Będzin
gmina miejska · pow. będziński · woj. śląskie · 52 460 mieszk. (▼ 6,1%/5 lat) · dane 2025
Jak się tu mieszka
Ta gmina wśród wszystkich – sieci, mieszkania, praca, kultura i drogi
Sieci komunalne · 2025
Ludność z kanalizacją
87,2%
Pozostałym 12,8% mieszkańców zostaje szambo albo przydomowa oczyszczalnia.
86najmniejszy odseteknajwiększy
2136. gmina z 2479
GUS BDL · 2025
Ludność z wodociągiem
99,9%
najmniejszy odseteknajwiększy
2180. gmina z 2479
GUS BDL · 2025
Ludność z siecią gazową
73,5%
najmniejszy odseteknajwiększy
2012. gmina z 2477
GUS BDL · 2024
Trzy niezależne sieci – udziały nie sumują się do stu. Zasięg sieci gazowej zależy głównie od przebiegu magistrali przesyłowej, a nie od decyzji gminy.
Mieszkania oddane · 2025
1,8na 1000 mieszkańców
najmniejnajmniej mieszkań oddanych w przeliczeniu na mieszkańcównajwięcejnajwięcej mieszkań oddanych w przeliczeniu na mieszkańców
707. gmina z 2479 · w liczbach bezwzględnych 95 mieszkań
GUS BDL · 2025
2015: 472025: 95
Zasób gminy: 25 796 mieszkań, 491,7 na 1000 mieszkańców, 30,3 m² na osobę.
Tempo budowy zależy od wolnych gruntów i planu zagospodarowania, nie od pracowitości urzędu.
Odpady komunalne · 2025
Odpady na mieszkańca
435kg na mieszkańca
najmniejnajwięcej
2128. gmina z 2479
GUS BDL · 2025
Zebrane selektywnie
41,9% zebranych selektywnie
najmniejszy udziałnajwiększy
968. gmina z 2479
GUS BDL · 2025
Łącznie 23 001 t odpadów zebranych w gminie.
Na udział zbiórki selektywnej gmina wpływa wprost – system zbiórki organizuje ona. Masy odpadów to nie dotyczy: GUS dzieli odpady zebrane w gminie przez liczbę jej stałych mieszkańców, więc w miejscowościach turystycznych obejmuje ona także śmieci przyjezdnych.
Ile płacisz za śmieci · 2025
Opłata na mieszkańca
39 złmiesięcznie
472 zł rocznie · wpływy gminy z opłaty podzielone przez 52 460 mieszkańców
Koszt systemu na mieszkańca
39 złmiesięcznie
466 zł rocznie · odbiór, transport, PSZOK, obsługa i edukacja
Bilans systemu: gmina zebrała o 0,53 zł miesięcznie na osobę więcej, niż wydała (opłata pokrywa 101% kosztu).
Miejsce 2097 z 2244 gmin prowadzących własny system; im dalej w prawo, tym wyższa opłata na mieszkańca. W typowej gminie wychodzi 27 zł miesięcznie.
To nie jest stawka z uchwały. Ustawa dopuszcza cztery sposoby naliczania opłaty – od osoby, od gospodarstwa, od zużycia wody i od powierzchni – więc stawek z różnych gmin nie da się zestawić. Tutaj dzielimy to, co gmina realnie pobrała, przez liczbę mieszkańców: liczba obejmuje ulgi za kompostownik, zwolnienia i ściągalność, ale w gminie o dużych rodzinach wyjdzie niższa przy tej samej stawce od osoby. Nadwyżka nie jest naruszeniem prawa – ustawa nie wymaga bilansowania systemu w roku budżetowym. W gminach turystycznych opłatę płacą także właściciele domków letniskowych, a dzielimy przez stałych mieszkańców.
Praca i zarobki
Mediana wynagrodzeń
7200 zł
Połowa mieszkańców zarabia mniej, połowa więcej. Stan z czerwca 2025, według miejsca zamieszkania.
20242025
Bezrobocie liczy wyłącznie osoby zarejestrowane w urzędzie pracy. Stopy bezrobocia GUS nie publikuje na poziomie gminy – jej mianownik istnieje dopiero od powiatu w górę.
Korzystający ze środowiskowej pomocy społecznej
Korzystający, 2024
1064
Tylu mieszkańców gminy Będzin żyje w gospodarstwach domowych korzystających ze środowiskowej pomocy społecznej, dane za 2024 r. To 2,0% ludności gminy (zasięg według GUS, 2024).
- poniżej kryterium dochodowego64560,6%
- powyżej kryterium dochodowego41939,4%
20092024
Zasięg korzystania ze środowiskowej pomocy społecznej nie jest miarą ubóstwa: zależy od ustawowego kryterium dochodowego uprawniającego do pomocy i od tego, jak aktywnie ośrodek pomocy społecznej dociera do uprawnionych – dwie gminy o podobnych dochodach mieszkańców mogą mieć różny zasięg.
źródło: Bank Danych Lokalnych GUS ↗Firmy w REGON · 2025
1407na 10 tys. mieszkańców
najmniejnajmniej firm na 10 tys. mieszkańcównajwięcejnajwięcej firm na 10 tys. mieszkańców
2169. gmina z 2479 · 83 nowych i 58 wykreślonych na 10 tys., 32 fundacji i stowarzyszeń
GUS BDL · 2025
REGON zlicza wpisy w rejestrze, w tym podmioty zawieszone i takie, które nie prowadzą działalności. To nie jest liczba działających firm.
Struktura wieku · 2025
75nieprodukcyjnych na 100 pracujących wiekiem
najmniejnajmniej osób w wieku nieprodukcyjnym na 100 pracujących wiekiemnajwięcejnajwięcej osób w wieku nieprodukcyjnym na 100 pracujących wiekiem
1856. gmina z 2479
GUS BDL · 2025
wiek przedprodukcyjny 14,9%wiek produkcyjny 57,3%wiek poprodukcyjny 27,8%Gęstość zaludnienia: 1403 osób na km². Ta liczba opisuje geografię gminy, nie decyzje urzędu.
Wysoka wartość bierze się zarówno z dużej liczby dzieci, jak i z dużej liczby seniorów – to dwie różne sytuacje pod jedną liczbą.
Prognoza ludności do 2040 r.
2022
54 322
2030
51 124
2040
46 086
Zmiana 2022–2040: -15,2%.
Prognoza GUS, scenariusz główny, rok bazowy 2022 – nie fakt o dzisiejszej liczbie mieszkańców gminy Będzin.
Dzieci i młodzież (0–17 lat)
8757 → 5525
Seniorzy (65 lat i więcej)
12 502 → 12 823
2022 → 2040, prognoza GUS, scenariusz główny, rok bazowy 2022.
Szkoły i przedszkola
Skolaryzacja porównuje dzieci uczące się w gminie z dziećmi w niej zameldowanymi, więc tam, dokąd się dowozi, przekracza 100%. Tutaj wyjeżdża o 336 uczniów więcej, niż przyjeżdża.
Kultura i biblioteki
Wskaźniki „na 10 tys. mieszkańców" faworyzują gminy małe: jedna świetlica na trzy tysiące ludzi daje wyższą wartość niż piętnaście domów kultury w mieście.
Drogi gminne
Kilometry dotyczą wyłącznie dróg gminnych. Wypadki liczone są na całym terenie gminy, także na drogach powiatowych i krajowych, którymi gmina nie zarządza – to dane Policji o miejscu zdarzenia, nie o stanie nawierzchni.
Grunty gminy
Grunty oddane w użytkowanie wieczyste pozostają własnością gminy, ale gospodaruje nimi kto inny – dlatego stoją osobno, a nie w sumie zasobu.
Spis powszechny 2021
Wykształcenie mieszkańców od 13 lat
- Wyższe11 88724,7%
- Średnie i policealne18 29538%
- Zasadnicze zawodowe942719,6%
- Gimnazjalne12292,6%
- Podstawowe498210,3%
- Podstawowe nieukończone i bez wykształcenia13242,7%
- Nieustalone10432,2%
Kiedy zbudowano domy, w których się mieszka
- przed 191821349,4%
- 1918–194419348,5%
- 1945–1970534023,6%
- 1971–1978461720,4%
- 1979–1988498922%
- 1989–20028833,9%
- 2003–201118288,1%
- 2012–20165482,4%
- 2017–20213801,7%
Wszystkie liczby w tej sekcji pochodzą ze spisu przeprowadzonego w 2021 roku i nie zmienią się przed następnym spisem.
Nieruchomości i przestrzeń
Ile realnie kosztuje metr, co gmina sprzedała i co ogranicza zabudowę
Ile kosztuje metr
Mieszkanie
5196 złza m² powierzchni użytkowej
mediana z 220 transakcji w 2026 r.
typowa powierzchnia: 47,6 m²
2020–2026; lata poniżej progu pominięte
Działka budowlana
186 złza m² gruntu
mediana z 209 transakcji w 2026 r.
typowa powierzchnia: 1104,8 m²
2020–2026; lata poniżej progu pominięte
Działka rolna lub leśna
168 złza m² gruntu
mediana z 19 transakcji w 2026 r.
typowa powierzchnia: 833 m²
2023–2026; lata poniżej progu pominięte
Kwoty z aktów notarialnych, nie z ogłoszeń – to tyle, ile realnie zapłacono. Ceny są brutto, bo rejestr nie pozwala rozdzielić podatku. Cena metra opisuje rynek i położenie gminy, a nie pracę urzędu. Mieszkania sprzedają się głównie w miastach, działki poza nimi, więc wiele gmin ma tylko jedną z tych liczb. Rejestr Cen Nieruchomości ↗
Ile lat pracy kosztuje mieszkanie
Mieszkanie 50 m²
3,1 rokupracy
5307 zł za m² (mediana z 418 transakcji) podzielone przez 7200 zł miesięcznie brutto, oba z 2025 r.
Miejsce 567 z 1200 gmin, w których dało się to policzyć.
W gminach podobnych (ten sam typ i wielkość) mediana wynosi 4,0 roku, licząc 45 gmin z wynikiem.
Działka budowlana 1000 m²
2,4 rokupracy
204 zł za m² (mediana z 463 transakcji) podzielone przez 7200 zł miesięcznie brutto, oba z 2025 r.
Miejsce 439 z 989 gmin, w których dało się to policzyć.
W gminach podobnych (ten sam typ i wielkość) mediana wynosi 2,5 roku, licząc 30 gmin z wynikiem.
Na torach im dalej w prawo, tym dłużej trzeba pracować. Cena z aktów notarialnych podzielona przez roczną sumę mediany wynagrodzenia brutto w tej gminie (GUS, czerwiec, według miejsca zamieszkania). Powierzchnia jest stała dla całego kraju – inaczej liczby z dwóch gmin nie dałyby się porównać. To nie jest zdolność kredytowa: wkład własny, oprocentowanie i koszty utrzymania są poza tym rachunkiem. W gminach, gdzie kupują przyjezdni, cena i pensja opisują dwie różne grupy ludzi. Rejestr Cen Nieruchomości ↗ Bank Danych Lokalnych GUS ↗
Co gmina sprzedała
W 2026 r. samorząd sprzedał 13 nieruchomości za łącznie 2 110 260 zł.
- w przetargu:2
- bez przetargu:1(7.7%)
- pozostałe:10
Tryb bezprzetargowy jest dopuszczalny w przypadkach wymienionych w ustawie o gospodarce nieruchomościami – m.in. przy sprzedaży użytkownikowi wieczystemu albo najemcy lokalu. Sam udział nie mówi więc, czy postąpiono właściwie; mówi, ile transakcji poszło którą drogą. Sprzedaż przez Skarb Państwa liczona jest osobno i nie wchodzi do tych liczb.
Ograniczenia terenu
W strefie zalewowej
4,0%
powierzchni gminy · pomiar na 3734 punktach
Scenariusz wody stuletniej – ten, na którym opiera się planowanie przestrzenne.
Największa forma ochrony: obszar chronionego krajobrazu
7,5%
powierzchni gminy
Przełajka, Góra Zamkowa, Wzgórze Doroty i 1 więcej
Formy ochrony nakładają się na siebie, więc pokazujemy największą pojedynczą, a nie ich sumę.
Obie liczby są kontekstem, nie oceną – teren jest taki, jaki jest, i nie zależy od decyzji władz gminy. Tłumaczą za to inne liczby na tej karcie: gdzie nie wolno budować, tam nie ma pozwoleń ani drogiego gruntu. Mapy zagrożenia powodziowego ↗ · Geoserwis GDOŚ ↗
Plany miejscowe
Rejestr Urbanistyczny nie ma jeszcze aktów tej gminy. Rejestr prowadzi Ministerstwo Rozwoju i Technologii od 1 lipca 2026 i jest dopiero zasiedlany, więc brak na tej liście nie jest dowodem, że gmina planu nie uchwaliła. Liczbę planów i procent powierzchni nimi objętej podaje GUS – te wartości stoją wyżej na karcie.
Źródło: Rejestr Urbanistyczny ↗ prowadzony przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Wiążąca jest treść uchwały ogłoszona w dzienniku urzędowym województwa, nie nasz odczyt rejestru.
Odstępstwa w tym rozdziale
Wartości z rejestrów publicznych, które odbiegają od jednostek podobnej wielkości i typu albo od terminu zapisanego w przepisie. Każde zestawienie podaje grupę porównawczą, liczność próby i rocznik.
Plan inwestycji z WPF a wykonanie · dane za 2025
Będzin: inwestycje wykonane ponad plan z WPF
O ile wydatki majątkowe wykonane w 2025 roku przekroczyły plan z wieloletniej prognozy finansowej ze stycznia, na tle gmin tego samego typu i wielkości. Dwie migawki zrzutu MF.
Plan inwestycji z WPF a wykonanie · dane za 2024
Będzin: inwestycje wykonane ponad plan z WPF
O ile wydatki majątkowe wykonane w 2024 roku przekroczyły plan z wieloletniej prognozy finansowej ze stycznia, na tle gmin tego samego typu i wielkości. Dwie migawki zrzutu MF.
Eksmisje wobec wykonanych · dane za 2024
Będzin: więcej orzeczonych eksmisji czeka na wykonanie niż u podobnych
Jaka część eksmisji orzeczonych przez sąd nie została wykonana, na tle gmin tego samego typu i tej samej wielkości.
Odstępstwo od typowej wartości nie jest nieprawidłowością i najczęściej ma zwyczajne wytłumaczenie: inwestycję rozliczoną w jednym roku, jednego dostawcę na lokalnym rynku, dotację przyznaną w trakcie roku. Zestawienia nie oceniają decyzji ani osób. Działa to też w drugą stronę: rozdział bez zestawienia nie znaczy, że nic nie odbiega – znaczy, że detektory, które mamy, na danych, które mamy, niczego nie wskazały. Jak to mierzymy.
Fakty bez opinii – interpretacja należy do Ciebie. Skąd pochodzą dane? → Ta karta maszynowo: JSON ↗ (otwarte dane)