Będzin
gmina miejska · pow. będziński · woj. śląskie · 52 460 mieszk. (▼ 6,1%/5 lat) · dane 2025
Wskaźniki roku
Przy obecnej nadwyżce bieżącej spłata zajęłaby 23 lata
Kwoty w cenach bieżących; w nawiasie to samo w cenach 2025, przeliczone wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych GUS ↗. Przeliczenie jest nasze, nie pochodzi ze sprawozdań.
Pieniądze
Ile wpływa, ile wypływa i co gminę obciąża
Kondycja finansowa (art. 243)
Spłaty długu z odsetkami pochłaniają 1,0% dochodów bieżących gminy – zapas do limitu: 2,9% p.p. (obciążenie ≤ limit)
Dane 2025. Szacunek wg metodyki art. 243 ustawy o finansach publicznych – liczony z wykonania budżetu, bez ustawowych wyłączeń (m.in. projektów UE). Wartość orientacyjna, nie oficjalny wskaźnik RIO; pełna lista uproszczeń.
Prognoza finansowa (WPF)
Liczby, pod którymi rada gminy podpisała się na przyszłość: ile zainwestuje, jaki dług zostawi. Ministerstwo Finansów publikuje co kwartał zrzut wszystkich prognoz; tu stoi migawka z 30.06.2026.
| Rok | Dochody | Inwestycje | Dług na koniec roku | Spłaty a limitart. 243 ufp | Mieszkańcy | Dochody na mieszkańca |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2025 wykonanie | 477 133 521 zł | 83 517 560 zł | 62 585 000 zł | 0,0% / 4,7% | 53 081 | 8989 zł |
| 2026 prognoza | 471 805 411 zł | 119 761 602 zł | 72 650 000 zł | 2,2% / 2,2% | 52 646 | 8962 zł |
| 2027 prognoza | 491 170 634 zł | 86 170 634 zł | 82 875 000 zł | 2,1% / 3,1% | 52 307 | 9390 zł |
| 2028 prognoza | 458 900 000 zł | 14 900 000 zł | 74 500 000 zł | 1,7% / 3,1% | 51 971 | 8830 zł |
| 2029 prognoza | 468 000 000 zł | 4 400 951 zł | 65 900 951 zł | 2,3% / 3,6% | 51 551 | 9078 zł |
„Spłaty a limit": lewa strona to obciążenie spłatami, prawa to dopuszczalny limit z art. 243; liczby z dokumentu MF, bez własnego rachunku serwisu.
„Mieszkańcy" i „Dochody na mieszkańca": prognoza GUS, scenariusz główny, rok bazowy 2022 – dwie liczby z dwóch różnych dokumentów zestawione obok siebie w tych samych latach, bez wniosku.
Plan ze stycznia a wykonanie roku
| Rok | Inwestycje: plan | Inwestycje: wykonanie | Część planu | Dług: plan → wykonanie |
|---|---|---|---|---|
| 2021plan 30.11.2021 · wykonanie 30.06.2026 | 50 261 921 zł | 34 233 986 zł | 68,1% | 85 295 000 zł → 85 295 000 zł |
| 2022plan 31.01.2022 · wykonanie 30.06.2026 | 46 554 856 zł | 30 823 030 zł | 66,2% | 76 815 000 zł → 76 815 000 zł |
| 2023plan 01.02.2023 · wykonanie 30.06.2026 | 41 653 493 zł | 41 386 469 zł | 99,4% | 68 405 000 zł → 80 405 000 zł |
| 2024plan 31.01.2024 · wykonanie 30.06.2026 | 42 703 540 zł | 60 384 367 zł | 141,4% | 72 675 000 zł → 72 675 000 zł |
| 2025plan 31.01.2025 · wykonanie 30.06.2026 | 51 413 861 zł | 83 517 560 zł | 162,4% | 62 585 000 zł → 62 585 000 zł |
Plan to wydatki majątkowe zapisane w WPF z pierwszej migawki MF danego roku; wykonanie z najnowszej. Poniżej i powyżej planu to symetryczne rozjazdy, nie ocena: przyczyny są w uchwałach zmieniających budżet.
Opinie regionalnej izby obrachunkowej
9 pozytywne · 1 z uwagami · 0 negatywne · 0 bez odczytu – 10 opinii składów orzekających RIO, Będzin, lata 2024–2026.
2026
- Projekt wieloletniej prognozy finansowej · pozytywna
9 gru 2025 · nr 4200.III.178.2025 III · uchwała (PDF)
- Możliwość sfinansowania deficytu (projekt budżetu) · pozytywna
9 gru 2025 · nr 4200.III.177.2025 III · uchwała (PDF)
- Możliwość sfinansowania deficytu (uchwała budżetowa) · pozytywna
14 sty 2026 · nr 4200.III.19.2026 III · uchwała (PDF)
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna
14 sty 2026 · nr 4200.III.20.2026 III · uchwała (PDF)
- Możliwość spłaty kredytu lub pożyczki · pozytywna · 40 000 000 zł
26 mar 2026 · nr 4200.III.52.2026 III · uchwała (PDF)
2025
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna
21 sty 2025 · nr 4200.V.37.2025 V · uchwała (PDF)
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna
27 kwi 2026 · nr 4200.III.76.2026 III · uchwała (PDF)
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
6 maj 2026 · nr 4200.III.81.2026 III · uchwała (PDF)
2024
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna z uwagami
8 kwi 2025 · nr 4200.V.48.2025 V · uchwała (PDF)
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
7 maj 2025 · nr 4200.V.86.2025 V · uchwała (PDF)
Źródło: BIP RIO w Katowicach. Jak czytamy te opinie.
Skąd wpływa
W 2024 do budżetu wpłynęło 384 341 666 zł.
- Udział w PIT23,9%91 801 592 zł
- Udział w CIT1,7%6 679 112 zł
- Subwencja ogólna15,9%60 936 178 zł
- Dotacje12,7%48 997 367 zł
- Dochody własne i pozostałe45,8%175 927 417 zł
Segmenty domykają dochody ogółem co do złotówki – „dochody własne i pozostałe" liczymy odejmowaniem, a nie z osobnego wskaźnika GUS, który definiuje je inaczej i nie zsumowałby się z resztą.
Kwoty naliczone przez MF
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025.
Potrzeby finansowe ogółem: 90 307 664 zł
- Potrzeby wyrównawcze0 zł
- Potrzeby ekologiczne201 zł
- Potrzeby rozwojowe7 586 790 zł
- Potrzeby oświatowe82 720 673 zł
- Potrzeby uzupełniające0 zł
Korekta z tytułu zamożności
1 670 437 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Subwencja należna
0 zł
0 zł – gmina nie ma subwencji należnej w 2026 r.
PIT należny
230 809 021 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
CIT należny
7 042 845 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Indywidualny wskaźnik zamożności
6534 zł/os.
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Korekta z tytułu zamożności pomniejsza kwoty należne gminom o wysokich dochodach podatkowych na mieszkańca (art. 32 ustawy o dochodach JST).
Dochody podatników PIT (2025 r.): 3 104 170 986 zł (59 172 zł na mieszkańca)
To dochody mieszkańców gminy wykazane w zeznaniach PIT, podstawa naliczenia udziału – nie dochód budżetu gminy.
Janosikowe i korekta z tytułu zamożności
Od 2025 r. obowiązuje nowa ustawa o dochodach JST: wpłata do budżetu państwa („janosikowe") zniknęła, a jej miejsce zajęła korekta z tytułu zamożności. To dwie różne instytucje – szereg nie jest ciągły.
- 20258 979 741 złkorekta MF
- 20261 670 437 złkorekta MF
Na co idzie budżet
- Oświata i wychowanie29,9% · 131 238 937 zł
- Pozostałe działy29,2% · 127 877 136 zł
- Transport i drogi11,9% · 52 112 689 zł
- Gospodarka komunalna i środowisko8,7% · 38 184 001 zł
- Rodzina (świadczenia rodzinne, żłobki)7,4% · 32 469 858 zł
- Administracja publiczna7,0% · 30 671 660 zł
- Pomoc społeczna5,9% · 25 767 225 zł
Ile gmina dokłada do szkół
64 369 105 złponad subwencję, czyli 1209 zł na mieszkańca
- Koszt oświaty
- 120 242 970 zł
- Subwencja z budżetu państwa
- − 55 873 865 zł
- Zostaje gminie do pokrycia
- 64 369 105 zł
Subwencja pokrywa 46,5% kosztu oświaty w 2024 roku. Rocznik bywa starszy niż reszta tego rozdziału: od 2025 Ministerstwo Finansów nie rozdziela już części oświatowej subwencji ogólnej, więc dla nowszych lat tej różnicy nie da się policzyć i sekcja pokazuje wtedy brak danych, nie zero.
Ile pochłania samo funkcjonowanie
Z 30 671 660 zł przeznaczonych na administrację 28 749 008 zł da się przypisać do trzech konkretnych pozycji.
- Utrzymanie urzędu
- 520 złna mieszkańca · 27 305 055 zł rocznie · pensje, biuro, obsługa
- Promocja gminy
- 13 złna mieszkańca · 675 622 zł rocznie · gazetka, strona, wydarzenia
- Rada gminy
- 15 złna mieszkańca · 768 331 zł rocznie · diety radnych, obsługa sesji
Koszty stałe nie skalują się z liczbą mieszkańców: urząd gminy liczącej dwa tysiące ludzi potrzebuje sekretarza i skarbnika tak samo jak stutysięczne miasto, więc w przeliczeniu na osobę wychodzi tam drożej. To fakt o arytmetyce, nie o gospodarności. Trzy pozycje to część działu, nie całe jego rozbicie – dlatego nie ma tu paska udziałów.
Będzin w rankingach krajowych
Pozycja na tle gmin w Polsce, dla których są dane, licząc od najniższej wartości.
- Dług na mieszkańca1193 zł1183. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy dług na mieszkańca
- Wydatki na mieszkańca8355 zł918. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na mieszkańca
- Dochody na mieszkańca9095 zł1309. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe dochody na mieszkańca
- Samodzielność finansowa71,1%1926. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższa samodzielność finansowa
- Udział inwestycji w budżecie17,2%621. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy udział inwestycji
- Środki z UE na mieszkańca58 zł353. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe środki z UE na mieszkańca
- Saldo migracji-24042. z 2479 w 2025 r. – 1. = największy odpływ (ujemne saldo)
- Utrzymanie urzędu na mieszkańca520 zł317. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt urzędu na mieszkańca
- Wydatki na promocję gminy na mieszkańca13 zł1188. z 2420 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na promocję na mieszkańca
- Koszt rady gminy na mieszkańca15 zł153. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt rady na mieszkańca
Rankingi budżetowe tej gminy:
- Nadwyżka operacyjna na mieszkańca – ranking gmin
- Wynik budżetu na mieszkańca – ranking gmin
- Wydatki: administracja publiczna / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: oświata i wychowanie / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: transport i łączność / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: gospodarka komunalna i ochrona środowiska / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura i ochrona dziedzictwa narodowego / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura fizyczna / mieszk. – ranking gmin
Osadź pozycję w rankingu
Wklej kod na swojej stronie – ramka pokaże aktualne liczby, a odnośnik pod nią prowadzi do źródła (licencja CC BY 4.0).
Fakty bez opinii – interpretacja należy do Ciebie. Skąd pochodzą dane? → Ta karta maszynowo: JSON ↗ (otwarte dane)