Żory
miasto na prawach powiatu · woj. śląskie · 61 857 mieszk. (0%/5 lat) · dane 2025
Wskaźniki roku
Przy obecnej nadwyżce bieżącej spłata zajęłaby ponad 100 lat
Kwoty w cenach bieżących; w nawiasie to samo w cenach 2025, przeliczone wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych GUS ↗. Przeliczenie jest nasze, nie pochodzi ze sprawozdań.
Pieniądze
Ile wpływa, ile wypływa i co gminę obciąża
Kondycja finansowa (art. 243)
Spłaty długu z odsetkami pochłaniają 4,7% dochodów bieżących gminy – ponad limit: 2,3% p.p. (obciążenie > limit)
Dane 2025. Szacunek wg metodyki art. 243 ustawy o finansach publicznych – liczony z wykonania budżetu, bez ustawowych wyłączeń (m.in. projektów UE). Wartość orientacyjna, nie oficjalny wskaźnik RIO; pełna lista uproszczeń.
Prognoza finansowa (WPF)
Liczby, pod którymi rada gminy podpisała się na przyszłość: ile zainwestuje, jaki dług zostawi. Ministerstwo Finansów publikuje co kwartał zrzut wszystkich prognoz; tu stoi migawka z 30.06.2026.
| Rok | Dochody | Inwestycje | Dług na koniec roku | Spłaty a limitart. 243 ufp | Mieszkańcy | Dochody na mieszkańca |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2025 wykonanie | 879 194 100 zł | 89 941 887 zł | 483 002 652 zł | 0,0% / 4,8% | 61 722 | 14 244 zł |
| 2026 prognoza | 808 729 957 zł | 237 259 616 zł | 501 326 006 zł | 7,3% / 11,3% | 61 665 | 13 115 zł |
| 2027 prognoza | 814 206 119 zł | 181 206 754 zł | 482 358 446 zł | 7,3% / 15,6% | 61 742 | 13 187 zł |
| 2028 prognoza | 888 819 309 zł | 433 658 918 zł | 454 905 298 zł | 7,0% / 15,0% | 61 873 | 14 365 zł |
| 2029 prognoza | 801 800 951 zł | 99 718 330 zł | 418 455 939 zł | 8,0% / 14,4% | 61 859 | 12 962 zł |
„Spłaty a limit": lewa strona to obciążenie spłatami, prawa to dopuszczalny limit z art. 243; liczby z dokumentu MF, bez własnego rachunku serwisu.
„Mieszkańcy" i „Dochody na mieszkańca": prognoza GUS, scenariusz główny, rok bazowy 2022 – dwie liczby z dwóch różnych dokumentów zestawione obok siebie w tych samych latach, bez wniosku.
Plan ze stycznia a wykonanie roku
| Rok | Inwestycje: plan | Inwestycje: wykonanie | Część planu | Dług: plan → wykonanie |
|---|---|---|---|---|
| 2021plan 30.11.2021 · wykonanie 30.06.2026 | 75 306 900 zł | 59 179 722 zł | 78,6% | 224 198 821 zł → 223 943 957 zł |
| 2022plan 31.01.2022 · wykonanie 30.06.2026 | 125 720 075 zł | 86 824 290 zł | 69,1% | 271 456 510 zł → 274 944 553 zł |
| 2023plan 01.02.2023 · wykonanie 30.06.2026 | 195 642 653 zł | 155 413 186 zł | 79,4% | 336 831 545 zł → 369 758 675 zł |
| 2024plan 31.01.2024 · wykonanie 30.06.2026 | 167 518 281 zł | 140 785 728 zł | 84,0% | 406 804 677 zł → 441 295 392 zł |
| 2025plan 31.01.2025 · wykonanie 30.06.2026 | 116 231 601 zł | 89 941 887 zł | 77,4% | 465 884 402 zł → 483 002 652 zł |
Plan to wydatki majątkowe zapisane w WPF z pierwszej migawki MF danego roku; wykonanie z najnowszej. Poniżej i powyżej planu to symetryczne rozjazdy, nie ocena: przyczyny są w uchwałach zmieniających budżet.
Opinie regionalnej izby obrachunkowej
2 pozytywne · 10 z uwagami · 2 negatywne · 0 bez odczytu – 14 opinii składów orzekających RIO, Żory, lata 2022–2026.
2026
- Projekt wieloletniej prognozy finansowej · negatywna
12 gru 2025 · nr 4200.V.217.2025 V · uchwała (PDF)
- Możliwość sfinansowania deficytu (projekt budżetu) · negatywna
12 gru 2025 · nr 4200.V.216.2025 V · uchwała (PDF)
- Możliwość sfinansowania deficytu (uchwała budżetowa) · pozytywna z uwagami
26 lut 2026 · nr 4200.V.61.2026 V · uchwała (PDF)
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna z uwagami
26 lut 2026 · nr 4200.V.62.2026 V · uchwała (PDF)
- Możliwość wykupu papierów wartościowych · pozytywna z uwagami · 811 250 311 zł
27 lip 2026 · nr 4200.V.147.2026 V · uchwała (PDF)
2025
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna z uwagami
17 sty 2025 · nr 4200.III.38.2025 III · uchwała (PDF)
- Możliwość spłaty kredytu lub pożyczki · pozytywna z uwagami · 50 017 915 zł
3 gru 2025 · nr 4200.V.167.2025 V · uchwała (PDF)
- Możliwość spłaty kredytu lub pożyczki · pozytywna z uwagami · 18 500 000 zł
3 gru 2025 · nr 4200.V.166.2025 V · uchwała (PDF)
- Możliwość wykupu papierów wartościowych · pozytywna z uwagami · 650 977 652 zł
5 mar 2025 · nr 4200.III.59.2025 III · uchwała (PDF)
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna z uwagami
30 kwi 2026 · nr 4200.V.102.2026 V · uchwała (PDF)
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
22 maj 2026 · nr 4200.V.123.2026 V · uchwała (PDF)
2024
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna z uwagami
29 kwi 2025 · nr 4200.III.86.2025 III · uchwała (PDF)
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
10 cze 2025 · nr 4200.III.111.2025 III · uchwała (PDF)
2022
- Możliwość sfinansowania deficytu (uchwała budżetowa) · pozytywna z uwagami
17 sty 2025 · nr 4200.III.37.2025 III · uchwała (PDF)
Źródło: BIP RIO w Katowicach. Jak czytamy te opinie.
Skąd wpływa
W 2025 do budżetu wpłynęło 879 194 100 zł.
- Udział w PIT35,1%308 780 015 zł
- Udział w CIT2,1%18 593 103 zł
- Subwencja ogólna6,1%53 829 127 zł
- Dotacje7,6%66 563 507 zł
- Dochody własne i pozostałe49,1%431 428 349 zł
Segmenty domykają dochody ogółem co do złotówki – „dochody własne i pozostałe" liczymy odejmowaniem, a nie z osobnego wskaźnika GUS, który definiuje je inaczej i nie zsumowałby się z resztą.
Kwoty naliczone przez MF
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025.
Potrzeby finansowe ogółem: 263 720 515 zł
- Potrzeby wyrównawcze0 zł
- Potrzeby ekologiczne0 zł
- Potrzeby rozwojowe16 675 771 zł
- Potrzeby oświatowe239 128 958 zł
- Potrzeby uzupełniające7 915 786 zł
Korekta z tytułu zamożności
0 zł
0 zł – gmina nie płaci korekty z tytułu zamożności w 2026 r.
Subwencja należna
71 413 808 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
PIT należny
337 408 906 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
CIT należny
21 911 015 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Indywidualny wskaźnik zamożności
7581 zł/os.
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Korekta z tytułu zamożności pomniejsza kwoty należne gminom o wysokich dochodach podatkowych na mieszkańca (art. 32 ustawy o dochodach JST).
Dochody podatników PIT (2025 r.): 3 695 214 014 zł (59 738 zł na mieszkańca)
To dochody mieszkańców gminy wykazane w zeznaniach PIT, podstawa naliczenia udziału – nie dochód budżetu gminy.
Janosikowe i korekta z tytułu zamożności
Od 2025 r. obowiązuje nowa ustawa o dochodach JST: wpłata do budżetu państwa („janosikowe") zniknęła, a jej miejsce zajęła korekta z tytułu zamożności. To dwie różne instytucje – szereg nie jest ciągły.
- 20250 złkorekta MF
- 20260 złkorekta MF
Na co idzie budżet
- Oświata i wychowanie50,4% · 339 659 967 zł
- Pozostałe działy20,8% · 140 380 110 zł
- Transport i drogi6,7% · 45 335 200 zł
- Administracja publiczna6,1% · 41 168 055 zł
- Gospodarka komunalna i środowisko5,8% · 39 334 477 zł
- Rodzina (świadczenia rodzinne, żłobki)5,6% · 38 003 768 zł
- Pomoc społeczna4,5% · 30 167 161 zł
Ile gmina dokłada do szkół
145 856 938 złponad subwencję, czyli 2355 zł na mieszkańca
- Koszt oświaty
- 323 141 396 zł
- Subwencja z budżetu państwa
- − 177 284 458 zł
- Zostaje gminie do pokrycia
- 145 856 938 zł
Subwencja pokrywa 54,9% kosztu oświaty w 2024 roku. Rocznik bywa starszy niż reszta tego rozdziału: od 2025 Ministerstwo Finansów nie rozdziela już części oświatowej subwencji ogólnej, więc dla nowszych lat tej różnicy nie da się policzyć i sekcja pokazuje wtedy brak danych, nie zero.
Ile pochłania samo funkcjonowanie
Z 41 168 055 zł przeznaczonych na administrację 35 880 643 zł da się przypisać do trzech konkretnych pozycji.
- Utrzymanie urzędu
- 544 złna mieszkańca · 33 632 329 zł rocznie · pensje, biuro, obsługa
- Promocja gminy
- 25 złna mieszkańca · 1 548 334 zł rocznie · gazetka, strona, wydarzenia
- Rada gminy
- 11 złna mieszkańca · 699 981 zł rocznie · diety radnych, obsługa sesji
Koszty stałe nie skalują się z liczbą mieszkańców: urząd gminy liczącej dwa tysiące ludzi potrzebuje sekretarza i skarbnika tak samo jak stutysięczne miasto, więc w przeliczeniu na osobę wychodzi tam drożej. To fakt o arytmetyce, nie o gospodarności. Trzy pozycje to część działu, nie całe jego rozbicie – dlatego nie ma tu paska udziałów.
Żory w rankingach krajowych
Pozycja na tle gmin w Polsce, dla których są dane, licząc od najniższej wartości.
- Dług na mieszkańca7808 zł2466. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy dług na mieszkańca
- Wydatki na mieszkańca10 897 zł2042. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na mieszkańca
- Dochody na mieszkańca14 213 zł2407. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe dochody na mieszkańca
- Samodzielność finansowa83,8%2371. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższa samodzielność finansowa
- Udział inwestycji w budżecie10,9%172. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy udział inwestycji
- Środki z UE na mieszkańca125 zł729. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe środki z UE na mieszkańca
- Saldo migracji972283. z 2479 w 2025 r. – 1. = największy odpływ (ujemne saldo)
- Utrzymanie urzędu na mieszkańca544 zł393. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt urzędu na mieszkańca
- Wydatki na promocję gminy na mieszkańca25 zł1830. z 2420 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na promocję na mieszkańca
- Koszt rady gminy na mieszkańca11 zł62. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt rady na mieszkańca
Rankingi budżetowe tej gminy:
- Nadwyżka operacyjna na mieszkańca – ranking gmin
- Wynik budżetu na mieszkańca – ranking gmin
- Wydatki: administracja publiczna / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: oświata i wychowanie / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: transport i łączność / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: gospodarka komunalna i ochrona środowiska / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura i ochrona dziedzictwa narodowego / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura fizyczna / mieszk. – ranking gmin
Osadź pozycję w rankingu
Wklej kod na swojej stronie – ramka pokaże aktualne liczby, a odnośnik pod nią prowadzi do źródła (licencja CC BY 4.0).
Odstępstwa w tym rozdziale
Wartości z rejestrów publicznych, które odbiegają od jednostek podobnej wielkości i typu albo od terminu zapisanego w przepisie. Każde zestawienie podaje grupę porównawczą, liczność próby i rocznik.
Odstępstwo od typowej wartości nie jest nieprawidłowością i najczęściej ma zwyczajne wytłumaczenie: inwestycję rozliczoną w jednym roku, jednego dostawcę na lokalnym rynku, dotację przyznaną w trakcie roku. Zestawienia nie oceniają decyzji ani osób. Działa to też w drugą stronę: rozdział bez zestawienia nie znaczy, że nic nie odbiega – znaczy, że detektory, które mamy, na danych, które mamy, niczego nie wskazały. Jak to mierzymy.
Fakty bez opinii – interpretacja należy do Ciebie. Skąd pochodzą dane? → Ta karta maszynowo: JSON ↗ (otwarte dane)