Starcza
gmina wiejska · pow. częstochowski · woj. śląskie · 2991 mieszk. (▲ 4,7%/5 lat) · dane 2025
Wskaźniki roku
Przy obecnej nadwyżce bieżącej spłata zajęłaby 35 lat
Kwoty w cenach bieżących; w nawiasie to samo w cenach 2025, przeliczone wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych GUS ↗. Przeliczenie jest nasze, nie pochodzi ze sprawozdań.
Pieniądze
Ile wpływa, ile wypływa i co gminę obciąża
Kondycja finansowa (art. 243)
Spłaty długu z odsetkami pochłaniają 7,6% dochodów bieżących gminy – ponad limit: 1,0% p.p. (obciążenie > limit)
Dane 2025. Szacunek wg metodyki art. 243 ustawy o finansach publicznych – liczony z wykonania budżetu, bez ustawowych wyłączeń (m.in. projektów UE). Wartość orientacyjna, nie oficjalny wskaźnik RIO; pełna lista uproszczeń.
Prognoza finansowa (WPF)
Liczby, pod którymi rada gminy podpisała się na przyszłość: ile zainwestuje, jaki dług zostawi. Ministerstwo Finansów publikuje co kwartał zrzut wszystkich prognoz; tu stoi migawka z 30.06.2026.
| Rok | Dochody | Inwestycje | Dług na koniec roku | Spłaty a limitart. 243 ufp | Mieszkańcy | Dochody na mieszkańca |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2025 wykonanie | 26 298 920 zł | 6 751 177 zł | 5 410 000 zł | 0,0% / 3,8% | 2784 | 9446 zł |
| 2026 prognoza | 30 946 083 zł | 11 999 893 zł | 8 003 500 zł | 7,7% / 3,6% | 2759 | 11 216 zł |
| 2027 prognoza | 27 067 382 zł | 3 245 414 zł | 6 803 500 zł | 7,0% / 9,0% | 2745 | 9861 zł |
| 2028 prognoza | 34 929 907 zł | 10 549 500 zł | 5 497 500 zł | 6,6% / 14,9% | 2726 | 12 814 zł |
| 2029 prognoza | 36 269 935 zł | 11 412 040 zł | 4 175 500 zł | 6,1% / 14,9% | 2701 | 13 428 zł |
„Spłaty a limit": lewa strona to obciążenie spłatami, prawa to dopuszczalny limit z art. 243; liczby z dokumentu MF, bez własnego rachunku serwisu.
„Mieszkańcy" i „Dochody na mieszkańca": prognoza GUS, scenariusz główny, rok bazowy 2022 – dwie liczby z dwóch różnych dokumentów zestawione obok siebie w tych samych latach, bez wniosku.
Plan ze stycznia a wykonanie roku
| Rok | Inwestycje: plan | Inwestycje: wykonanie | Część planu | Dług: plan → wykonanie |
|---|---|---|---|---|
| 2021plan 30.11.2021 · wykonanie 30.06.2026 | 2 313 352 zł | 1 931 538 zł | 83,5% | 1 690 000 zł → 1 690 000 zł |
| 2022plan 31.01.2022 · wykonanie 30.06.2026 | 7 712 093 zł | 7 266 012 zł | 94,2% | 2 630 000 zł → 2 480 000 zł |
| 2023plan 01.02.2023 · wykonanie 30.06.2026 | 12 406 392 zł | 10 899 856 zł | 87,9% | 3 050 000 zł → 2 030 000 zł |
| 2024plan 31.01.2024 · wykonanie 30.06.2026 | 15 341 946 zł | 12 897 777 zł | 84,1% | 4 490 000 zł → 4 930 000 zł |
| 2025plan 31.01.2025 · wykonanie 30.06.2026 | 6 915 680 zł | 6 751 177 zł | 97,6% | 5 980 000 zł → 5 410 000 zł |
Plan to wydatki majątkowe zapisane w WPF z pierwszej migawki MF danego roku; wykonanie z najnowszej. Poniżej i powyżej planu to symetryczne rozjazdy, nie ocena: przyczyny są w uchwałach zmieniających budżet.
Opinie regionalnej izby obrachunkowej
9 pozytywne · 2 z uwagami · 0 negatywne · 0 bez odczytu – 11 opinii składów orzekających RIO, Starcza, lata 2024–2026.
2026
- Projekt wieloletniej prognozy finansowej · pozytywna
12 gru 2025 · nr 4200.VII.196.2025 VII · uchwała (PDF)
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna
28 sty 2026 · nr 4200.VII.39.2026 VII · uchwała (PDF)
- Możliwość spłaty kredytu lub pożyczki · pozytywna · 1 200 000 zł
1 wrz 2026 · nr 4200.VII.111.2026 VII · uchwała (PDF)
- Możliwość spłaty kredytu lub pożyczki · pozytywna · 113 500 zł
1 wrz 2026 · nr 4200.VII.112.2026 VII · uchwała (PDF)
2025
- Możliwość sfinansowania deficytu (uchwała budżetowa) · pozytywna
14 sty 2025 · nr 4200.VI.17.2025 VI · uchwała (PDF)
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna
14 sty 2025 · nr 4200.VI.9.2025 VI · uchwała (PDF)
- Możliwość spłaty kredytu lub pożyczki · pozytywna z uwagami · 1 230 000 zł
19 wrz 2025 · nr 4200.VII.125.2025 VII · uchwała (PDF)
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna
14 kwi 2026 · nr 4200.VII.54.2026 VII · uchwała (PDF)
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
12 maj 2026 · nr 4200.VII.77.2026 VII · uchwała (PDF)
2024
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna z uwagami
28 kwi 2025 · nr 4200.VI.74.2025 VI · uchwała (PDF)
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
14 maj 2025 · nr 4200.VI.80.2025 VI · uchwała (PDF)
Źródło: BIP RIO w Katowicach. Jak czytamy te opinie.
Skąd wpływa
W 2025 do budżetu wpłynęło 26 298 920 zł.
- Udział w PIT36,2%9 526 414 zł
- Udział w CIT0%9908 zł
- Subwencja ogólna12,5%3 297 210 zł
- Dotacje12,6%3 309 008 zł
- Dochody własne i pozostałe38,6%10 156 379 zł
Segmenty domykają dochody ogółem co do złotówki – „dochody własne i pozostałe" liczymy odejmowaniem, a nie z osobnego wskaźnika GUS, który definiuje je inaczej i nie zsumowałby się z resztą.
Kwoty naliczone przez MF
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025.
Potrzeby finansowe ogółem: 10 331 036 zł
- Potrzeby wyrównawcze235 901 zł
- Potrzeby ekologiczne5214 zł
- Potrzeby rozwojowe648 192 zł
- Potrzeby oświatowe6 987 163 zł
- Potrzeby uzupełniające2 454 566 zł
Korekta z tytułu zamożności
0 zł
0 zł – gmina nie płaci korekty z tytułu zamożności w 2026 r.
Subwencja należna
4 319 864 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
PIT należny
11 017 997 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
CIT należny
12 593 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Indywidualny wskaźnik zamożności
4910 zł/os.
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Korekta z tytułu zamożności pomniejsza kwoty należne gminom o wysokich dochodach podatkowych na mieszkańca (art. 32 ustawy o dochodach JST).
Dochody podatników PIT (2025 r.): 150 161 045 zł (50 204 zł na mieszkańca)
To dochody mieszkańców gminy wykazane w zeznaniach PIT, podstawa naliczenia udziału – nie dochód budżetu gminy.
Janosikowe i korekta z tytułu zamożności
Od 2025 r. obowiązuje nowa ustawa o dochodach JST: wpłata do budżetu państwa („janosikowe") zniknęła, a jej miejsce zajęła korekta z tytułu zamożności. To dwie różne instytucje – szereg nie jest ciągły.
- 20250 złkorekta MF
- 20260 złkorekta MF
Na co idzie budżet
- Oświata i wychowanie34,2% · 9 423 696 zł
- Administracja publiczna17,2% · 4 727 330 zł
- Pozostałe działy16,5% · 4 544 420 zł
- Gospodarka komunalna i środowisko12,3% · 3 389 928 zł
- Rodzina (świadczenia rodzinne, żłobki)9,5% · 2 613 754 zł
- Transport i drogi6,5% · 1 787 875 zł
- Pomoc społeczna3,8% · 1 059 328 zł
Ile gmina dokłada do szkół
3 505 318 złponad subwencję, czyli 1199 zł na mieszkańca
- Koszt oświaty
- 7 929 418 zł
- Subwencja z budżetu państwa
- − 4 424 100 zł
- Zostaje gminie do pokrycia
- 3 505 318 zł
Subwencja pokrywa 55,8% kosztu oświaty w 2024 roku. Rocznik bywa starszy niż reszta tego rozdziału: od 2025 Ministerstwo Finansów nie rozdziela już części oświatowej subwencji ogólnej, więc dla nowszych lat tej różnicy nie da się policzyć i sekcja pokazuje wtedy brak danych, nie zero.
Ile pochłania samo funkcjonowanie
Z 4 727 330 zł przeznaczonych na administrację 4 327 069 zł da się przypisać do trzech konkretnych pozycji.
- Utrzymanie urzędu
- 1360 złna mieszkańca · 4 067 560 zł rocznie · pensje, biuro, obsługa
- Promocja gminy
- 4 złna mieszkańca · 13 365 zł rocznie · gazetka, strona, wydarzenia
- Rada gminy
- 82 złna mieszkańca · 246 144 zł rocznie · diety radnych, obsługa sesji
Koszty stałe nie skalują się z liczbą mieszkańców: urząd gminy liczącej dwa tysiące ludzi potrzebuje sekretarza i skarbnika tak samo jak stutysięczne miasto, więc w przeliczeniu na osobę wychodzi tam drożej. To fakt o arytmetyce, nie o gospodarności. Trzy pozycje to część działu, nie całe jego rozbicie – dlatego nie ma tu paska udziałów.
Starcza w rankingach krajowych
Pozycja na tle gmin w Polsce, dla których są dane, licząc od najniższej wartości.
- Dług na mieszkańca1809 zł1571. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy dług na mieszkańca
- Wydatki na mieszkańca9210 zł1428. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na mieszkańca
- Dochody na mieszkańca8793 zł1121. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe dochody na mieszkańca
- Samodzielność finansowa56,7%1271. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższa samodzielność finansowa
- Udział inwestycji w budżecie24,5%1295. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy udział inwestycji
- Środki z UE na mieszkańca1048 zł2262. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe środki z UE na mieszkańca
- Saldo migracji622199. z 2479 w 2025 r. – 1. = największy odpływ (ujemne saldo)
- Utrzymanie urzędu na mieszkańca1360 zł2323. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt urzędu na mieszkańca
- Wydatki na promocję gminy na mieszkańca4 zł301. z 2420 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na promocję na mieszkańca
- Koszt rady gminy na mieszkańca82 zł2432. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt rady na mieszkańca
Rankingi budżetowe tej gminy:
- Nadwyżka operacyjna na mieszkańca – ranking gmin
- Wynik budżetu na mieszkańca – ranking gmin
- Wydatki: administracja publiczna / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: oświata i wychowanie / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: transport i łączność / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: gospodarka komunalna i ochrona środowiska / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura i ochrona dziedzictwa narodowego / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura fizyczna / mieszk. – ranking gmin
Osadź pozycję w rankingu
Wklej kod na swojej stronie – ramka pokaże aktualne liczby, a odnośnik pod nią prowadzi do źródła (licencja CC BY 4.0).
Odstępstwa w tym rozdziale
Wartości z rejestrów publicznych, które odbiegają od jednostek podobnej wielkości i typu albo od terminu zapisanego w przepisie. Każde zestawienie podaje grupę porównawczą, liczność próby i rocznik.
Odstępstwo od typowej wartości nie jest nieprawidłowością i najczęściej ma zwyczajne wytłumaczenie: inwestycję rozliczoną w jednym roku, jednego dostawcę na lokalnym rynku, dotację przyznaną w trakcie roku. Zestawienia nie oceniają decyzji ani osób. Działa to też w drugą stronę: rozdział bez zestawienia nie znaczy, że nic nie odbiega – znaczy, że detektory, które mamy, na danych, które mamy, niczego nie wskazały. Jak to mierzymy.
Fakty bez opinii – interpretacja należy do Ciebie. Skąd pochodzą dane? → Ta karta maszynowo: JSON ↗ (otwarte dane)