Zabrze
miasto na prawach powiatu · woj. śląskie · 150 780 mieszk. (▼ 5,1%/5 lat) · dane 2025
Wskaźniki roku
Gmina nie wypracowuje nadwyżki bieżącej (2023–2025), więc długu nie ma z czego spłacać.
Kwoty w cenach bieżących; w nawiasie to samo w cenach 2025, przeliczone wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych GUS ↗. Przeliczenie jest nasze, nie pochodzi ze sprawozdań.
Pieniądze
Ile wpływa, ile wypływa i co gminę obciąża
Kondycja finansowa (art. 243)
Spłaty długu z odsetkami pochłaniają 7,9% dochodów bieżących gminy – ponad limit: 8,2% p.p. (obciążenie > limit)
Dane 2025. Szacunek wg metodyki art. 243 ustawy o finansach publicznych – liczony z wykonania budżetu, bez ustawowych wyłączeń (m.in. projektów UE). Wartość orientacyjna, nie oficjalny wskaźnik RIO; pełna lista uproszczeń.
Prognoza finansowa (WPF)
Liczby, pod którymi rada gminy podpisała się na przyszłość: ile zainwestuje, jaki dług zostawi. Ministerstwo Finansów publikuje co kwartał zrzut wszystkich prognoz; tu stoi migawka z 30.06.2026.
| Rok | Dochody | Inwestycje | Dług na koniec roku | Spłaty a limitart. 243 ufp | Mieszkańcy | Dochody na mieszkańca |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2025 wykonanie | 1 434 768 380 zł | 144 712 211 zł | 1 043 402 798 zł | 0,0% / 6,6% | 150 812 | 9514 zł |
| 2026 prognoza | 1 574 261 726 zł | 258 960 600 zł | 1 039 262 010 zł | 7,7% / 6,7% | 149 310 | 10 544 zł |
| 2027 prognoza | 1 494 313 573 zł | 95 375 140 zł | 991 384 778 zł | 6,7% / 7,5% | 148 121 | 10 088 zł |
| 2028 prognoza | 1 505 784 856 zł | 75 762 103 zł | 937 336 778 zł | 5,9% / 8,7% | 147 069 | 10 239 zł |
| 2029 prognoza | 1 517 252 859 zł | 60 679 378 zł | 881 383 778 zł | 5,8% / 9,1% | 145 770 | 10 409 zł |
„Spłaty a limit": lewa strona to obciążenie spłatami, prawa to dopuszczalny limit z art. 243; liczby z dokumentu MF, bez własnego rachunku serwisu.
„Mieszkańcy" i „Dochody na mieszkańca": prognoza GUS, scenariusz główny, rok bazowy 2022 – dwie liczby z dwóch różnych dokumentów zestawione obok siebie w tych samych latach, bez wniosku.
Plan ze stycznia a wykonanie roku
| Rok | Inwestycje: plan | Inwestycje: wykonanie | Część planu | Dług: plan → wykonanie |
|---|---|---|---|---|
| 2021plan 30.11.2021 · wykonanie 30.06.2026 | 194 926 052 zł | 133 705 183 zł | 68,6% | 728 021 220 zł → 730 498 298 zł |
| 2022plan 31.01.2022 · wykonanie 30.06.2026 | 280 808 950 zł | 200 314 466 zł | 71,3% | 727 654 143 zł → 683 638 092 zł |
| 2023plan 01.02.2023 · wykonanie 30.06.2026 | 274 354 650 zł | 350 549 226 zł | 127,8% | 723 779 592 zł → 781 955 782 zł |
| 2024plan 31.01.2024 · wykonanie 30.06.2026 | 150 499 757 zł | 147 321 378 zł | 97,9% | 765 336 249 zł → 1 119 150 356 zł |
| 2025plan 31.01.2025 · wykonanie 30.06.2026 | 208 765 754 zł | 144 712 211 zł | 69,3% | 1 054 900 089 zł → 1 043 402 798 zł |
Plan to wydatki majątkowe zapisane w WPF z pierwszej migawki MF danego roku; wykonanie z najnowszej. Poniżej i powyżej planu to symetryczne rozjazdy, nie ocena: przyczyny są w uchwałach zmieniających budżet.
Opinie regionalnej izby obrachunkowej
3 pozytywne · 7 z uwagami · 0 negatywne · 0 bez odczytu – 10 opinii składów orzekających RIO, Zabrze, lata 2023–2026.
2026
- Projekt wieloletniej prognozy finansowej · pozytywna
9 gru 2025 · nr 4200.V.195.2025 V · uchwała (PDF)
- Możliwość sfinansowania deficytu (uchwała budżetowa) · pozytywna z uwagami
28 sty 2026 · nr 4200.V.54.2026 V · uchwała (PDF)
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna z uwagami
28 sty 2026 · nr 4200.V.55.2026 V · uchwała (PDF)
- Możliwość wykupu papierów wartościowych · pozytywna z uwagami · 54 800 000 zł
13 sie 2026 · nr 4200.V.150.2026 V · uchwała (PDF)
2025
- Możliwość sfinansowania deficytu (uchwała budżetowa) · pozytywna z uwagami
22 sty 2025 · nr 4200/III .45.2025 · uchwała (PDF)
- Prawidłowość planowanej kwoty długu · pozytywna z uwagami
22 sty 2025 · nr 4200/III .46.2025 · uchwała (PDF)
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna z uwagami
28 kwi 2026 · nr 4200.V.98.2026 V · uchwała (PDF)
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
18 cze 2026 · nr 4200.V.138.2026 V · uchwała (PDF)
2024
- Wniosek komisji rewizyjnej w sprawie absolutorium · pozytywna
9 cze 2025 · nr 4200.III.108.2025 III · uchwała (PDF)
2023
- Sprawozdanie z wykonania budżetu · pozytywna z uwagami
28 kwi 2025 · nr 4200.III.85.2025 III · uchwała (PDF)
Źródło: BIP RIO w Katowicach. Jak czytamy te opinie.
Skąd wpływa
W 2025 do budżetu wpłynęło 1 434 768 380 zł.
- Udział w PIT47,9%686 815 975 zł
- Udział w CIT2,9%42 185 226 zł
- Subwencja ogólna4,7%68 144 392 zł
- Dotacje13,1%187 689 412 zł
- Dochody własne i pozostałe31,4%449 933 375 zł
Segmenty domykają dochody ogółem co do złotówki – „dochody własne i pozostałe" liczymy odejmowaniem, a nie z osobnego wskaźnika GUS, który definiuje je inaczej i nie zsumowałby się z resztą.
Kwoty naliczone przez MF
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025.
Potrzeby finansowe ogółem: 499 274 380 zł
- Potrzeby wyrównawcze0 zł
- Potrzeby ekologiczne0 zł
- Potrzeby rozwojowe34 560 523 zł
- Potrzeby oświatowe429 781 868 zł
- Potrzeby uzupełniające34 931 989 zł
Korekta z tytułu zamożności
0 zł
0 zł – gmina nie płaci korekty z tytułu zamożności w 2026 r.
Subwencja należna
85 247 674 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
PIT należny
746 641 098 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
CIT należny
32 258 381 zł
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Indywidualny wskaźnik zamożności
7307 zł/os.
naliczone przez MF (plan algorytmu) na rok 2026, plik z 22.10.2025
Korekta z tytułu zamożności pomniejsza kwoty należne gminom o wysokich dochodach podatkowych na mieszkańca (art. 32 ustawy o dochodach JST).
Dochody podatników PIT (2025 r.): 8 071 774 499 zł (53 533 zł na mieszkańca)
To dochody mieszkańców gminy wykazane w zeznaniach PIT, podstawa naliczenia udziału – nie dochód budżetu gminy.
Janosikowe i korekta z tytułu zamożności
Od 2025 r. obowiązuje nowa ustawa o dochodach JST: wpłata do budżetu państwa („janosikowe") zniknęła, a jej miejsce zajęła korekta z tytułu zamożności. To dwie różne instytucje – szereg nie jest ciągły.
- 20250 złkorekta MF
- 20260 złkorekta MF
Na co idzie budżet
- Oświata i wychowanie36,9% · 547 587 092 zł
- Pozostałe działy26,6% · 394 885 545 zł
- Transport i drogi9,4% · 139 744 768 zł
- Pomoc społeczna7,7% · 114 008 880 zł
- Rodzina (świadczenia rodzinne, żłobki)7,4% · 109 861 011 zł
- Gospodarka komunalna i środowisko6,2% · 91 463 637 zł
- Administracja publiczna5,8% · 85 859 269 zł
Ile gmina dokłada do szkół
180 662 748 złponad subwencję, czyli 1185 zł na mieszkańca
- Koszt oświaty
- 512 937 702 zł
- Subwencja z budżetu państwa
- − 332 274 954 zł
- Zostaje gminie do pokrycia
- 180 662 748 zł
Subwencja pokrywa 64,8% kosztu oświaty w 2024 roku. Rocznik bywa starszy niż reszta tego rozdziału: od 2025 Ministerstwo Finansów nie rozdziela już części oświatowej subwencji ogólnej, więc dla nowszych lat tej różnicy nie da się policzyć i sekcja pokazuje wtedy brak danych, nie zero.
Ile pochłania samo funkcjonowanie
Z 85 859 269 zł przeznaczonych na administrację 72 710 553 zł da się przypisać do trzech konkretnych pozycji.
- Utrzymanie urzędu
- 470 złna mieszkańca · 70 920 627 zł rocznie · pensje, biuro, obsługa
- Promocja gminy
- 4 złna mieszkańca · 647 395 zł rocznie · gazetka, strona, wydarzenia
- Rada gminy
- 8 złna mieszkańca · 1 142 532 zł rocznie · diety radnych, obsługa sesji
Koszty stałe nie skalują się z liczbą mieszkańców: urząd gminy liczącej dwa tysiące ludzi potrzebuje sekretarza i skarbnika tak samo jak stutysięczne miasto, więc w przeliczeniu na osobę wychodzi tam drożej. To fakt o arytmetyce, nie o gospodarności. Trzy pozycje to część działu, nie całe jego rozbicie – dlatego nie ma tu paska udziałów.
Zabrze w rankingach krajowych
Pozycja na tle gmin w Polsce, dla których są dane, licząc od najniższej wartości.
- Dług na mieszkańca6920 zł2455. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy dług na mieszkańca
- Wydatki na mieszkańca9838 zł1724. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na mieszkańca
- Dochody na mieszkańca9516 zł1531. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe dochody na mieszkańca
- Samodzielność finansowa81,1%2293. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższa samodzielność finansowa
- Udział inwestycji w budżecie5,7%16. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy udział inwestycji
- Środki z UE na mieszkańca41 zł248. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższe środki z UE na mieszkańca
- Saldo migracji-6385. z 2479 w 2025 r. – 1. = największy odpływ (ujemne saldo)
- Utrzymanie urzędu na mieszkańca470 zł172. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt urzędu na mieszkańca
- Wydatki na promocję gminy na mieszkańca4 zł280. z 2420 w 2025 r. – 1. = najniższe wydatki na promocję na mieszkańca
- Koszt rady gminy na mieszkańca8 zł19. z 2479 w 2025 r. – 1. = najniższy koszt rady na mieszkańca
Rankingi budżetowe tej gminy:
- Nadwyżka operacyjna na mieszkańca – ranking gmin
- Wynik budżetu na mieszkańca – ranking gmin
- Wydatki: administracja publiczna / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: oświata i wychowanie / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: transport i łączność / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: gospodarka komunalna i ochrona środowiska / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura i ochrona dziedzictwa narodowego / mieszk. – ranking gmin
- Wydatki: kultura fizyczna / mieszk. – ranking gmin
Osadź pozycję w rankingu
Wklej kod na swojej stronie – ramka pokaże aktualne liczby, a odnośnik pod nią prowadzi do źródła (licencja CC BY 4.0).
Fakty bez opinii – interpretacja należy do Ciebie. Skąd pochodzą dane? → Ta karta maszynowo: JSON ↗ (otwarte dane)