Czarna Białostocka
gmina miejsko-wiejska · pow. białostocki · woj. podlaskie · 10 439 mieszk. (▼ 5,6%/5 lat) · dane 2025
Wskaźniki roku
Przy obecnej nadwyżce bieżącej spłata zajęłaby 1,3 roku
Kwoty w cenach bieżących; w nawiasie to samo w cenach 2025, przeliczone wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych GUS ↗. Przeliczenie jest nasze, nie pochodzi ze sprawozdań.
Pieniądze
Ile wpływa, ile wypływa i co gminę obciąża
Kondycja finansowa (art. 243)
Spłaty długu z odsetkami pochłaniają 1,2% dochodów bieżących gminy – zapas do limitu: 14,1% p.p. (obciążenie ≤ limit)
Dane 2025. Szacunek wg metodyki art. 243 ustawy o finansach publicznych – liczony z wykonania budżetu, bez ustawowych wyłączeń (m.in. projektów UE). Wartość orientacyjna, nie oficjalny wskaźnik RIO; pełna lista uproszczeń.
Prognoza finansowa (WPF)
Liczby, pod którymi rada gminy podpisała się na przyszłość: ile zainwestuje, jaki dług zostawi. Ministerstwo Finansów publikuje co kwartał zrzut wszystkich prognoz; tu stoi migawka z 30.06.2026.
| Rok | Dochody | Inwestycje | Dług na koniec roku | Spłaty a limitart. 243 ufp | Mieszkańcy | Dochody na mieszkańca |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2025 wykonanie | 77 380 784 zł | 14 061 688 zł | 12 868 000 zł | 0,0% / 24,0% | 10 626 | 7282 zł |
| 2026 prognoza | 69 737 187 zł | 11 551 584 zł | 11 008 000 zł | 4,2% / 18,0% | 10 579 | 6592 zł |
| 2027 prognoza | 69 597 076 zł | 9 564 160 zł | 9 148 000 zł | 3,9% / 19,5% | 10 551 | 6596 zł |
| 2028 prognoza | 71 336 920 zł | 9 893 681 zł | 7 332 000 zł | 3,6% / 19,3% | 10 539 | 6769 zł |
| 2029 prognoza | 73 048 927 zł | 10 170 634 zł | 5 512 000 zł | 3,3% / 19,1% | 10 515 | 6947 zł |
„Spłaty a limit": lewa strona to obciążenie spłatami, prawa to dopuszczalny limit z art. 243; liczby z dokumentu MF, bez własnego rachunku serwisu.
„Mieszkańcy" i „Dochody na mieszkańca": prognoza GUS, scenariusz główny, rok bazowy 2022 – dwie liczby z dwóch różnych dokumentów zestawione obok siebie w tych samych latach, bez wniosku.
Plan ze stycznia a wykonanie roku
| Rok | Inwestycje: plan | Inwestycje: wykonanie | Część planu | Dług: plan → wykonanie |
|---|---|---|---|---|
| 2021plan 30.11.2021 · wykonanie 30.06.2026 | 17 877 510 zł | 12 369 087 zł | 69,2% | 15 584 000 zł → 12 284 000 zł |
| 2022plan 31.01.2022 · wykonanie 30.06.2026 | 18 197 814 zł | 13 640 516 zł | 75,0% | 12 605 333 zł → 10 405 333 zł |
| 2023plan 01.02.2023 · wykonanie 30.06.2026 | 18 277 902 zł | 21 297 556 zł | 116,5% | 10 726 667 zł → 10 726 667 zł |
| 2024plan 31.01.2024 · wykonanie 30.06.2026 | 31 319 464 zł | 30 441 411 zł | 97,2% | 17 817 333 zł → 14 697 333 zł |
| 2025plan 31.01.2025 · wykonanie 30.06.2026 | 13 519 080 zł | 14 061 688 zł | 104,0% | 12 868 000 zł → 12 868 000 zł |
Plan to wydatki majątkowe zapisane w WPF z pierwszej migawki MF danego roku; wykonanie z najnowszej. Poniżej i powyżej planu to symetryczne rozjazdy, nie ocena: przyczyny są w uchwałach zmieniających budżet.
Opinie regionalnej izby obrachunkowej
8 pozytywne · 0 z uwagami · 0 negatywne · 0 bez odczytu – 8 opinii składów orzekających RIO, Czarna Białostocka, lata 2024–2026.
2026
- Projekt budżetu · pozytywna
15 gru 2025 · nr RIO.II-00310-148/2025 · uchwała (PDF)
- Projekt wieloletniej prognozy finansowej · pozytywna
15 gru 2025 · nr RIO.II-00311-148/2025 · uchwała (PDF)
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna
12 sty 2026 · nr RIO.II-00312-47/2026 · uchwała (PDF)
2025
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna
13 sty 2025 · nr RIO.II-00312-50/2025 · uchwała (PDF)
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna
27 kwi 2026 · nr RIO.II-00321-142/2026 · uchwała (PDF)
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
29 maj 2026 · nr RIO.II-00322-106/2026 · uchwała (PDF)
2024
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna
23 kwi 2025 · nr RIO.II-00321-70/2025 · uchwała (PDF)
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
2 cze 2025 · nr RIO.II-00322-112/2025 · uchwała (PDF)
Źródło: BIP RIO w Białymstoku. Jak czytamy te opinie.
Skąd wpływa
W 2025 do budżetu wpłynęło 77 380 784 zł.
- Udział w PIT36,1%27 961 712 zł
- Udział w CIT1%756 482 zł
- Subwencja ogólna11%8 492 649 zł
- Dotacje15%11 573 595 zł
- Dochody własne i pozostałe37%28 596 346 zł
Segmenty domykają dochody ogółem co do złotówki – „dochody własne i pozostałe" liczymy odejmowaniem, a nie z osobnego wskaźnika GUS, który definiuje je inaczej i nie zsumowałby się z resztą.
Kwoty naliczone przez MF
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025.
Potrzeby finansowe ogółem: 32 002 527 zł
- Potrzeby wyrównawcze3 732 685 zł
- Potrzeby ekologiczne1 930 279 zł
- Potrzeby rozwojowe2 154 242 zł
- Potrzeby oświatowe17 154 578 zł
- Potrzeby uzupełniające7 030 743 zł
Korekta z tytułu zamożności
0 zł
0 zł – gmina nie płaci korekty z tytułu zamożności w 2026 r.
Subwencja należna
12 114 467 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
PIT należny
30 489 793 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
CIT należny
532 159 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Indywidualny wskaźnik zamożności
4535 zł/os.
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Korekta z tytułu zamożności pomniejsza kwoty należne gminom o wysokich dochodach podatkowych na mieszkańca (art. 32 ustawy o dochodach JST).
Dochody podatników PIT (2025 r.): 411 653 658 zł (39 434 zł na mieszkańca)
To dochody mieszkańców gminy wykazane w zeznaniach PIT, podstawa naliczenia udziału – nie dochód budżetu gminy.
Janosikowe i korekta z tytułu zamożności
Od 2025 r. obowiązuje nowa ustawa o dochodach JST: wpłata do budżetu państwa („janosikowe") zniknęła, a jej miejsce zajęła korekta z tytułu zamożności. To dwie różne instytucje – szereg nie jest ciągły.
- 20250 złkorekta MF
- 20260 złkorekta MF
Na co idzie budżet
- Oświata i wychowanie36,8% · 25 157 660 zł
- Pozostałe działy22,5% · 15 346 153 zł
- Rodzina (świadczenia rodzinne, żłobki)11,1% · 7 558 951 zł
- Administracja publiczna7,9% · 5 391 843 zł
- Pomoc społeczna7,8% · 5 329 087 zł
- Transport i drogi7,4% · 5 077 953 zł
- Gospodarka komunalna i środowisko6,6% · 4 490 824 zł
Ile gmina dokłada do szkół
11 875 351 złponad subwencję, czyli 1128 zł na mieszkańca
- Koszt oświaty
- 23 640 671 zł
- Subwencja z budżetu państwa
- − 11 765 320 zł
- Zostaje gminie do pokrycia
- 11 875 351 zł
Subwencja pokrywa 49,8% kosztu oświaty w 2024 roku. Rocznik bywa starszy niż reszta tego rozdziału: od 2025 Ministerstwo Finansów nie rozdziela już części oświatowej subwencji ogólnej, więc dla nowszych lat tej różnicy nie da się policzyć i sekcja pokazuje wtedy brak danych, nie zero.
Ile pochłania samo funkcjonowanie
Z 5 391 843 zł przeznaczonych na administrację 4 842 431 zł da się przypisać do trzech konkretnych pozycji.
- Utrzymanie urzędu
- 445 złna mieszkańca · 4 646 203 zł rocznie · pensje, biuro, obsługa
- Promocja gminy
- 1 złna mieszkańca · 13 138 zł rocznie · gazetka, strona, wydarzenia
- Rada gminy
- 18 złna mieszkańca · 183 090 zł rocznie · diety radnych, obsługa sesji
Koszty stałe nie skalują się z liczbą mieszkańców: urząd gminy liczącej dwa tysiące ludzi potrzebuje sekretarza i skarbnika tak samo jak stutysięczne miasto, więc w przeliczeniu na osobę wychodzi tam drożej. To fakt o arytmetyce, nie o gospodarności. Trzy pozycje to część działu, nie całe jego rozbicie – dlatego nie ma tu paska udziałów.
Czarna Białostocka w rankingach krajowych
Pozycja na tle gmin w Polsce, dla których są dane, licząc od najniższej wartości.
- Dług na mieszkańca1233 zł1210. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy dług na mieszkańca
- Wydatki na mieszkańca6548 zł38. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na mieszkańca
- Dochody na mieszkańca7413 zł233. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe dochody na mieszkańca
- Samodzielność finansowa62,9%1562. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższa samodzielność finansowa
- Udział inwestycji w budżecie20,6%938. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy udział inwestycji
- Środki z UE na mieszkańca54 zł329. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe środki z UE na mieszkańca
- Saldo migracji-131178. z 2479 w 2025 r. – 1. = największy odpływ (ujemne saldo)
- Utrzymanie urzędu na mieszkańca445 zł127. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt urzędu na mieszkańca
- Wydatki na promocję gminy na mieszkańca1 zł41. z 2420 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na promocję na mieszkańca
- Koszt rady gminy na mieszkańca18 zł287. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt rady na mieszkańca
Rankingi budżetowe tej gminy:
- Nadwyżka operacyjna na mieszkańca – ranking gmin
- Wynik budżetu na mieszkańca – ranking gmin
- Wydatki: administracja publiczna / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: oświata i wychowanie / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: transport i łączność / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: gospodarka komunalna i ochrona środowiska / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura i ochrona dziedzictwa narodowego / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura fizyczna / mieszk. – ranking gmin
Osadź pozycję w rankingu
Wklej kod na swojej stronie – ramka pokaże aktualne liczby, a odnośnik pod nią prowadzi do źródła (licencja CC BY 4.0).
Odstępstwa w tym rozdziale
Wartości z rejestrów publicznych, które odbiegają od jednostek podobnej wielkości i typu albo od terminu zapisanego w przepisie. Każde zestawienie podaje grupę porównawczą, liczność próby i rocznik.
Odstępstwo od typowej wartości nie jest nieprawidłowością i najczęściej ma zwyczajne wytłumaczenie: inwestycję rozliczoną w jednym roku, jednego dostawcę na lokalnym rynku, dotację przyznaną w trakcie roku. Zestawienia nie oceniają decyzji ani osób. Działa to też w drugą stronę: rozdział bez zestawienia nie znaczy, że nic nie odbiega – znaczy, że detektory, które mamy, na danych, które mamy, niczego nie wskazały. Jak to mierzymy.
Fakty bez opinii – interpretacja należy do Ciebie. Skąd pochodzą dane? → Ta karta maszynowo: JSON ↗ (otwarte dane)