Chełm
gmina wiejska · pow. chełmski · woj. lubelskie · 15 370 mieszk. (▲ 2,9%/5 lat) · dane 2025
Wskaźniki roku
Przy obecnej nadwyżce bieżącej spłata zajęłaby 0,9 roku
Kwoty w cenach bieżących; w nawiasie to samo w cenach 2025, przeliczone wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych GUS ↗. Przeliczenie jest nasze, nie pochodzi ze sprawozdań.
Pieniądze
Ile wpływa, ile wypływa i co gminę obciąża
Kondycja finansowa (art. 243)
Spłaty długu z odsetkami pochłaniają 0,9% dochodów bieżących gminy – zapas do limitu: 10,0% p.p. (obciążenie ≤ limit)
Dane 2025. Szacunek wg metodyki art. 243 ustawy o finansach publicznych – liczony z wykonania budżetu, bez ustawowych wyłączeń (m.in. projektów UE). Wartość orientacyjna, nie oficjalny wskaźnik RIO; pełna lista uproszczeń.
Prognoza finansowa (WPF)
Liczby, pod którymi rada gminy podpisała się na przyszłość: ile zainwestuje, jaki dług zostawi. Ministerstwo Finansów publikuje co kwartał zrzut wszystkich prognoz; tu stoi migawka z 30.06.2026.
| Rok | Dochody | Inwestycje | Dług na koniec roku | Spłaty a limitart. 243 ufp | Mieszkańcy | Dochody na mieszkańca |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2025 wykonanie | 93 662 983 zł | 12 181 534 zł | 9 500 000 zł | 0,0% / 25,2% | 15 810 | 5924 zł |
| 2026 prognoza | 101 411 229 zł | 32 671 911 zł | 7 000 000 zł | 3,7% / 18,3% | 15 969 | 6351 zł |
| 2027 prognoza | 99 165 521 zł | 17 350 521 zł | 4 500 000 zł | 3,4% / 18,9% | 16 131 | 6148 zł |
| 2028 prognoza | 98 044 000 zł | 14 246 000 zł | 2 000 000 zł | 3,0% / 19,1% | 16 324 | 6006 zł |
| 2029 prognoza | 100 892 000 zł | 15 643 000 zł | 0 zł | 2,3% / 19,4% | 16 487 | 6119 zł |
„Spłaty a limit": lewa strona to obciążenie spłatami, prawa to dopuszczalny limit z art. 243; liczby z dokumentu MF, bez własnego rachunku serwisu.
„Mieszkańcy" i „Dochody na mieszkańca": prognoza GUS, scenariusz główny, rok bazowy 2022 – dwie liczby z dwóch różnych dokumentów zestawione obok siebie w tych samych latach, bez wniosku.
Plan ze stycznia a wykonanie roku
| Rok | Inwestycje: plan | Inwestycje: wykonanie | Część planu | Dług: plan → wykonanie |
|---|---|---|---|---|
| 2021plan 30.11.2021 · wykonanie 30.06.2026 | 17 699 274 zł | 11 064 676 zł | 62,5% | 17 123 529 zł → 17 123 529 zł |
| 2022plan 31.01.2022 · wykonanie 30.06.2026 | 28 479 209 zł | 19 526 825 zł | 68,6% | 17 000 000 zł → 17 000 000 zł |
| 2023plan 01.02.2023 · wykonanie 30.06.2026 | 43 660 309 zł | 35 745 942 zł | 81,9% | 16 500 000 zł → 14 500 000 zł |
| 2024plan 31.01.2024 · wykonanie 30.06.2026 | 35 281 951 zł | 15 734 433 zł | 44,6% | 12 000 000 zł → 12 000 000 zł |
| 2025plan 31.01.2025 · wykonanie 30.06.2026 | 21 561 020 zł | 12 181 534 zł | 56,5% | 9 500 000 zł → 9 500 000 zł |
Plan to wydatki majątkowe zapisane w WPF z pierwszej migawki MF danego roku; wykonanie z najnowszej. Poniżej i powyżej planu to symetryczne rozjazdy, nie ocena: przyczyny są w uchwałach zmieniających budżet.
Opinie regionalnej izby obrachunkowej
5 pozytywne · 0 z uwagami · 0 negatywne · 1 bez odczytu – 6 opinii składów orzekających RIO, Chełm, lata 2025–2026.
2026
- Projekt budżetu · pozytywna
19 lis 2025 · nr Składu Orzekającego · uchwała (PDF)
- Projekt wieloletniej prognozy finansowej · pozytywna
19 lis 2025 · nr Składu Orzekającego · uchwała (PDF)
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna
4 lut 2026 · nr RIO.I.42.8.22.2026 · uchwała (PDF)
2025
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna
1 kwi 2026 · nr RIO.I.42.4.22.2026 · uchwała (PDF)
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
9 cze 2026 · nr RIO.I.42.5.22.2026 · uchwała (PDF)
Rok nieustalony
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · bez odczytu
data nieznana · uchwała (PDF)
Źródło: BIP RIO w Lublinie. Jak czytamy te opinie.
Skąd wpływa
W 2025 do budżetu wpłynęło 93 662 983 zł.
- Udział w PIT44,4%41 632 534 zł
- Udział w CIT0,4%406 133 zł
- Subwencja ogólna18,1%16 976 710 zł
- Dotacje14,6%13 664 989 zł
- Dochody własne i pozostałe22,4%20 982 618 zł
Segmenty domykają dochody ogółem co do złotówki – „dochody własne i pozostałe" liczymy odejmowaniem, a nie z osobnego wskaźnika GUS, który definiuje je inaczej i nie zsumowałby się z resztą.
Kwoty naliczone przez MF
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025.
Potrzeby finansowe ogółem: 46 862 418 zł
- Potrzeby wyrównawcze0 zł
- Potrzeby ekologiczne714 289 zł
- Potrzeby rozwojowe2 479 610 zł
- Potrzeby oświatowe25 922 799 zł
- Potrzeby uzupełniające17 745 720 zł
Korekta z tytułu zamożności
1 819 664 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Subwencja należna
16 687 583 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
PIT należny
48 120 229 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
CIT należny
980 286 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Indywidualny wskaźnik zamożności
5767 zł/os.
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Korekta z tytułu zamożności pomniejsza kwoty należne gminom o wysokich dochodach podatkowych na mieszkańca (art. 32 ustawy o dochodach JST).
Dochody podatników PIT (2025 r.): 659 074 703 zł (42 881 zł na mieszkańca)
To dochody mieszkańców gminy wykazane w zeznaniach PIT, podstawa naliczenia udziału – nie dochód budżetu gminy.
Janosikowe i korekta z tytułu zamożności
Od 2025 r. obowiązuje nowa ustawa o dochodach JST: wpłata do budżetu państwa („janosikowe") zniknęła, a jej miejsce zajęła korekta z tytułu zamożności. To dwie różne instytucje – szereg nie jest ciągły.
- 20250 złkorekta MF
- 20261 819 664 złkorekta MF
Na co idzie budżet
- Oświata i wychowanie38,6% · 32 256 609 zł
- Pozostałe działy15,9% · 13 280 152 zł
- Administracja publiczna15,4% · 12 840 879 zł
- Rodzina (świadczenia rodzinne, żłobki)9,2% · 7 650 039 zł
- Transport i drogi9,0% · 7 516 762 zł
- Gospodarka komunalna i środowisko7,6% · 6 374 887 zł
- Pomoc społeczna4,4% · 3 651 720 zł
Ile gmina dokłada do szkół
12 387 121 złponad subwencję, czyli 811 zł na mieszkańca
- Koszt oświaty
- 32 571 681 zł
- Subwencja z budżetu państwa
- − 20 184 560 zł
- Zostaje gminie do pokrycia
- 12 387 121 zł
Subwencja pokrywa 62% kosztu oświaty w 2024 roku. Rocznik bywa starszy niż reszta tego rozdziału: od 2025 Ministerstwo Finansów nie rozdziela już części oświatowej subwencji ogólnej, więc dla nowszych lat tej różnicy nie da się policzyć i sekcja pokazuje wtedy brak danych, nie zero.
Ile pochłania samo funkcjonowanie
Z 12 840 879 zł przeznaczonych na administrację 10 281 040 zł da się przypisać do trzech konkretnych pozycji.
- Utrzymanie urzędu
- 607 złna mieszkańca · 9 331 385 zł rocznie · pensje, biuro, obsługa
- Promocja gminy
- 25 złna mieszkańca · 384 967 zł rocznie · gazetka, strona, wydarzenia
- Rada gminy
- 37 złna mieszkańca · 564 688 zł rocznie · diety radnych, obsługa sesji
Koszty stałe nie skalują się z liczbą mieszkańców: urząd gminy liczącej dwa tysiące ludzi potrzebuje sekretarza i skarbnika tak samo jak stutysięczne miasto, więc w przeliczeniu na osobę wychodzi tam drożej. To fakt o arytmetyce, nie o gospodarności. Trzy pozycje to część działu, nie całe jego rozbicie – dlatego nie ma tu paska udziałów.
Chełm w rankingach krajowych
Pozycja na tle gmin w Polsce, dla których są dane, licząc od najniższej wartości.
- Dług na mieszkańca618 zł745. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy dług na mieszkańca
- Wydatki na mieszkańca5437 zł1. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na mieszkańca
- Dochody na mieszkańca6094 zł2. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe dochody na mieszkańca
- Samodzielność finansowa67,6%1780. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższa samodzielność finansowa
- Udział inwestycji w budżecie14,6%409. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy udział inwestycji
- Środki z UE na mieszkańca40 zł245. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe środki z UE na mieszkańca
- Saldo migracji1332330. z 2479 w 2025 r. – 1. = największy odpływ (ujemne saldo)
- Utrzymanie urzędu na mieszkańca607 zł664. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt urzędu na mieszkańca
- Wydatki na promocję gminy na mieszkańca25 zł1831. z 2420 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na promocję na mieszkańca
- Koszt rady gminy na mieszkańca37 zł1536. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt rady na mieszkańca
Rankingi budżetowe tej gminy:
- Nadwyżka operacyjna na mieszkańca – ranking gmin
- Wynik budżetu na mieszkańca – ranking gmin
- Wydatki: administracja publiczna / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: oświata i wychowanie / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: transport i łączność / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: gospodarka komunalna i ochrona środowiska / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura i ochrona dziedzictwa narodowego / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura fizyczna / mieszk. – ranking gmin
Osadź pozycję w rankingu
Wklej kod na swojej stronie – ramka pokaże aktualne liczby, a odnośnik pod nią prowadzi do źródła (licencja CC BY 4.0).
Odstępstwa w tym rozdziale
Wartości z rejestrów publicznych, które odbiegają od jednostek podobnej wielkości i typu albo od terminu zapisanego w przepisie. Każde zestawienie podaje grupę porównawczą, liczność próby i rocznik.
Odstępstwo od typowej wartości nie jest nieprawidłowością i najczęściej ma zwyczajne wytłumaczenie: inwestycję rozliczoną w jednym roku, jednego dostawcę na lokalnym rynku, dotację przyznaną w trakcie roku. Zestawienia nie oceniają decyzji ani osób. Działa to też w drugą stronę: rozdział bez zestawienia nie znaczy, że nic nie odbiega – znaczy, że detektory, które mamy, na danych, które mamy, niczego nie wskazały. Jak to mierzymy.
Fakty bez opinii – interpretacja należy do Ciebie. Skąd pochodzą dane? → Ta karta maszynowo: JSON ↗ (otwarte dane)