Orzysz
gmina miejsko-wiejska · pow. piski · woj. warmińsko-mazurskie · 8253 mieszk. (▼ 3,3%/5 lat) · dane 2025
Wskaźniki roku
Przy obecnej nadwyżce bieżącej spłata zajęłaby 5,7 roku
Kwoty w cenach bieżących; w nawiasie to samo w cenach 2025, przeliczone wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych GUS ↗. Przeliczenie jest nasze, nie pochodzi ze sprawozdań.
Pieniądze
Ile wpływa, ile wypływa i co gminę obciąża
Kondycja finansowa (art. 243)
Spłaty długu z odsetkami pochłaniają 0,9% dochodów bieżących gminy – zapas do limitu: 8,8% p.p. (obciążenie ≤ limit)
Dane 2025. Szacunek wg metodyki art. 243 ustawy o finansach publicznych – liczony z wykonania budżetu, bez ustawowych wyłączeń (m.in. projektów UE). Wartość orientacyjna, nie oficjalny wskaźnik RIO; pełna lista uproszczeń.
Prognoza finansowa (WPF)
Liczby, pod którymi rada gminy podpisała się na przyszłość: ile zainwestuje, jaki dług zostawi. Ministerstwo Finansów publikuje co kwartał zrzut wszystkich prognoz; tu stoi migawka z 30.06.2026.
| Rok | Dochody | Inwestycje | Dług na koniec roku | Spłaty a limitart. 243 ufp | Mieszkańcy | Dochody na mieszkańca |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2025 wykonanie | 86 920 309 zł | 22 285 045 zł | 9 508 500 zł | 0,0% / 7,0% | 8181 | 10 625 zł |
| 2026 prognoza | 109 552 832 zł | 50 371 867 zł | 11 771 000 zł | 2,1% / -0,5% | 8129 | 13 477 zł |
| 2027 prognoza | 80 837 059 zł | 15 039 599 zł | 10 666 400 zł | 0,6% / 4,0% | 8072 | 10 015 zł |
| 2028 prognoza | 77 563 422 zł | 10 417 466 zł | 9 286 800 zł | 1,2% / 3,8% | 8032 | 9657 zł |
| 2029 prognoza | 75 375 198 zł | 5 406 677 zł | 7 907 200 zł | 1,2% / 2,0% | 7978 | 9448 zł |
„Spłaty a limit": lewa strona to obciążenie spłatami, prawa to dopuszczalny limit z art. 243; liczby z dokumentu MF, bez własnego rachunku serwisu.
„Mieszkańcy" i „Dochody na mieszkańca": prognoza GUS, scenariusz główny, rok bazowy 2022 – dwie liczby z dwóch różnych dokumentów zestawione obok siebie w tych samych latach, bez wniosku.
Plan ze stycznia a wykonanie roku
| Rok | Inwestycje: plan | Inwestycje: wykonanie | Część planu | Dług: plan → wykonanie |
|---|---|---|---|---|
| 2021plan 30.11.2021 · wykonanie 30.06.2026 | 9 650 879 zł | 7 885 151 zł | 81,7% | 6 148 720 zł → 5 148 720 zł |
| 2022plan 31.01.2022 · wykonanie 30.06.2026 | 11 583 272 zł | 9 769 836 zł | 84,3% | 5 287 001 zł → 3 876 080 zł |
| 2023plan 01.02.2023 · wykonanie 30.06.2026 | 24 360 534 zł | 11 351 424 zł | 46,6% | 9 257 590 zł → 6 893 590 zł |
| 2024plan 31.01.2024 · wykonanie 30.06.2026 | 47 691 107 zł | 30 913 899 zł | 64,8% | 10 222 398 zł → 9 146 000 zł |
| 2025plan 31.01.2025 · wykonanie 30.06.2026 | 74 991 170 zł | 22 285 045 zł | 29,7% | 11 608 500 zł → 9 508 500 zł |
Plan to wydatki majątkowe zapisane w WPF z pierwszej migawki MF danego roku; wykonanie z najnowszej. Poniżej i powyżej planu to symetryczne rozjazdy, nie ocena: przyczyny są w uchwałach zmieniających budżet.
Opinie regionalnej izby obrachunkowej
1 pozytywne · 0 z uwagami · 0 negatywne · 0 bez odczytu – 1 opinii składów orzekających RIO, Orzysz, lata 2025–2025.
2025
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
18 cze 2026 · nr RIO.IV-0120-198/2026 · rejestr izby
Źródło: BIP RIO w Olsztynie. Jak czytamy te opinie.
Skąd wpływa
W 2025 do budżetu wpłynęło 86 920 309 zł.
- Udział w PIT23,2%20 179 249 zł
- Udział w CIT0%37 680 zł
- Subwencja ogólna7,8%6 812 357 zł
- Dotacje18,5%16 104 093 zł
- Dochody własne i pozostałe50,4%43 786 930 zł
Segmenty domykają dochody ogółem co do złotówki – „dochody własne i pozostałe" liczymy odejmowaniem, a nie z osobnego wskaźnika GUS, który definiuje je inaczej i nie zsumowałby się z resztą.
Kwoty naliczone przez MF
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025.
Potrzeby finansowe ogółem: 21 623 702 zł
- Potrzeby wyrównawcze2 057 009 zł
- Potrzeby ekologiczne2 700 566 zł
- Potrzeby rozwojowe1 551 397 zł
- Potrzeby oświatowe14 581 798 zł
- Potrzeby uzupełniające732 932 zł
Korekta z tytułu zamożności
0 zł
0 zł – gmina nie płaci korekty z tytułu zamożności w 2026 r.
Subwencja należna
5 895 623 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
PIT należny
23 945 198 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
CIT należny
179 402 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Indywidualny wskaźnik zamożności
4739 zł/os.
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Korekta z tytułu zamożności pomniejsza kwoty należne gminom o wysokich dochodach podatkowych na mieszkańca (art. 32 ustawy o dochodach JST).
Dochody podatników PIT (2025 r.): 320 363 728 zł (38 818 zł na mieszkańca)
To dochody mieszkańców gminy wykazane w zeznaniach PIT, podstawa naliczenia udziału – nie dochód budżetu gminy.
Janosikowe i korekta z tytułu zamożności
Od 2025 r. obowiązuje nowa ustawa o dochodach JST: wpłata do budżetu państwa („janosikowe") zniknęła, a jej miejsce zajęła korekta z tytułu zamożności. To dwie różne instytucje – szereg nie jest ciągły.
- 20250 złkorekta MF
- 20260 złkorekta MF
Na co idzie budżet
- Oświata i wychowanie26,8% · 22 322 656 zł
- Pozostałe działy26,5% · 22 094 853 zł
- Transport i drogi11,8% · 9 821 792 zł
- Administracja publiczna10,4% · 8 694 425 zł
- Pomoc społeczna9,3% · 7 747 948 zł
- Gospodarka komunalna i środowisko7,9% · 6 614 461 zł
- Rodzina (świadczenia rodzinne, żłobki)7,2% · 5 956 693 zł
Ile gmina dokłada do szkół
9 130 841 złponad subwencję, czyli 1100 zł na mieszkańca
- Koszt oświaty
- 19 312 505 zł
- Subwencja z budżetu państwa
- − 10 181 664 zł
- Zostaje gminie do pokrycia
- 9 130 841 zł
Subwencja pokrywa 52,7% kosztu oświaty w 2024 roku. Rocznik bywa starszy niż reszta tego rozdziału: od 2025 Ministerstwo Finansów nie rozdziela już części oświatowej subwencji ogólnej, więc dla nowszych lat tej różnicy nie da się policzyć i sekcja pokazuje wtedy brak danych, nie zero.
Ile pochłania samo funkcjonowanie
Z 8 694 425 zł przeznaczonych na administrację 8 099 871 zł da się przypisać do trzech konkretnych pozycji.
- Utrzymanie urzędu
- 916 złna mieszkańca · 7 563 708 zł rocznie · pensje, biuro, obsługa
- Promocja gminy
- 32 złna mieszkańca · 260 852 zł rocznie · gazetka, strona, wydarzenia
- Rada gminy
- 33 złna mieszkańca · 275 311 zł rocznie · diety radnych, obsługa sesji
Koszty stałe nie skalują się z liczbą mieszkańców: urząd gminy liczącej dwa tysiące ludzi potrzebuje sekretarza i skarbnika tak samo jak stutysięczne miasto, więc w przeliczeniu na osobę wychodzi tam drożej. To fakt o arytmetyce, nie o gospodarności. Trzy pozycje to część działu, nie całe jego rozbicie – dlatego nie ma tu paska udziałów.
Orzysz w rankingach krajowych
Pozycja na tle gmin w Polsce, dla których są dane, licząc od najniższej wartości.
- Dług na mieszkańca1152 zł1150. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy dług na mieszkańca
- Wydatki na mieszkańca10 088 zł1807. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na mieszkańca
- Dochody na mieszkańca10 532 zł1935. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe dochody na mieszkańca
- Samodzielność finansowa58,3%1356. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższa samodzielność finansowa
- Udział inwestycji w budżecie20,7%949. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy udział inwestycji
- Środki z UE na mieszkańca486 zł1723. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe środki z UE na mieszkańca
- Saldo migracji-23852. z 2479 w 2025 r. – 1. = największy odpływ (ujemne saldo)
- Utrzymanie urzędu na mieszkańca916 zł1662. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt urzędu na mieszkańca
- Wydatki na promocję gminy na mieszkańca32 zł2018. z 2420 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na promocję na mieszkańca
- Koszt rady gminy na mieszkańca33 zł1359. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt rady na mieszkańca
Rankingi budżetowe tej gminy:
- Nadwyżka operacyjna na mieszkańca – ranking gmin
- Wynik budżetu na mieszkańca – ranking gmin
- Wydatki: administracja publiczna / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: oświata i wychowanie / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: transport i łączność / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: gospodarka komunalna i ochrona środowiska / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura i ochrona dziedzictwa narodowego / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura fizyczna / mieszk. – ranking gmin
Osadź pozycję w rankingu
Wklej kod na swojej stronie – ramka pokaże aktualne liczby, a odnośnik pod nią prowadzi do źródła (licencja CC BY 4.0).
Fakty bez opinii – interpretacja należy do Ciebie. Skąd pochodzą dane? → Ta karta maszynowo: JSON ↗ (otwarte dane)