Psary
gmina wiejska · pow. będziński · woj. śląskie · 12 365 mieszk. (▼ 0,1%/5 lat) · dane 2025
Wskaźniki roku
Przy obecnej nadwyżce bieżącej spłata zajęłaby 2,3 roku
Kwoty w cenach bieżących; w nawiasie to samo w cenach 2025, przeliczone wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych GUS ↗. Przeliczenie jest nasze, nie pochodzi ze sprawozdań.
Pieniądze
Ile wpływa, ile wypływa i co gminę obciąża
Kondycja finansowa (art. 243)
Spłaty długu z odsetkami pochłaniają 26,5% dochodów bieżących gminy – ponad limit: 13,6% p.p. (obciążenie > limit)
Dane 2025. Szacunek wg metodyki art. 243 ustawy o finansach publicznych – liczony z wykonania budżetu, bez ustawowych wyłączeń (m.in. projektów UE). Wartość orientacyjna, nie oficjalny wskaźnik RIO; pełna lista uproszczeń.
Prognoza finansowa (WPF)
Liczby, pod którymi rada gminy podpisała się na przyszłość: ile zainwestuje, jaki dług zostawi. Ministerstwo Finansów publikuje co kwartał zrzut wszystkich prognoz; tu stoi migawka z 30.06.2026.
| Rok | Dochody | Inwestycje | Dług na koniec roku | Spłaty a limitart. 243 ufp | Mieszkańcy | Dochody na mieszkańca |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2025 wykonanie | 178 595 970 zł | 121 202 041 zł | 31 703 464 zł | 0,0% / 22,3% | 12 362 | 14 447 zł |
| 2026 prognoza | 118 576 397 zł | 40 931 344 zł | 45 694 698 zł | 5,6% / 8,5% | 12 370 | 9586 zł |
| 2027 prognoza | 133 432 300 zł | 29 490 333 zł | 41 506 330 zł | 5,5% / 9,8% | 12 400 | 10 761 zł |
| 2028 prognoza | 125 658 400 zł | 16 628 533 zł | 37 167 963 zł | 5,2% / 11,0% | 12 444 | 10 098 zł |
| 2029 prognoza | 129 685 000 zł | 16 498 633 zł | 33 279 595 zł | 4,9% / 11,8% | 12 470 | 10 400 zł |
„Spłaty a limit": lewa strona to obciążenie spłatami, prawa to dopuszczalny limit z art. 243; liczby z dokumentu MF, bez własnego rachunku serwisu.
„Mieszkańcy" i „Dochody na mieszkańca": prognoza GUS, scenariusz główny, rok bazowy 2022 – dwie liczby z dwóch różnych dokumentów zestawione obok siebie w tych samych latach, bez wniosku.
Plan ze stycznia a wykonanie roku
| Rok | Inwestycje: plan | Inwestycje: wykonanie | Część planu | Dług: plan → wykonanie |
|---|---|---|---|---|
| 2021plan 30.11.2021 · wykonanie 30.06.2026 | 28 708 102 zł | 18 211 414 zł | 63,4% | 43 767 700 zł → 38 650 094 zł |
| 2022plan 31.01.2022 · wykonanie 30.06.2026 | 33 241 315 zł | 24 124 641 zł | 72,6% | 47 903 598 zł → 41 144 753 zł |
| 2023plan 01.02.2023 · wykonanie 30.06.2026 | 19 464 525 zł | 13 059 214 zł | 67,1% | 49 432 984 zł → 38 855 649 zł |
| 2024plan 31.01.2024 · wykonanie 30.06.2026 | 23 748 549 zł | 17 887 334 zł | 75,3% | 50 162 340 zł → 35 408 148 zł |
| 2025plan 31.01.2025 · wykonanie 30.06.2026 | 64 462 181 zł | 121 202 041 zł | 188,0% | 50 144 549 zł → 31 703 464 zł |
Plan to wydatki majątkowe zapisane w WPF z pierwszej migawki MF danego roku; wykonanie z najnowszej. Poniżej i powyżej planu to symetryczne rozjazdy, nie ocena: przyczyny są w uchwałach zmieniających budżet.
Opinie regionalnej izby obrachunkowej
10 pozytywne · 2 z uwagami · 0 negatywne · 0 bez odczytu – 12 opinii składów orzekających RIO, Psary, lata 2024–2026.
2026
- Projekt wieloletniej prognozy finansowej · pozytywna z uwagami
8 gru 2025 · nr 4200.V.190.2025 V · uchwała (PDF)
- Możliwość sfinansowania deficytu (projekt budżetu) · pozytywna z uwagami
8 gru 2025 · nr 4200.V.189.2025 V · uchwała (PDF)
- Możliwość sfinansowania deficytu (uchwała budżetowa) · pozytywna
21 sty 2026 · nr 4200.V.34.2026 V · uchwała (PDF)
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna
21 sty 2026 · nr 4200.V.35.2026 V · uchwała (PDF)
- Możliwość spłaty kredytu lub pożyczki · pozytywna · 2 447 589 zł
25 mar 2026 · nr 4200.V.65.2026 V · uchwała (PDF)
2025
- Możliwość sfinansowania deficytu (uchwała budżetowa) · pozytywna
7 sty 2025 · nr 4200.III.9.2025 III · uchwała (PDF)
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna
7 sty 2025 · nr 4200.III.10.2025 III · uchwała (PDF)
- Możliwość spłaty kredytu lub pożyczki · pozytywna · 2 447 589 zł
19 gru 2025 · nr 4200.V.227.2025 V · uchwała (PDF)
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna
22 kwi 2026 · nr 4200.V.89.2026 V · uchwała (PDF)
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
1 cze 2026 · nr 4200.V.125.2026 V · uchwała (PDF)
2024
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna
7 kwi 2025 · nr 4200.III.69.2025 III · uchwała (PDF)
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
19 maj 2025 · nr 4200.III.94.2025 III · uchwała (PDF)
Źródło: BIP RIO w Katowicach. Jak czytamy te opinie.
Skąd wpływa
W 2024 do budżetu wpłynęło 122 795 480 zł.
- Udział w PIT24,3%29 854 651 zł
- Udział w CIT0,4%519 216 zł
- Subwencja ogólna15,9%19 473 099 zł
- Dotacje6,1%7 524 263 zł
- Dochody własne i pozostałe53,3%65 424 251 zł
Segmenty domykają dochody ogółem co do złotówki – „dochody własne i pozostałe" liczymy odejmowaniem, a nie z osobnego wskaźnika GUS, który definiuje je inaczej i nie zsumowałby się z resztą.
Kwoty naliczone przez MF
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025.
Potrzeby finansowe ogółem: 33 447 844 zł
- Potrzeby wyrównawcze0 zł
- Potrzeby ekologiczne0 zł
- Potrzeby rozwojowe1 983 026 zł
- Potrzeby oświatowe23 753 334 zł
- Potrzeby uzupełniające7 711 484 zł
Korekta z tytułu zamożności
13 773 169 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Subwencja należna
0 zł
0 zł – gmina nie ma subwencji należnej w 2026 r.
PIT należny
58 047 770 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
CIT należny
1 571 568 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Indywidualny wskaźnik zamożności
9007 zł/os.
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Korekta z tytułu zamożności pomniejsza kwoty należne gminom o wysokich dochodach podatkowych na mieszkańca (art. 32 ustawy o dochodach JST).
Dochody podatników PIT (2025 r.): 842 684 113 zł (68 151 zł na mieszkańca)
To dochody mieszkańców gminy wykazane w zeznaniach PIT, podstawa naliczenia udziału – nie dochód budżetu gminy.
Janosikowe i korekta z tytułu zamożności
Od 2025 r. obowiązuje nowa ustawa o dochodach JST: wpłata do budżetu państwa („janosikowe") zniknęła, a jej miejsce zajęła korekta z tytułu zamożności. To dwie różne instytucje – szereg nie jest ciągły.
- 20259 470 163 złkorekta MF
- 202613 773 169 złkorekta MF
Na co idzie budżet
- Pozostałe działy55,5% · 112 781 660 zł
- Oświata i wychowanie17,0% · 34 579 668 zł
- Transport i drogi11,2% · 22 843 264 zł
- Administracja publiczna6,9% · 13 966 336 zł
- Gospodarka komunalna i środowisko4,0% · 8 183 202 zł
- Rodzina (świadczenia rodzinne, żłobki)3,5% · 7 133 826 zł
- Pomoc społeczna1,8% · 3 591 519 zł
Ile gmina dokłada do szkół
11 684 765 złponad subwencję, czyli 943 zł na mieszkańca
- Koszt oświaty
- 30 209 815 zł
- Subwencja z budżetu państwa
- − 18 525 050 zł
- Zostaje gminie do pokrycia
- 11 684 765 zł
Subwencja pokrywa 61,3% kosztu oświaty w 2024 roku. Rocznik bywa starszy niż reszta tego rozdziału: od 2025 Ministerstwo Finansów nie rozdziela już części oświatowej subwencji ogólnej, więc dla nowszych lat tej różnicy nie da się policzyć i sekcja pokazuje wtedy brak danych, nie zero.
Ile pochłania samo funkcjonowanie
Z 13 966 336 zł przeznaczonych na administrację 13 518 627 zł da się przypisać do trzech konkretnych pozycji.
- Utrzymanie urzędu
- 1028 złna mieszkańca · 12 708 978 zł rocznie · pensje, biuro, obsługa
- Promocja gminy
- 30 złna mieszkańca · 370 655 zł rocznie · gazetka, strona, wydarzenia
- Rada gminy
- 36 złna mieszkańca · 438 994 zł rocznie · diety radnych, obsługa sesji
Koszty stałe nie skalują się z liczbą mieszkańców: urząd gminy liczącej dwa tysiące ludzi potrzebuje sekretarza i skarbnika tak samo jak stutysięczne miasto, więc w przeliczeniu na osobę wychodzi tam drożej. To fakt o arytmetyce, nie o gospodarności. Trzy pozycje to część działu, nie całe jego rozbicie – dlatego nie ma tu paska udziałów.
Psary w rankingach krajowych
Pozycja na tle gmin w Polsce, dla których są dane, licząc od najniższej wartości.
- Dług na mieszkańca2564 zł1942. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy dług na mieszkańca
- Wydatki na mieszkańca16 424 zł2455. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na mieszkańca
- Dochody na mieszkańca14 444 zł2420. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe dochody na mieszkańca
- Samodzielność finansowa86,5%2429. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższa samodzielność finansowa
- Udział inwestycji w budżecie17,9%692. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy udział inwestycji
- Środki z UE na mieszkańca225 zł1107. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe środki z UE na mieszkańca
- Saldo migracji692218. z 2479 w 2025 r. – 1. = największy odpływ (ujemne saldo)
- Utrzymanie urzędu na mieszkańca1028 zł1920. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt urzędu na mieszkańca
- Wydatki na promocję gminy na mieszkańca30 zł1972. z 2420 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na promocję na mieszkańca
- Koszt rady gminy na mieszkańca36 zł1469. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt rady na mieszkańca
Rankingi budżetowe tej gminy:
- Nadwyżka operacyjna na mieszkańca – ranking gmin
- Wynik budżetu na mieszkańca – ranking gmin
- Wydatki: administracja publiczna / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: oświata i wychowanie / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: transport i łączność / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: gospodarka komunalna i ochrona środowiska / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura i ochrona dziedzictwa narodowego / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura fizyczna / mieszk. – ranking gmin
Osadź pozycję w rankingu
Wklej kod na swojej stronie – ramka pokaże aktualne liczby, a odnośnik pod nią prowadzi do źródła (licencja CC BY 4.0).
Odstępstwa w tym rozdziale
Wartości z rejestrów publicznych, które odbiegają od jednostek podobnej wielkości i typu albo od terminu zapisanego w przepisie. Każde zestawienie podaje grupę porównawczą, liczność próby i rocznik.
Odstępstwo od typowej wartości nie jest nieprawidłowością i najczęściej ma zwyczajne wytłumaczenie: inwestycję rozliczoną w jednym roku, jednego dostawcę na lokalnym rynku, dotację przyznaną w trakcie roku. Zestawienia nie oceniają decyzji ani osób. Działa to też w drugą stronę: rozdział bez zestawienia nie znaczy, że nic nie odbiega – znaczy, że detektory, które mamy, na danych, które mamy, niczego nie wskazały. Jak to mierzymy.
Fakty bez opinii – interpretacja należy do Ciebie. Skąd pochodzą dane? → Ta karta maszynowo: JSON ↗ (otwarte dane)