1)−10 mln zł(2025)Ministerstwo Finansów (dane.gov.pl)Otwórz stronę źródła ↗

−10 mln zł

deficyt operacyjny za 2025 r.

Dochody bieżące 245,7 mln zł wobec wydatków bieżących 255,6 mln zł. Różnica to -4,1% dochodów bieżących.

Plan na 2025 r.: dochody bieżące 245,9 mln zł, wydatki bieżące 264 mln zł – plan wydatków bieżących był wyższy od planu dochodów bieżących. Art. 242 ust. 1 ustawy o finansach publicznych zakazuje uchwalania budżetu, w którym wydatki bieżące przewyższają dochody bieżące.

Nadwyżka operacyjna to pozycja C1 sprawozdania Rb-NDS (2025) – liczy ją Ministerstwo Finansów. Ujemny wynik nie musi oznaczać naruszenia art. 242: ust. 2 pozwala pokryć wykonane wydatki bieżące nadwyżką z lat ubiegłych i wolnymi środkami, których ta sekcja nie uwzględnia.

Kondycja finansowa (art. 243)

Obciążenie spłatami długu (art. 243 ufp)13,2%(2025)Ministerstwo Finansów (dane.gov.pl)Otwórz stronę źródła ↗
obciążenie gminy 13,2%limit ustawowy -1,9%-5%20%

Spłaty długu z odsetkami pochłaniają 13,2% dochodów bieżących gminy – ponad limit: 15,1% p.p. (obciążenie > limit)

nadwyżka operacyjna / dochody bieżące: -4,1%zadłużenie / dochody: 49,9%samofinansowanie inwestycji: 79,9%

Dane 2025. Szacunek wg metodyki art. 243 ustawy o finansach publicznych – liczony z wykonania budżetu, bez ustawowych wyłączeń (m.in. projektów UE). Wartość orientacyjna, nie oficjalny wskaźnik RIO; pełna lista uproszczeń.

Na co idą pieniądze

Struktura wydatków, wykonanie planu i przepływ do ostatniej złotówki

Na co idzie budżet – do ostatniej złotówki

Budżet 2025 w pełnej klasyfikacji (Rb-27S/Rb-28S)349 mln zł(2025)Ministerstwo Finansów (dane.gov.pl)Otwórz stronę źródła ↗

Pełna klasyfikacja budżetowa ze sprawozdań MF za 2025 – kliknij dział, żeby zobaczyć rozdziały i paragrafy.

Kafel = udział w wydatkach 2025. Kliknij, żeby zejść głębiej; cienki pasek u dołu kafla = wykonanie planu. Małe pozycje znajdziesz w kaflu „Pozostałe" albo na pełnej liście powyżej.

Wykonanie planu

Wykonanie planu wydatków (Rb-NDS)96,6%(2025)Ministerstwo Finansów (dane.gov.pl)Otwórz stronę źródła ↗

Rada gminy uchwala plan, a rok później sprawozdanie pokazuje, ile z niego wyszło z konta. Poniżej jedno i drugie za 2025 r.

Wydatki ogółem96,6% planu

349 mln zł z 361,1 mln zł planu

Wydatki bieżące96,8% planu

255,6 mln zł z 264 mln zł planu

Inwestycje (wydatki majątkowe)96,1% planu

93,3 mln zł z 97,1 mln zł planu

Dochody ogółem100,5% planu

330,2 mln zł z 328,4 mln zł planu · ponad plan o 1,7 mln zł

Plan po zmianach uchwalonych w trakcie roku (Rb-NDS, 2025). Wykonanie poniżej 100% może wynikać z oszczędności albo z zadania, które nie doszło do skutku – sprawozdanie nie rozstrzyga, które.

Wydatki przez lata

Struktura budżetu rok po roku – wysokość słupka to wydatki ogółem (BDL).

Oświata 2015: 42 263 250 złPomoc społ. 2015: 19 969 706 złRodzina 2015: 0 złAdministracja 2015: 9 455 458 złKomunalna 2015: 16 535 295 złTransport 2015: 6 609 952 złPozostałe 2015: 21 388 502 zł116,2 mln2015Oświata 2016: 43 688 290 złPomoc społ. 2016: 34 715 971 złRodzina 2016: 0 złAdministracja 2016: 9 030 412 złKomunalna 2016: 12 394 959 złTransport 2016: 9 248 700 złPozostałe 2016: 19 961 226 zł129 mln2016Oświata 2017: 48 906 153 złPomoc społ. 2017: 9 223 022 złRodzina 2017: 33 193 514 złAdministracja 2017: 9 705 748 złKomunalna 2017: 12 636 172 złTransport 2017: 11 112 091 złPozostałe 2017: 31 078 824 zł155,9 mln2017Oświata 2018: 51 841 689 złPomoc społ. 2018: 9 333 235 złRodzina 2018: 34 116 213 złAdministracja 2018: 10 454 262 złKomunalna 2018: 13 565 188 złTransport 2018: 18 965 032 złPozostałe 2018: 60 706 010 zł199 mln2018Oświata 2019: 56 706 401 złPomoc społ. 2019: 9 945 752 złRodzina 2019: 42 327 887 złAdministracja 2019: 10 721 870 złKomunalna 2019: 20 210 175 złTransport 2019: 30 219 486 złPozostałe 2019: 30 443 301 zł200,6 mln2019Oświata 2020: 60 902 258 złPomoc społ. 2020: 10 631 070 złRodzina 2020: 50 882 085 złAdministracja 2020: 11 550 409 złKomunalna 2020: 16 702 837 złTransport 2020: 17 658 325 złPozostałe 2020: 29 950 496 zł198,3 mln2020Oświata 2021: 67 707 000 złPomoc społ. 2021: 10 891 183 złRodzina 2021: 50 193 008 złAdministracja 2021: 12 019 255 złKomunalna 2021: 19 633 039 złTransport 2021: 22 023 623 złPozostałe 2021: 30 571 806 zł213 mln2021Oświata 2022: 75 148 576 złPomoc społ. 2022: 17 818 079 złRodzina 2022: 33 588 794 złAdministracja 2022: 14 428 893 złKomunalna 2022: 19 356 765 złTransport 2022: 27 716 752 złPozostałe 2022: 42 191 476 zł230,2 mln2022Oświata 2023: 81 351 361 złPomoc społ. 2023: 15 250 955 złRodzina 2023: 24 495 707 złAdministracja 2023: 17 679 579 złKomunalna 2023: 20 488 146 złTransport 2023: 28 594 789 złPozostałe 2023: 52 968 637 zł240,8 mln2023Oświata 2024: 99 609 135 złPomoc społ. 2024: 17 542 820 złRodzina 2024: 33 160 312 złAdministracja 2024: 16 153 794 złKomunalna 2024: 22 524 085 złTransport 2024: 57 834 869 złPozostałe 2024: 48 200 259 zł295 mln2024Oświata 2025: 121 572 262 złPomoc społ. 2025: 17 157 790 złRodzina 2025: 30 354 404 złAdministracja 2025: 20 819 546 złKomunalna 2025: 26 604 474 złTransport 2025: 84 830 524 złPozostałe 2025: 47 613 921 zł349 mln2025
OświataPomoc społ.RodzinaAdministracjaKomunalnaTransportPozostałe· kwoty nad słupkami w zł (zaokrąglone)

Skąd i dokąd

Przepływy budżetu – sprawozdania MF330 181 132 zł(2025)Ministerstwo Finansów (dane.gov.pl)Otwórz stronę źródła ↗
Przepływ kapitału gminy – źródła i finansowanie → budżet → wydatki i spłatyUdziały w PIT i CITPozostałe dochody wła…Subwencja ogólnaDotacje (rządowe i ce…Pozostałe dochody (m.…Kredyty i obligacjeWolne środki z lat ub…Budżet gminyOświata i wychowanieTransport i łącznośćRodzinaGospodarka komunalna …Administracja publicz…Pomoc społecznaKultura fizycznaObsługa długu publicz…Pozostałe działy (11)Spłata rat i wykup ob…

Źródła wpływów

  • Udziały w PIT i CIT111 959 162 zł
  • Pozostałe dochody własne124 985 000 zł
  • Subwencja ogólna17 956 591 zł
  • Dotacje (rządowe i celowe)36 048 315 zł
  • Pozostałe dochody (m.in. UE)39 232 064 zł

Finansowanie (to nie dochód)

  • Kredyty i obligacje132 627 694 zł
  • Wolne środki z lat ubiegłych109 042 827 zł

Wydatki wg działów

Zobacz pełny podział →

Rozchody

  • Spłata rat i wykup obligacji18 771 788 zł

Kiedy w kadencji gmina inwestowała

Rozkład wydatków majątkowych na fazy cyklu wyborczego, obok dochodów majątkowych

Faza kadencjiWydatki majątkowekreska = równy podział (20,0%)Dochody majątkoweUdział wydatków
trzy lata przed wyboramiwydatki18,2 mln zł18,4 mln złdochody 18,4 mln zł · udział 7,4%
dwa lata przed wyboramiwydatki29,8 mln zł11,3 mln złdochody 11,3 mln zł · udział 12,2%
rok przed wyboramiwydatki35,9 mln zł21,9 mln złdochody 21,9 mln zł · udział 14,7%
rok wyborówwydatki67,5 mln zł46,6 mln złdochody 46,6 mln zł · udział 27,6%
rok po wyborachwydatki93,3 mln zł84,5 mln złdochody 84,5 mln zł · udział 38,1%
Razemwydatki244,8 mln zł182,8 mln złdochody 182,8 mln zł · 100%
Najwięcej wydatków majątkowych przypadło na fazę „rok po wyborach”. Policzone z 5 roczników sprawozdań Rb-NDS za lata 2021–2025.
jak to liczymy ⓘ
Czego ten rozkład nie dowodziW danych stoi jeden pełny cykl wyborczy, więc rozkład jest obserwacją tej jednej kadencji, a nie prawidłowością – oś faz pokrywa się tu z osią lat i nie da się z niej oddzielić koniunktury ani kalendarza programów rządowych. Dochody majątkowe stoją w sąsiedniej kolumnie właśnie po to: gdy obie strony mają ten sam kształt, rytm opisuje napływ pieniądza z zewnątrz, a nie decyzję gminy. Fazy liczone są względem wyborów samorządowych, a rok wyborów należy do dwóch władz naraz, więc stoi osobno.

Dług i należności

Co gmina jest winna i co inni są winni gminie

Dług i należności

Zobowiązania gminy (Rb-Z) obok tego, co inni są winni gminie (Rb-N).

Gmina jest winna164 840 000 złZobowiązania (Rb-Z)164 840 000 zł(2025)Ministerstwo Finansów (dane.gov.pl)Otwórz stronę źródła ↗Winni gminie22 795 473 złNależności (Rb-N)22 795 473 zł(2025)Ministerstwo Finansów (dane.gov.pl)Otwórz stronę źródła ↗

Pozycja netto (należności − zobowiązania): −142 mln zł (−4 tys. zł/mieszk.). Fakt księgowy – nie mówi o ściągalności należności.

Skład długu

Zobowiązania wg tytułów dłużnych (Rb-Z)164,8 mln zł(2025)Ministerstwo Finansów (dane.gov.pl)Otwórz stronę źródła ↗

Z 164,8 mln zł zobowiązań gminy na koniec 2025 r. przypada:

Kredyty i pożyczki147,8 mln zł

zaciągnięte w bankach i funduszach · 89,7% długu

Papiery wartościowe17 mln zł

obligacje komunalne · 10,3% długu

Przyjęte depozyty0 zł

środki powierzone gminie · 0,0% długu

Zobowiązania wymagalne0 zł

po terminie płatności · 0,0% długu

Koszt obsługi długu w 2025 r.: 13,6 mln zł odsetek. Na każde 100 zł dochodów gmina zapłaciła 4,1 zł odsetek.

Tytuły dłużne ze sprawozdania Rb-Z, odsetki z działu 757 Rb-28S (2025). Odsetki to sam koszt utrzymania długu – spłata rat kapitału jest rozchodem i widać ją wyżej, w sekcji finansowania.

Dług razem ze spółkami

199,1 mln zł

zobowiązań razem w 2025 r. – o 20,8% więcej niż sam dług budżetu (164,8 mln zł)

  • Budżet gminy164,8 mln zł82,8%
  • Spółki komunalne34,3 mln zł17,2%

Wskaźnik zadłużenia z art. 243 ustawy o finansach publicznych liczy tylko pierwszą część – zobowiązania budżetu. Dług spółki komunalnej do niego nie wchodzi, mimo że gmina jest jej właścicielem.

Dług spółek to suma zobowiązań długo- i krótkoterminowych z bilansów złożonych w Repozytorium Dokumentów Finansowych za 2025 r. – bez rezerw i rozliczeń międzyokresowych. Sprawozdania mamy dla 1 z 1 spółki gminy (1 w pełni gminnych). Krajowy Rejestr Sądowy nie podaje procentu udziałów, więc spółki współwłasne liczymy pełną kwotą – dla nich suma jest oszacowaniem od góry. Sprawozdania w układzie MSR pomijamy: mają nieporównywalne pozycje pasywów.

Odbiorcy widziani przez kilka rejestrów

Ci sami odbiorcy biorą pieniądze więcej niż jednym kanałem – to inna lista niż najwięksi odbiorcy

Żaden odbiorca tej gminy nie występuje w więcej niż jednym z pięciu rejestrów, które porównujemy.

Do kogo płyną pieniądze

Kontrahenci, spółki i powiązania instytucjonalne

Najwięksi odbiorcy

wg sumy kwot · umowy CRU + wyniki przetargów
  1. 1BID Biuro Inżynierii Drogowej Piotr Tarapacki3 umów · 0 przetargów · NIP 687148592080 000 zł
  2. 2TOWARZYSTWO PRZYJACIÓŁ DZIECI ODDZIAŁ OKRĘGOWY W KROŚNIE1 umów · 0 przetargów · KRS 000029635957 900 zł
  3. 3ARP MANECKI ARCHITEKCI SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ1 umów · 0 przetargów · KRS 000092720935 000 zł
  4. 4RAFAŁ LEŃ BARTOM PROJEKTOWANIE, NADZORY, KONTROLE TECHNICZNE W ZAKRESIE DRÓG I MOSTÓW Nazwa skrócona: BARTOM1 umów · 0 przetargów · NIP 686108467430 000 zł
  5. 5WOJCIECH RADWAŃSKI BIURO INŻYNIERII DROGOWEJ1 umów · 0 przetargów · NIP 687163528820 488 zł
  6. 6DRWAL BIESZCZADY Daniel Kaluba3 umów · 0 przetargów · NIP 684238009318 500 zł
  7. 7STOWARZYSZENIE ROZPALENI DUCHEM1 umów · 0 przetargów · KRS 000095800817 100 zł
  8. 8PRZEDSIĘBIORSTWO TRANSPORTOWO-BUDOWLANE HUTA SPÓŁKA JAWNA1 umów · 0 przetargów · KRS 000012211511 529 zł
  9. 9USŁUGI MINICIĄGNIKIEM PIOTR CZURA2 umów · 0 przetargów · NIP 68718750706951 zł
  10. 10OŚRODEK LECZNICZO-REHABILITACYJNY I MEDYCYNY PRACY "NAFTA-MED" SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ1 umów · 0 przetargów · KRS 00001062315000 zł
  11. 11KROWICKI IRENEUSZ PRZEDSIĘBIORSTWO PRODUKCYJNO-HANDLOWO-USŁUGOWE "KALCYT"1 umów · 0 przetargów · NIP 75513572104900 zł
  12. 12MICHAŁ LORENC "LORENC" USŁUGI OGRODNICZE1 umów · 0 przetargów · NIP 68716531224600 zł
  13. 13RINGPOL SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ1 umów · 0 przetargów · KRS 00003346973880 zł
  14. 14KOZIOŁ I HADY-GŁOWIAK RADCOWIE PRAWNI SPÓŁKA PARTNERSKA1 umów · 0 przetargów · KRS 00010124833455 zł
  15. 15ZBIGNIEW GILARSKI WYCENA NIERUCHOMOŚCI6 umów · 0 przetargów · NIP 68711055733203 zł

Dane niepełne – kwoty ujawnione dla 100% pozycji. Agregacja po nazwie odbiorcy (NIP jest tylko przy części pozycji), Centralny Rejestr Umów był dobrowolny, a kwoty przetargów bywają szacunkowe. Szczegóły każdej pozycji w sekcjach „Umowy gminy" i „Przetargi". Fakty o instytucjach, nie osobach.

Finanse spółek komunalnych

sprawozdania z eKRS

Zobowiązania: suma długo- i krótkoterminowych z bilansu, bez rezerw i rozliczeń międzyokresowych. Dług spółki nie wchodzi do wskaźnika zadłużenia gminy z art. 243.

Sieć powiązań – 188 faktów

  • Kasa i budżet
  • Spółki gminne
  • Wybory
  • Przetargi i umowy
  • Kondycja finansowa

Wpisz co najmniej 3 znaki.

Ostatnie umowy i przetargi

Zobacz pełną historię →
  • Wykonanie, dostawa oraz montaż mebli biurowych do pomieszczeń znajdujących się w budynku Urzędu Miasta Sanokaumowa17 wrz 202611 382 zł
  • sporządzeniu operatu szacunkowego określającego wartość prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka nr 27/13, położonej w Sanoku przy ul. Rybickiego, obręb Olchowce, o pow. 0,1646 ha, objętej księgą wieczystą KS1S/00064032/9umowa17 wrz 2026800 zł
  • Sporządzenie operatu szacunkowego w jednym egzemplarzu, zawierającego wycenę prawa własności nieruchomości gruntowej, oznaczonej jako działka nr 1419/5 o pow. 0.2577 ha, objęta księgą wieczystą nr KS1S/00058819/5.umowa2 wrz 2026700 zł
  • Opracowanie dokumentacji geodezyjno – prawnej z podziału działek nr: 1831/3 i 1832/1, obręb Posada wraz ze stałą stabilizacją granic oraz ewentualną aktualizacją użytków.umowa2 wrz 20262000 zł
  • Wykonanie synchronizacji działki nr 1158, położonej w Sanoku, obręb Śródmieście.umowa2 wrz 2026600 zł
  • Wykonanie prac polegających na uporządkowaniu i oczyszczeniu pasa drogowego ulicy Pod Skałą, na działce nr 1092/1, obręb Trepcza, na odcinku o długości około 250 m.umowa31 sie 20263500 zł· DRWAL BIESZCZADY Daniel Kaluba
  • Wykonywanie badań lekarskich pracowników z zakresu profilaktyki opieki zdrowotnejumowa14 sie 20265000 zł· OŚRODEK LECZNICZO-REHABILITACYJNY I MEDYCYNY PRACY "NAFTA-MED" SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ
  • Wykonanie prac polegających na wymianie zamka w furtce oraz wymianie dwóch siatek do bramek piłkarskich, znajdujących się na terenie rekreacyjno-sportowym/ogródku jordanowskim przy ul. Łaziennej/Żydowskiej w Sanokuumowa13 sie 20261301 zł· USŁUGI MINICIĄGNIKIEM PIOTR CZURA
  • Realizacja projekcji filmu "Mój przyjaciel Hachiko"umowa12 sie 20264900 zł· KROWICKI IRENEUSZ PRZEDSIĘBIORSTWO PRODUKCYJNO-HANDLOWO-USŁUGOWE "KALCYT"
  • szkolenie "Zmiany w Ordynacji podatkowej - podatki i opłaty lokalneumowa11 sie 2026449 zł· AGATA DZIĘGIEL-MATRAS CENTRUM INFORMACJI PODATKÓW LOKALNYCH "GLOSATOR"
  • Opracowanie kompletnej dokumentacji projektowo - kosztorysowej dla zadania pn. „Przebudowa ul. Zielonej w zakresie budowy kanalizacji deszczowej w drodze” wraz z uzyskaniem prawomocnego pozwolenia na budowę / zgłoszenia budowy.umowa10 sie 202640 000 zł· BID Biuro Inżynierii Drogowej Piotr Tarapacki
  • Opracowanie kompletnej dokumentacji projektowo - kosztorysowej dla zadania pn. Opracowanie kompletnej dokumentacji projektowo - kosztorysowej dla zadania pn. „Przebudowa drogi ul. Mokrej oraz budowa kanalizacji deszczowej w drodze” wraz z uzyskaniem prawomocnego pozwolenia na budowę / zgłoszenia budowy.umowa10 sie 202625 000 zł· BID Biuro Inżynierii Drogowej Piotr Tarapacki

Fakty o instytucjach, bez wskazywania osób. Dochody i wydatki: GUS BDL oraz Ministerstwo Finansów (sprawozdania budżetowe JST). Odbiorcy: Centralny Rejestr Umów i wyniki przetargów (BZP) – dane niepełne, interpretacja należy do Ciebie.

↑ Wszystkie dyskusje gminy Sanok

Dyskusja

↑ Wszystkie dyskusje w serwisie

Masz zdanie? Zacznij dyskusję

Bądź pierwszy: skomentuj kulturalnie i na temat lub podeślij dane dalej.

Brak komentarzy. Bądź pierwszy – kulturalnie i na temat.