Zawiercie
gmina miejska · pow. zawierciański · woj. śląskie · 44 922 mieszk. (▼ 6,1%/5 lat) · dane 2025
Wskaźniki roku
Przy obecnej nadwyżce bieżącej spłata zajęłaby 3,9 roku
Kwoty w cenach bieżących; w nawiasie to samo w cenach 2025, przeliczone wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych GUS ↗. Przeliczenie jest nasze, nie pochodzi ze sprawozdań.
Pieniądze
Ile wpływa, ile wypływa i co gminę obciąża
Kondycja finansowa (art. 243)
Spłaty długu z odsetkami pochłaniają 0,7% dochodów bieżących gminy – zapas do limitu: 2,1% p.p. (obciążenie ≤ limit)
Dane 2025. Szacunek wg metodyki art. 243 ustawy o finansach publicznych – liczony z wykonania budżetu, bez ustawowych wyłączeń (m.in. projektów UE). Wartość orientacyjna, nie oficjalny wskaźnik RIO; pełna lista uproszczeń.
Prognoza finansowa (WPF)
Liczby, pod którymi rada gminy podpisała się na przyszłość: ile zainwestuje, jaki dług zostawi. Ministerstwo Finansów publikuje co kwartał zrzut wszystkich prognoz; tu stoi migawka z 30.06.2026.
| Rok | Dochody | Inwestycje | Dług na koniec roku | Spłaty a limitart. 243 ufp | Mieszkańcy | Dochody na mieszkańca |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2025 wykonanie | 379 255 752 zł | 63 895 044 zł | 41 000 000 zł | 0,0% / 10,9% | 45 506 | 8334 zł |
| 2026 prognoza | 431 669 332 zł | 110 812 653 zł | 31 237 396 zł | 4,3% / 11,0% | 45 091 | 9573 zł |
| 2027 prognoza | 362 530 961 zł | 31 479 171 zł | 24 949 585 zł | 4,0% / 10,5% | 44 738 | 8103 zł |
| 2028 prognoza | 372 899 358 zł | 31 004 406 zł | 16 633 055 zł | 2,7% / 10,5% | 44 412 | 8396 zł |
| 2029 prognoza | 383 200 540 zł | 30 928 694 zł | 8 316 525 zł | 2,6% / 10,1% | 44 054 | 8698 zł |
„Spłaty a limit": lewa strona to obciążenie spłatami, prawa to dopuszczalny limit z art. 243; liczby z dokumentu MF, bez własnego rachunku serwisu.
„Mieszkańcy" i „Dochody na mieszkańca": prognoza GUS, scenariusz główny, rok bazowy 2022 – dwie liczby z dwóch różnych dokumentów zestawione obok siebie w tych samych latach, bez wniosku.
Plan ze stycznia a wykonanie roku
| Rok | Inwestycje: plan | Inwestycje: wykonanie | Część planu | Dług: plan → wykonanie |
|---|---|---|---|---|
| 2021plan 30.11.2021 · wykonanie 30.06.2026 | 43 992 723 zł | 34 398 875 zł | 78,2% | 46 000 000 zł → 46 000 000 zł |
| 2022plan 31.01.2022 · wykonanie 30.06.2026 | 46 605 642 zł | 33 936 542 zł | 72,8% | 39 500 000 zł → 39 500 000 zł |
| 2024plan 31.01.2024 · wykonanie 30.06.2026 | 67 224 200 zł | 43 843 036 zł | 65,2% | 25 500 000 zł → 34 500 000 zł |
| 2025plan 31.01.2025 · wykonanie 30.06.2026 | 86 605 284 zł | 63 895 044 zł | 73,8% | 41 000 000 zł → 41 000 000 zł |
Plan to wydatki majątkowe zapisane w WPF z pierwszej migawki MF danego roku; wykonanie z najnowszej. Poniżej i powyżej planu to symetryczne rozjazdy, nie ocena: przyczyny są w uchwałach zmieniających budżet.
Opinie regionalnej izby obrachunkowej
8 pozytywne · 2 z uwagami · 0 negatywne · 0 bez odczytu – 10 opinii składów orzekających RIO, Zawiercie, lata 2024–2026.
2026
- Projekt wieloletniej prognozy finansowej · pozytywna
10 gru 2025 · nr 4200.VI.181.2025 VI · uchwała (PDF)
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna
22 sty 2026 · nr 4200.VI.41.2026 VI · uchwała (PDF)
- Możliwość spłaty kredytu lub pożyczki · pozytywna · 6 949 585 zł
3 lip 2026 · nr 4200.VI.119.2026 VI · uchwała (PDF)
2025
- Możliwość sfinansowania deficytu (uchwała budżetowa) · pozytywna
21 sty 2025 · nr 4200.VII.36.2025 VII · uchwała (PDF)
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna
21 sty 2025 · nr 4200.VII.37.2025 VII · uchwała (PDF)
- Możliwość spłaty kredytu lub pożyczki · pozytywna z uwagami · 18 000 000 zł
31 mar 2025 · nr 4200.VII.57.2025 VII · uchwała (PDF)
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna
21 kwi 2026 · nr 4200.VI.77.2026 VI · uchwała (PDF)
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna z uwagami
8 kwi 2025 · nr 4200.VII.64.2025 VII · uchwała (PDF)
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
19 maj 2026 · nr 4200.VI.94.2026 VI · uchwała (PDF)
2024
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
20 maj 2025 · nr 4200.VII.94.2025 VII · uchwała (PDF)
Źródło: BIP RIO w Katowicach. Jak czytamy te opinie.
Skąd wpływa
W 2024 do budżetu wpłynęło 299 146 239 zł.
- Udział w PIT24,9%74 558 934 zł
- Udział w CIT5,5%16 350 080 zł
- Subwencja ogólna19,6%58 658 550 zł
- Dotacje14,8%44 298 975 zł
- Dochody własne i pozostałe35,2%105 279 701 zł
Segmenty domykają dochody ogółem co do złotówki – „dochody własne i pozostałe" liczymy odejmowaniem, a nie z osobnego wskaźnika GUS, który definiuje je inaczej i nie zsumowałby się z resztą.
Kwoty naliczone przez MF
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025.
Potrzeby finansowe ogółem: 90 422 975 zł
- Potrzeby wyrównawcze0 zł
- Potrzeby ekologiczne332 213 zł
- Potrzeby rozwojowe6 549 164 zł
- Potrzeby oświatowe83 541 598 zł
- Potrzeby uzupełniające0 zł
Korekta z tytułu zamożności
473 701 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Subwencja należna
20 771 658 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
PIT należny
191 669 372 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
CIT należny
6 105 705 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Indywidualny wskaźnik zamożności
6140 zł/os.
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Korekta z tytułu zamożności pomniejsza kwoty należne gminom o wysokich dochodach podatkowych na mieszkańca (art. 32 ustawy o dochodach JST).
Dochody podatników PIT (2025 r.): 2 560 640 504 zł (57 002 zł na mieszkańca)
To dochody mieszkańców gminy wykazane w zeznaniach PIT, podstawa naliczenia udziału – nie dochód budżetu gminy.
Janosikowe i korekta z tytułu zamożności
Od 2025 r. obowiązuje nowa ustawa o dochodach JST: wpłata do budżetu państwa („janosikowe") zniknęła, a jej miejsce zajęła korekta z tytułu zamożności. To dwie różne instytucje – szereg nie jest ciągły.
- 20259 404 589 złkorekta MF
- 2026473 701 złkorekta MF
Na co idzie budżet
- Oświata i wychowanie35,6% · 130 462 322 zł
- Gospodarka komunalna i środowisko20,0% · 73 148 959 zł
- Pozostałe działy16,1% · 58 911 503 zł
- Pomoc społeczna8,3% · 30 600 349 zł
- Administracja publiczna8,1% · 29 690 163 zł
- Rodzina (świadczenia rodzinne, żłobki)7,1% · 26 070 253 zł
- Transport i drogi4,8% · 17 752 839 zł
Ile gmina dokłada do szkół
74 802 520 złponad subwencję, czyli 1642 zł na mieszkańca
- Koszt oświaty
- 129 447 061 zł
- Subwencja z budżetu państwa
- − 54 644 541 zł
- Zostaje gminie do pokrycia
- 74 802 520 zł
Subwencja pokrywa 42,2% kosztu oświaty w 2024 roku. Rocznik bywa starszy niż reszta tego rozdziału: od 2025 Ministerstwo Finansów nie rozdziela już części oświatowej subwencji ogólnej, więc dla nowszych lat tej różnicy nie da się policzyć i sekcja pokazuje wtedy brak danych, nie zero.
Ile pochłania samo funkcjonowanie
Z 29 690 163 zł przeznaczonych na administrację 24 940 974 zł da się przypisać do trzech konkretnych pozycji.
- Utrzymanie urzędu
- 533 złna mieszkańca · 23 944 150 zł rocznie · pensje, biuro, obsługa
- Promocja gminy
- 8 złna mieszkańca · 353 900 zł rocznie · gazetka, strona, wydarzenia
- Rada gminy
- 14 złna mieszkańca · 642 924 zł rocznie · diety radnych, obsługa sesji
Koszty stałe nie skalują się z liczbą mieszkańców: urząd gminy liczącej dwa tysiące ludzi potrzebuje sekretarza i skarbnika tak samo jak stutysięczne miasto, więc w przeliczeniu na osobę wychodzi tam drożej. To fakt o arytmetyce, nie o gospodarności. Trzy pozycje to część działu, nie całe jego rozbicie – dlatego nie ma tu paska udziałów.
Zawiercie w rankingach krajowych
Pozycja na tle gmin w Polsce, dla których są dane, licząc od najniższej wartości.
- Dług na mieszkańca913 zł959. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy dług na mieszkańca
- Wydatki na mieszkańca8162 zł799. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na mieszkańca
- Dochody na mieszkańca8443 zł879. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe dochody na mieszkańca
- Samodzielność finansowa79,9%2249. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższa samodzielność finansowa
- Udział inwestycji w budżecie17,4%647. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy udział inwestycji
- Środki z UE na mieszkańca64 zł407. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe środki z UE na mieszkańca
- Saldo migracji-110118. z 2479 w 2025 r. – 1. = największy odpływ (ujemne saldo)
- Utrzymanie urzędu na mieszkańca533 zł351. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt urzędu na mieszkańca
- Wydatki na promocję gminy na mieszkańca8 zł639. z 2420 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na promocję na mieszkańca
- Koszt rady gminy na mieszkańca14 zł136. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt rady na mieszkańca
Rankingi budżetowe tej gminy:
- Nadwyżka operacyjna na mieszkańca – ranking gmin
- Wynik budżetu na mieszkańca – ranking gmin
- Wydatki: administracja publiczna / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: oświata i wychowanie / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: transport i łączność / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: gospodarka komunalna i ochrona środowiska / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura i ochrona dziedzictwa narodowego / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura fizyczna / mieszk. – ranking gmin
Osadź pozycję w rankingu
Wklej kod na swojej stronie – ramka pokaże aktualne liczby, a odnośnik pod nią prowadzi do źródła (licencja CC BY 4.0).
Odstępstwa w tym rozdziale
Wartości z rejestrów publicznych, które odbiegają od jednostek podobnej wielkości i typu albo od terminu zapisanego w przepisie. Każde zestawienie podaje grupę porównawczą, liczność próby i rocznik.
Odstępstwo od typowej wartości nie jest nieprawidłowością i najczęściej ma zwyczajne wytłumaczenie: inwestycję rozliczoną w jednym roku, jednego dostawcę na lokalnym rynku, dotację przyznaną w trakcie roku. Zestawienia nie oceniają decyzji ani osób. Działa to też w drugą stronę: rozdział bez zestawienia nie znaczy, że nic nie odbiega – znaczy, że detektory, które mamy, na danych, które mamy, niczego nie wskazały. Jak to mierzymy.
Fakty bez opinii – interpretacja należy do Ciebie. Skąd pochodzą dane? → Ta karta maszynowo: JSON ↗ (otwarte dane)