Częstochowa
miasto na prawach powiatu · woj. śląskie · 201 439 mieszk. (▼ 5,8%/5 lat) · dane 2025
Wskaźniki roku
Przy obecnej nadwyżce bieżącej spłata zajęłaby 27 lat
Kwoty w cenach bieżących; w nawiasie to samo w cenach 2025, przeliczone wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych GUS ↗. Przeliczenie jest nasze, nie pochodzi ze sprawozdań.
Pieniądze
Ile wpływa, ile wypływa i co gminę obciąża
Kondycja finansowa (art. 243)
Spłaty długu z odsetkami pochłaniają 2,7% dochodów bieżących gminy – zapas do limitu: 1,1% p.p. (obciążenie ≤ limit)
Dane 2025. Szacunek wg metodyki art. 243 ustawy o finansach publicznych – liczony z wykonania budżetu, bez ustawowych wyłączeń (m.in. projektów UE). Wartość orientacyjna, nie oficjalny wskaźnik RIO; pełna lista uproszczeń.
Prognoza finansowa (WPF)
Liczby, pod którymi rada gminy podpisała się na przyszłość: ile zainwestuje, jaki dług zostawi. Ministerstwo Finansów publikuje co kwartał zrzut wszystkich prognoz; tu stoi migawka z 30.06.2026.
| Rok | Dochody | Inwestycje | Dług na koniec roku | Spłaty a limitart. 243 ufp | Mieszkańcy | Dochody na mieszkańca |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2025 wykonanie | 2 348 610 973 zł | 279 384 396 zł | 1 036 931 721 zł | 0,0% / 4,0% | 201 700 | 11 644 zł |
| 2026 prognoza | 2 249 024 614 zł | 276 095 814 zł | 1 103 959 232 zł | 7,1% / 6,7% | 199 517 | 11 272 zł |
| 2027 prognoza | 2 397 416 113 zł | 387 860 290 zł | 1 114 784 803 zł | 7,6% / 11,6% | 197 789 | 12 121 zł |
| 2028 prognoza | 2 471 781 004 zł | 326 653 170 zł | 1 008 260 371 zł | 7,4% / 15,2% | 196 248 | 12 595 zł |
| 2029 prognoza | 2 439 498 666 zł | 274 797 379 zł | 896 555 910 zł | 7,0% / 18,8% | 194 334 | 12 553 zł |
„Spłaty a limit": lewa strona to obciążenie spłatami, prawa to dopuszczalny limit z art. 243; liczby z dokumentu MF, bez własnego rachunku serwisu.
„Mieszkańcy" i „Dochody na mieszkańca": prognoza GUS, scenariusz główny, rok bazowy 2022 – dwie liczby z dwóch różnych dokumentów zestawione obok siebie w tych samych latach, bez wniosku.
Plan ze stycznia a wykonanie roku
| Rok | Inwestycje: plan | Inwestycje: wykonanie | Część planu | Dług: plan → wykonanie |
|---|---|---|---|---|
| 2021plan 30.11.2021 · wykonanie 30.06.2026 | 247 155 215 zł | 127 388 938 zł | 51,5% | 610 163 742 zł → 610 173 527 zł |
| 2022plan 31.01.2022 · wykonanie 30.06.2026 | 343 844 755 zł | 273 358 810 zł | 79,5% | 654 063 505 zł → 654 063 628 zł |
| 2023plan 01.02.2023 · wykonanie 30.06.2026 | 516 929 320 zł | 446 283 905 zł | 86,3% | 852 709 270 zł → 929 547 793 zł |
| 2024plan 31.01.2024 · wykonanie 30.06.2026 | 202 219 149 zł | 171 625 623 zł | 84,9% | 925 262 033 zł → 965 262 037 zł |
| 2025plan 31.01.2025 · wykonanie 30.06.2026 | 262 027 819 zł | 279 384 396 zł | 106,6% | 1 040 488 818 zł → 1 036 931 721 zł |
Plan to wydatki majątkowe zapisane w WPF z pierwszej migawki MF danego roku; wykonanie z najnowszej. Poniżej i powyżej planu to symetryczne rozjazdy, nie ocena: przyczyny są w uchwałach zmieniających budżet.
Opinie regionalnej izby obrachunkowej
5 pozytywne · 8 z uwagami · 0 negatywne · 0 bez odczytu – 13 opinii składów orzekających RIO, Częstochowa, lata 2024–2026.
2026
- Projekt wieloletniej prognozy finansowej · pozytywna z uwagami
10 gru 2025 · nr 4200.VII.178.2025 VII · uchwała (PDF)
- Możliwość sfinansowania deficytu (projekt budżetu) · pozytywna z uwagami
10 gru 2025 · nr 4200.VII.177.2025 VII · uchwała (PDF)
- Możliwość sfinansowania deficytu (uchwała budżetowa) · pozytywna z uwagami
21 sty 2026 · nr 4200.VII.20.2026 VII · uchwała (PDF)
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna z uwagami
21 sty 2026 · nr 4200.VII.21.2026 VII · uchwała (PDF)
- Możliwość spłaty kredytu lub pożyczki · pozytywna z uwagami
2 lip 2026 · nr 4200.VII.108.2026 VII · uchwała (PDF)
- Możliwość spłaty kredytu lub pożyczki · pozytywna z uwagami
19 maj 2026 · nr 4200.VII.85.2026 VII · uchwała (PDF)
2025
- Możliwość sfinansowania deficytu (uchwała budżetowa) · pozytywna
21 sty 2025 · nr 4200.VI.36.2025 VI · uchwała (PDF)
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna z uwagami
21 sty 2025 · nr 4200.VI.37.2025 VI · uchwała (PDF)
- Możliwość spłaty kredytu lub pożyczki · pozytywna z uwagami · 145 888 000 zł
23 kwi 2025 · nr 4200.VI.65.2025 VI · uchwała (PDF)
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna
28 kwi 2026 · nr 4200.VII.67.2026 VII · uchwała (PDF)
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
19 maj 2026 · nr 4200.VII.81.2026 VII · uchwała (PDF)
2024
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna
23 kwi 2025 · nr 4200.VI.66.2025 VI · uchwała (PDF)
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
14 maj 2025 · nr 4200.VI.81.2025 VI · uchwała (PDF)
Źródło: BIP RIO w Katowicach. Jak czytamy te opinie.
Skąd wpływa
W 2025 do budżetu wpłynęło 2 348 610 973 zł.
- Udział w PIT41,6%976 495 924 zł
- Udział w CIT1,6%37 893 155 zł
- Subwencja ogólna9,1%214 687 584 zł
- Dotacje12%282 737 992 zł
- Dochody własne i pozostałe35,6%836 796 319 zł
Segmenty domykają dochody ogółem co do złotówki – „dochody własne i pozostałe" liczymy odejmowaniem, a nie z osobnego wskaźnika GUS, który definiuje je inaczej i nie zsumowałby się z resztą.
Kwoty naliczone przez MF
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025.
Potrzeby finansowe ogółem: 799 732 113 zł
- Potrzeby wyrównawcze0 zł
- Potrzeby ekologiczne13 348 zł
- Potrzeby rozwojowe42 921 904 zł
- Potrzeby oświatowe734 272 520 zł
- Potrzeby uzupełniające22 524 341 zł
Korekta z tytułu zamożności
0 zł
0 zł – gmina nie płaci korekty z tytułu zamożności w 2026 r.
Subwencja należna
249 688 788 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
PIT należny
1 029 687 572 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
CIT należny
47 554 813 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Indywidualny wskaźnik zamożności
7294 zł/os.
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Korekta z tytułu zamożności pomniejsza kwoty należne gminom o wysokich dochodach podatkowych na mieszkańca (art. 32 ustawy o dochodach JST).
Dochody podatników PIT (2025 r.): 11 159 959 776 zł (55 401 zł na mieszkańca)
To dochody mieszkańców gminy wykazane w zeznaniach PIT, podstawa naliczenia udziału – nie dochód budżetu gminy.
Janosikowe i korekta z tytułu zamożności
Od 2025 r. obowiązuje nowa ustawa o dochodach JST: wpłata do budżetu państwa („janosikowe") zniknęła, a jej miejsce zajęła korekta z tytułu zamożności. To dwie różne instytucje – szereg nie jest ciągły.
- 20250 złkorekta MF
- 20260 złkorekta MF
Na co idzie budżet
- Oświata i wychowanie39,5% · 923 231 423 zł
- Pozostałe działy18,6% · 433 632 014 zł
- Transport i drogi14,5% · 340 095 077 zł
- Gospodarka komunalna i środowisko7,9% · 184 783 550 zł
- Pomoc społeczna6,9% · 161 290 062 zł
- Administracja publiczna6,6% · 154 231 562 zł
- Rodzina (świadczenia rodzinne, żłobki)6,0% · 140 218 798 zł
Ile gmina dokłada do szkół
253 655 239 złponad subwencję, czyli 1246 zł na mieszkańca
- Koszt oświaty
- 835 225 265 zł
- Subwencja z budżetu państwa
- − 581 570 026 zł
- Zostaje gminie do pokrycia
- 253 655 239 zł
Subwencja pokrywa 69,6% kosztu oświaty w 2024 roku. Rocznik bywa starszy niż reszta tego rozdziału: od 2025 Ministerstwo Finansów nie rozdziela już części oświatowej subwencji ogólnej, więc dla nowszych lat tej różnicy nie da się policzyć i sekcja pokazuje wtedy brak danych, nie zero.
Ile pochłania samo funkcjonowanie
Z 154 231 562 zł przeznaczonych na administrację 126 311 288 zł da się przypisać do trzech konkretnych pozycji.
- Utrzymanie urzędu
- 578 złna mieszkańca · 116 473 216 zł rocznie · pensje, biuro, obsługa
- Promocja gminy
- 43 złna mieszkańca · 8 676 091 zł rocznie · gazetka, strona, wydarzenia
- Rada gminy
- 6 złna mieszkańca · 1 161 980 zł rocznie · diety radnych, obsługa sesji
Koszty stałe nie skalują się z liczbą mieszkańców: urząd gminy liczącej dwa tysiące ludzi potrzebuje sekretarza i skarbnika tak samo jak stutysięczne miasto, więc w przeliczeniu na osobę wychodzi tam drożej. To fakt o arytmetyce, nie o gospodarności. Trzy pozycje to część działu, nie całe jego rozbicie – dlatego nie ma tu paska udziałów.
Częstochowa w rankingach krajowych
Pozycja na tle gmin w Polsce, dla których są dane, licząc od najniższej wartości.
- Dług na mieszkańca5148 zł2411. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy dług na mieszkańca
- Wydatki na mieszkańca11 604 zł2172. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na mieszkańca
- Dochody na mieszkańca11 659 zł2184. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe dochody na mieszkańca
- Samodzielność finansowa69,8%1867. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższa samodzielność finansowa
- Udział inwestycji w budżecie12,0%236. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy udział inwestycji
- Środki z UE na mieszkańca1068 zł2271. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe środki z UE na mieszkańca
- Saldo migracji-47211. z 2479 w 2025 r. – 1. = największy odpływ (ujemne saldo)
- Utrzymanie urzędu na mieszkańca578 zł525. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt urzędu na mieszkańca
- Wydatki na promocję gminy na mieszkańca43 zł2188. z 2420 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na promocję na mieszkańca
- Koszt rady gminy na mieszkańca6 zł9. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt rady na mieszkańca
Rankingi budżetowe tej gminy:
- Nadwyżka operacyjna na mieszkańca – ranking gmin
- Wynik budżetu na mieszkańca – ranking gmin
- Wydatki: administracja publiczna / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: oświata i wychowanie / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: transport i łączność / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: gospodarka komunalna i ochrona środowiska / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura i ochrona dziedzictwa narodowego / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura fizyczna / mieszk. – ranking gmin
Osadź pozycję w rankingu
Wklej kod na swojej stronie – ramka pokaże aktualne liczby, a odnośnik pod nią prowadzi do źródła (licencja CC BY 4.0).
Fakty bez opinii – interpretacja należy do Ciebie. Skąd pochodzą dane? → Ta karta maszynowo: JSON ↗ (otwarte dane)